De Britse geheime diensten

De Britse geheime diensten

Al weken worstelen we ons door “MI6: Fifty Years of Special Operations” van Stephen Dorril (gekocht voor 3 euro in de Kringwinkel in de Vosstraat in Deurne, naast de luchthaven).

MI5

De Britse “Official Secrets Act” is één van de strengste ter wereld. Jarenlang mocht men zelfs niet schrijven waar de twee inlichtingendiensten hun kantoren hadden: de Security Service en de Secret Intelligence Service; beter bekend in de volksmond onder een benaming die dateert uit de Eerste Wereldoorlog, MI5 en MI6. De eerste houdt zich bezig met contraspionage in het Verenigd Koninkrijk en de tweede met spionageopdrachten in het buitenland. Over MI5 in de jaren vijftig weten we meer na de publicatie van verscheidene dossiers. De dienst werd toen geleid door kapitein Francis Blake. In die onschuldiger tijden was er geen probleem dat hij een flat deelde met Brittanniës bekendste wetenschapper: professor Philip Mortimer. Het dossier “Het heiligdom van Gondwana” bewijst dat de heren wel degelijk heteroseksueel en niet af te persen waren, want homoseksualiteit was in die jaren nog strafbaar. De Secrets Act was zo streng dat de Blake-dossiers (de bekendste is Het Gele Teken) niet in eigen land maar in Brussel gepubliceerd werden dankzij Edgar Pierre Jacobs, collega van Georges Remi met wie hij na twee geuzes altijd converseerde in Brussels Nederlands. De heer Jacobs overleed in 1987 maar hij had nog dossiers in voorraad. Zijn opvolgers publiceren sindsdien nijverig verder, nadat ze één miljoen euro betaalden aan de erfgenamen Jacobs. In het najaar verschijnt “Het Testament van William S.”.

Bestaat echtig en techtig

Die Secrets Act is zo streng dat in de 906 bladzijden van het al vermelde standaardwerk geen enkele keer de naam valt van de bekendste werknemer van MI6: de heer James Bond. Jarenlang heeft men gedacht dat dit een fictieve figuur was, tot in 2012 een einde aan de speculatie kwam. Hij was toen in levende lijve aanwezig in de werkkamer van koningin Elizabeth in Buckingham Palace. Nadat ze uit haar stoel oprees, ontspon zich volgende boeiende conversatie: “Good evening, Mr. Bond.” “Good evening, Your Majesty”. Vervolgens vergezelde de heer Bond de koningin bij haar parachutesprong om de Olympische Spelen te openen. Nog altijd te bekijken op YouTube, en het onweerlegbare bewijs dat het wel degelijk de echte Elizabeth was. Le roi Philippe zou best haar voorbeeld volgen, en zich bij de Waalse feesten laten vergezellen door Hercule Poirot.

Zwaar onderbetaald

De heer Bond is geboren op een elfde november, maar biografen verschillen van mening of dit in 1920 of 1921 was. Zijn vader Andrew huwde met de Zwitserse Monique Delacroix en vertegenwoordigde de bekende wapenfabriek Vickers in West-Europa. James Bond spreekt vloeiend Duits en Frans, al is hij er altijd in geslaagd dat volmaakt te verbergen, want buiten “Merci” heeft nog nooit iemand hem een woord in een andere taal horen uiten. Zijn ouders verongelukten nabij Chamonix bij een bergbeklimming toen Bond 11 was. Daarna wordt het beeld wat flou. Hij vocht als officier in de Royal Navy in de Tweede Wereldoorlog. Later werd hij nog geregeld opgeroepen voor herhalingsoefeningen, want hij heeft de graad van commander (luitenant-kolonel) in de reserve. Bond meet 1 meter 83, wat hem een natuurlijk overwicht gaf zeventig jaar geleden, toen de mannen zoveel kleiner waren. Hij geniet duidelijk van een ijzeren gezondheid ondanks zijn bovengemiddeld alcohol- en nicotineverbruik. Het dossier “On her Majesty’s Secret Service” reveleert dat hij 46 keer een zwaar alcoholische drankenmix genoot op korte tijd. Bond rookte lange tijd gemiddeld 60 sigaretten per dag en minderde zijn verbruik tot 20 na een bezoek aan een gezondheidsinstituut (zie dossier “Thunderball”). Waarschijnlijk heeft Bond veel te danken aan de heer Q (van quartermaster – kwartiermeester); hoofd van het researchteam van MI6 (echte naam majoor Boothroyd). Q rustte de auto’s van Bond uit met vlammenwerpers, raketten en stopte atoomenergie in zijn vulpennen. Er is bijgevolg een goede kans dat hij Bond als proefkonijn gebruikt heeft om allerlei verjongingsdrankjes op uit te proberen. Met succes, want in de jaren vijftig gingen agenten van MI6 op hun 45ste met pensioen, dus heeft Bond zijn houdbaarheidsdatum al enigszins overschreden. Naar verluidt woont Bond in een vrijgezellenflat in Chelsea. Slechts eenmaal heeft zich daar een dame bij hem gevoegd, Tiffany Case, maar het dossier “Diamonds are forever” wijst uit dat zij hem in de steek liet voor een rijke Amerikaan. Alleen Tracy Daco is erin geslaagd Bond voor het altaar te slepen, maar door een conflict met de heer Blofeld kreeg ze een kogel op de dag van haar huwelijk en heeft ze nooit in Chelsea gewoond. Als officier van MI6 verdient Bond exact 47.000 euro netto per jaar; een schijntje voor de risico’s die hij loopt. Daar staat tegenover dat hij bij zijn missies over een haast onbeperkt budget beschikt om zijn taken tot een goed einde te brengen: luxehotels, drankjes, vliegtuigreizen en dergelijke worden betaald met een kredietkaart van de dienst. Zijn auto’s (bij voorkeur Bentleys) kosten hem ook niets. Het lijkt wel het vroegere Antwerps schepencollege.

M

De lezer kan zelf de al gepubliceerde schriftelijke en visuele dossiers raadplegen. Wel zeggen we graag een woordje over de verhouding tussen Bond en zijn hiërarchie ook bekend als M. Mansfield Cumming leidde MI6 in de Eerste Wereldoorlog en ondertekende alle documenten met C. Zijn opvolgers hebben de gewoonte ook maar één letter te gebruiken. De M is een erfenis van viceadmiraal Miles Messervy. Sindsdien stellen de Britse politici alleen maar mensen aan met een M in de achternaam. Het is een roddel dat Bonds eerste vrouwelijke baas geïnspireerd werd door Stella Rimington die MI5 leidde. De jammerlijk overleden vrouwelijke M (zie dossier “Skyfall”) heette Olivia Mansfield, was weduwe en had een moederlijke liefde voor Bond die ze aanvankelijk een walgelijke, seksistische en bekrompen dinosaurus uit de Koude Oorlog vond. Blijft de vraag hoe het mogelijk is dat een spion in dienst van een inmiddels vrij onbelangrijk eiland in de Noordzee altijd en opnieuw de wereld redt, terwijl zijn collega’s van de CIA met oneindig meer middelen geregeld blunderen. Vergeet niet dat 1/4de van de aardoppervlakte nog Brits was toen de heer Bond zijn loopbaan begon. De toenmalige contacten zijn nooit helemaal verbroken en Bond is welkom op plaatsen waar een Amerikaan de bekende tang op het varken is.

Is ie het of niet?

Buiten zijn verschijning aan de zijde van de koningin is Bond altijd anoniem gebleven in het Verenigd Koninkrijk. Niemand heeft het wegens de Secrets Act aangedurfd zijn dossiers te verfilmen. De Amerikaan Albert Broccoli en de Canadees Harry Saltzman konden zich dat wel veroorloven en zijn er schatrijk mee geworden. Er gaat een verhaal dat Bond zichzelf speelde in verscheidene films onder de acteursnaam Sean Connery, maar dat is duidelijk apocrief. Een Brits patriot (zelfs een unitarist) als Bond zou zich doodschamen om als klankbord te dienen voor de roep naar onafhankelijkheid van Schotland. Waarschijnlijk is de oorzaak voor dit verhaal de sprekende gelijkenis van Connery met de bestaande (louter getekende) portretten van Bond zoals de originele dossierbeheerder Ian Fleming ze ooit bekendmaakte (zie Wikipedia). Verrassend is daarom de keuze van Daniel Craig als laatste personificatie: blond i.p.v. donker, en nauwelijks 1 meter 78; een onderdeurtje naar hedendaagse maten. Maar qua uitstraling en sadisme de enige echte opvolger van Connery.

Jan Neckers


Tags assigned to this article:
2016-30DossierJan Neckers

Related Articles

’t Pallieterke Jaargang 2016 op USB

De jaargang 2016 van ‘t Pallieterke zal ook dit jaar beschikbaar zijn op een USB-stick. Alle 52 nummers zijn in

Leeflooncijfers tonen aan waar de problemen zitten

Wie een jaar na zijn studies nog geen werk heeft gevonden kan een inschakelingsuitkering (vroeger ‘wachtuitkering’) aanvragen. Naargelang de gezinssituatie

Op de korrel

Eigentijds grafschriftje: Hieronder ligt te rusten een uitermate belangrijke bankier. Zijn laatste wilsbeschikking schreef hij op een stukje panamapapier Antwerps