Beleggingsfondsen in Brits vastgoed hebben hun tegoeden geblokkeerd. De financiële toestand van de Italiaanse banken veroorzaakt onrust in de eurozone. Zijn we op weg naar een financiële crisis? Zo’n vaart zal het niet lopen. Nog niet.

In 2007 doken de eerste berichten op die wezen op grote problemen bij financiële instellingen. Onder andere BNP Paribas doekte een beleggingsfonds op dat zwaar had geïnvesteerd in Amerikaans vastgoed. Bleek dat dit vastgoed door onbetaalbare hypotheken niets meer waard was en beleggers begonnen hun geld massaal op te vragen. Het veroorzaakte een sneeuwbaleffect met als resultaat de ondergang van banken als Fortis en Lehman Brothers. En de grootste economische crisis sinds de Grote Depressie van 1929.

Herhaling vastgoedcrisis 2007-2008 in Groot-Brittannië?

De voorbije dagen leek een herhaling van 2007-2008 in de maak. Sinds het Brexit-referendum is er onrust op de Britse vastgoedmarkt. In Londen zijn tal van vastgoedfondsen gevestigd. Zij beleggen in grote commerciële en bancaire vastgoedprojecten. Vaak zijn het internationale pensioenfondsen die daar hun geld in steken. Met de lage rente halen ze via die weg toch een aardig rendement. Maar nu rijzen er vragen over de waarde van dat Britse vastgoed. Zullen de prijzen ervan niet gigantisch dalen als bepaalde financiële instellingen de Londense City verlaten? En wat zijn de beleggingen dan nog waard?

Meer en meer grote beleggers in die fondsen roepen hun geld terug. Om een run op de inleg van die beleggers te vermijden, hebben tien vastgoedfondsen ondertussen maatregelen genomen. Beleggers kunnen er niet zomaar meer uitstappen. Eigenlijk is hun geld geblokkeerd, tenzij ze zware kortingen betalen op de inleg. De Britse fondsen zouden nu meer dan 21 miljard euro op slot hebben gezet. Dat heeft echt wel weg van de toestanden op de Amerikaanse vastgoedbeleggingsmarkt bijna tien jaar geleden. Bovendien nemen de op de beurs genoteerde beleggingsfondsen een aardige duik.

Italiaanse bankencrisis?

Het lijkt op de beurzen een hete zomer te worden. Zeker omdat ook de zorgen over de Italiaanse banksector toenemen. Verschillende Italiaanse banken zouden nog altijd over tal van slechte kredieten beschikken. Bij 600 Italiaanse banken zou er voor meer dan 360 miljard euro aan slechte leningen hebben. De Italiaanse regering wil de nationale banksector stutten met overheidssteun, maar dat is niet zo evident. De Europese Commissie is zeer streng voor staatssteun, ook aan de financiële sectoren. In Italië is het opnieuw de bank Montei de Paschi (MPS) die in de problemen is. MPS is al ondersteund geweest met 150 miljoen euro overheidsgeld om de liquiditeit te handhaven, maar de Europese Commissie is niet bereid meer toe te laten.

Het verleden heeft aangetoond dat problemen bij één of meer banken tot een domino-effect kunnen leiden. Toch zien experts nog geen financiële crisis zoals in 2008 opdoemen. De statistieken leren dat er zich slechts om de twaalf jaar een financiële crisis voordoet.

Centrale banken als oplossing?

Maar vooral: de centrale banken staan waar nodig klaar om geld in de economie en vooral het bancaire systeem te pompen. Zeker de Europese Centrale Bank doet dat. Het pompt maandelijks tussen 60 en 80 miljard euro in de economie. Vorige maand was het zelfs 85 miljard euro. Het moet de banken ertoe aanzetten geld te blijven lenen aan bedrijven en consumenten, en zo de groei aan te jagen.

Maar dat monetair beleid is een tweesnijdend zwaard. Er wordt wel geld in de economie gepompt, maar tegelijk zijn de lage rentevoeten die daaraan verbonden zijn een probleem voor de banken die hun winstgevendheid zien verzwakken. Dat doet de nervositeit bij de banken toenemen. Vorige week zagen we het nog dat de banken terughoudender werden om elkaar op de interbankenmarkt te financieren. Toen die geldstromen in 2008 stilvielen, barstte de crisis echt los. Maar volgens economische analisten zullen de centrale banken dat nu niet laten gebeuren. Bovendien zijn de kapitaalbuffers van de banken veel beter dan in 2008. Een financiële crisis zit er daarom niet meteen aan te komen. Maar als de financieel-economische onzekerheid ook na de zomer blijft aanhouden, kan het link worden op de financiële markten.

Angélique Vanderstraeten