Controverse en corruptie

Wie de afgelopen paar weken het Amerikaanse verkiezingsnieuws heeft gevolgd, zag spektakel alom. Donald Trump scoorde de ene controverse na de andere. Trump haalde uit naar een moeder van een gesneuvelde soldaat die sprak op de Democratische Nationale Conventie (DNC). Wat later gooide hij een moeder buiten op een speech wegens een huilende baby – of hij grapte het, maar werd verkeerd voorgesteld.

Vorige week zei Trump dat er niets kan gedaan worden aan de linkse benoemingen in de Supreme Court (hoogste rechtsorgaan in de VS) als Clinton verkozen wordt, tenzij door de “second amendment people” (voorstanders van vrije wapendracht) – het werd beschouwd als een indirecte oproep tot moord. Ook vorige week stelde de Republikein Evan McMullin zich op als onafhankelijke tegenkandidaat. Trump noemde Obama de medestichter van ISIS, tientallen Republikeinen keerden zich in open brieven tegen de Republikeinse kandidaat… Kortom, er ging nauwelijks een dag voorbij of Trump kwam in een negatieve publiciteitsstorm.

Clinton: het stopt niet met de e-mailschandalen

Maar ook Hillary Clinton lijkt verwikkeld in een aanhoudende stroom van verdachtmaking en fraude. Eind juli stapte DNC-voorzitster Debbie Wasserman Schultz op nadat op WikiLeaks duizenden mails van de DNC werden openbaar gemaakt. Hieruit bleek dat men Hillary Clinton tijdens de voorverkiezingen bevoordeelde ten nadele van de uitgeschakelde tegenkandidaat Bernie Sanders. Ook het verleden kwam spoken. Clinton maakte tijdens haar ambt als ‘secretary of state’ (de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken) gebruik van een onbeveiligde privémailserver en verwijderde 32.000 mails toen haar gevraagd werd haar mails over te maken aan de FBI. Clinton beweerde dat het om private mails ging die niets met haar ambt te maken hadden.

Een nieuw lek begin augustus met slechts een aantal van die mails bewees het tegendeel: er waren nauwe contacten tussen haar kabinet en medewerkers van de Clinton Foundation (een vzw van de familie Clinton). Dat de Clinton Foundation miljoenen dollars heeft ontvangen van meerdere homo- en vrouwonvriendelijke Arabische landen, zoals Saoedi-Arabië, maakt de hele affaire des te pijnlijker voor Clinton. De democratische kandidate concentreert haar campagne rond vrouwenrechten en haar historische rol als vrouwelijke presidentskandidaat. Ondertussen beloofde Julian Assange, de oprichter van Wikileaks, nog meer onthullingen over Clinton terwijl hij liet uitschijnen dat een aantal mysterieuze doden, waaronder de dood van DNC-medewerker Seth Rich, zouden kunnen deel uitmaken van een Democratische samenzwering om Clinton in te dekken…

En afgelopen maandag nog lekten er 2.500 mails met gevoelige informatie over George Soros, miljardair, sponsor van de Democratische Partij en bekend van Open Society – een globale mensenrechtenorganisatie. De blootgelegde financiële banden van Soros met Palestijnse organisaties kunnen pijnlijk zijn in de VS, ook voor Democraten als Hillary Clinton.

Uitdaging voor Trump

Controverse is niets nieuws voor Trump. Tijdens de Republikeinse voorverkiezingen wist Trump ook media-aandacht naar zich toe te trekken door extreme of ogenschijnlijke onvoorzichtige uitspraken. Maar toen nam hij aandacht af van kandidaten die die niet konden missen vanwege een kleinere naamsbekendheid. Hij wist het debat en de thema’s om zichzelf te laten draaien. Tegenkandidaten waren verplicht om over zijn stokpaardjes te spreken: ofwel om het oneens te zijn ofwel om hem na te praten. Zo had men geen ruimte voor de eigen punten. Trump steeg week na week in de polls en won de Republikeinse nominatie.

Nu de spelregels veranderd zijn van een multipolair veld (één tegen allen) naar een bipolair veld (één op één), lijkt Trump moeite te hebben om het geweer van schouder te veranderen. De inzet gaat meer en meer over inhoud en minder en minder over karakter. Toch blijft Trump mikken op de man (of de vrouw) en de controverse, maar dat zet zich niet om in resultaten. In polls op de Amerikaanse website RealClearPolitics.com scoort Trump al weken, op één poll na, altijd maar slechter dan Clinton. Het spelen op de man, waarmee hij heel effectief zijn medekandidaten in de Republikeinse partij uitschakelde (‘low energy Jeb’ over de slapheid van Jeb Bush, ‘little Marco’ over de fysieke of geestelijke kleinheid van Marco Rubio, ‘lyin’ Ted’ over de onbetrouwbaarheid van Ted Cruz) lijkt niet te pakken bij ‘crooked Hillary’, terwijl er nochtans corruptiemunitie genoeg is.

#NeverTrump

De tegenstand binnen zijn eigen partij is niets nieuws. De open brief van vijftig Republikeinen over de roekeloosheid van Trump is ondertekend door mensen die het Amerikaanse beleid in het Midden-Oosten de laatste jaren mee hebben vormgegeven: geen rooskleurige cv’s dus. De tegenkandidatuur van McMullin wordt gefinancierd door het al bestaande #NeverTrump-kamp dat al zonder succes furore maakte in de voorverkiezingen. Dat het #NeverTrump-kamp pas zo laat (McMullin kan zelfs niet meer in elke staat opkomen) een weinig bekende tegenkandidaat vindt, illustreert de lage weerklank die hun boodschap vindt in rechtse Amerikaanse kringen. De uitgelezen favoriet hiervoor, James Mattis (populaire US Marines-generaal op rust), was niet geïnteresseerd in de onafhankelijke tegenkandidatuur. Ook de recente oproep van zeventig Republikeinen om Trump financieel droog te leggen komt uit het #NeverTrump-kamp. De Facebookpagina #NeverTrump telt een povere 10.000 vind-ik-leuks.

Toch zal Trump tijdens deze meer inhoudelijke fase positieve aandacht moeten genereren die resulteert in winst (in de peilingen). Dat Trump vaak ‘off script’ gaat, kan nog steeds verfrissend werken, maar zal inhoudelijker moeten. Er moet niet gerekend worden op minder tegenstand in de eigen partij (de kleinste excuses zullen blijven gebruikt worden) en ook niet op vergevingsgezinde media die Trumps uitspraken of grappen zullen nuanceren. Trump heeft dus een moeilijke, maar niet onmogelijke opdracht: een tactische ommezwaai. Strategisch (de politieke doelstellingen) zit het snor. Dat blijkt ook uit Trumps positie omtrent vrijhandel, die Clinton nabootst. De Amerikanen zijn klaar met het globalisme.

Uitdaging voor Clinton

Clintons kaarten zijn dubbel. Enerzijds moet ze gewoon de huidige perceptietrend volhouden, namelijk dat zij inhoudelijk en qua ervaring de verstandige, berekenbare kandidaat is. Waar het mogelijk is, moet ze die perceptie versterken, door bijvoorbeeld inhoudelijk te domineren in de aankomende debatten. Eens de afstand in de peilingen voor Clinton groot genoeg is, wordt het bijna onmogelijk om het momentum te breken… tenzij door externe gebeurtenissen of schandalen van zeer grote omvang. En dat is ineens de structurele zwakte van Clinton.

Het is niet onaannemelijk dat er nog maillekken en andere zaken naar boven zullen komen. De mails die Clinton gewist heeft, zijn hoogstwaarschijnlijk in handen van buitenlandse inlichtingendiensten die die data kunnen vrijgeven via tussenpersonen. Ook doen geruchten de ronde over de slechte gezondheid van Clinton, die haar mentale capaciteiten in het gedrang zou kunnen brengen. Indien groot genoeg, kunnen beide zaken de campagne van Clinton torpederen, hoe lomp Trump zich ook gedraagt. En aan beide risico’s valt weinig te doen. Dit in tegenstelling tot de uitdagingen waar Trump mee te kampen heeft. Tenzij dan door écht mensen uit te schakelen en/of een medisch wonder. Beide zijn onwaarschijnlijk.

Besluit: Trump moet het roer omgooien, terwijl Clinton gewoon op koers moet blijven, maar niet kan uitwijken indien de bergen vuile was boven komen.

Jonas Naeyaert