Een opmerkelijk pleidooi afgelopen week in De Standaard en Het Nieuwsblad: procureur Thierry Freyne van Halle-Vilvoorde pleitte openlijk voor een eigen rechtbank voor zijn regio. Zijn pleidooi komt niet onverwacht. Het nieuwe parket van Halle-Vilvoorde legt een stevige activiteit aan de dag, voert een streng vervolgingsbeleid en communiceert vlot met de politiezones van Halle-Vilvoorde.

Dat was vroeger wel even anders: het parket van Brussel verwaarloosde de criminele feiten in Halle-Vilvoorde op een systematische wijze omdat het, vergeleken met de stadscriminaliteit in Brussel, doorgaans om minder zware vergrijpen ging. Dit leidde in de Vlaamse Rand tot een gevoel van straffeloosheid en veel ongenoegen bij de burgemeesters en de lokale korpsen. Deze toestand leidde mee tot de breed gedragen vraag voor een splitsing van het gerechtelijk arrondissement.

Achteruit in plaats van vooruit

Helaas, de splitsing is er maar half gekomen. Halle-Vilvoorde kreeg zijn eigen parket, maar er kwam geen eigen rechtbank voor de regio. Het tegenovergestelde gebeurde. In tegenstelling tot de Vlaamse onderhandelaars (De Croo jr., Beke…) beheersten de Franstalige onderhandelaars van de jongste staatshervorming (Onkelinx, Milquet…) dit dossier door en door. Zij wisten te bekomen dat de Franstalige rechtbanken van Brussel volwaardig bevoegd werden voor alle gemeenten van Halle-Vilvoorde. Voordien waren deze rechtbanken enkel bevoegd voor Brussel en waren de Nederlandstalige rechters zowel voor Halle-Vilvoorde als voor Brussel bevoegd. Die duidelijke bevoegdheidsafbakening werd met de bijzondere wetten van 2012 onderuitgehaald, wat een enorme machtsuitbreiding betekende voor de Franstalige magistraten.

Doodgezwegen

Die verregaande Franstalige overwinning werd door de Vlaamse media collectief doodgezwegen omdat de Vlaamse journalisten (een wakkere Lars Bové van De Tijd uitgezonderd) er niets van verstonden en er ook niets van wilden begrijpen. Zij beschouwden het BHV-verhaal als afgesloten, waren compleet doof voor de kritiek vanuit Vlaams-nationale hoek en weigeren er ook maar enige aandacht aan te besteden. Gevolg is dat we vandaag opgescheept zitten met een even unieke als absurde situatie, waarbij de werkingsgebieden van parket en rechtbank niet samenvallen en Halle-Vilvoorde als een soort stiefdochter van Brussel fungeert.

De parketmagistraten van Halle-Vilvoorde moeten iedere dag samenwerken met Brusselse onderzoeksrechters die nog altijd weinig belangstelling hebben voor hetgeen in Halle-Vilvoorde gebeurt. Het zijn de onderzoeksrechters die beslissen wie in voorlopige hechtenis wordt genomen. Inbrekers uit Halle-Vilvoorde vinden ze daar niet prioritair en bijgevolg worden die criminelen aan de lopende band vrijgelaten, wat tot grote frustratie leidt bij de politie en de parketmagistraten. Dit lakse beleid werkt criminaliteit in de hand, want de inbrekers weten natuurlijk dat ze weinig kans maken op een verblijf in Vorst.

Druk op de ketel?

Om deze laksheid tegen te gaan, pleit procureur Freyne nu voor een eigen rechtbank voor zijn arrondissement, maar hij weet dat dit ijdele hoop is. De Franstaligen zullen hun overwinning van de jongste staatshervorming nooit prijsgeven, tenzij daar waanzinnige prijzen tegenover staan, zoals de uitbreiding van Brussel. Zij hebben het nieuwe systeem bovendien met bijzondere meerderheden gebetonneerd, zodat het nooit kan gewijzigd worden tenzij met instemming van een meerderheid van Franstaligen in de Kamer.

Dat was destijds met de kieskring BHV helemaal anders: juridisch gezien kon de splitsing van de unitaire kieskring gerealiseerd worden met een gewone meerderheid in het parlement en bijgevolg met een stemming van Nederlandstaligen tegen Franstaligen. De Vlaamse partijen konden toen druk op de ketel zetten en dat gebeurde ook: op 7 november 2007 stemden de Vlaamse partijen in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken voor een splitsing van de kieskring, waarna de Franstaligen een carrousel van belangenconflicten op gang trokken en BHV jarenlang bovenaan de politieke agenda kwam te staan.

Meesterlijk gespeeld

Ditmaal is zo’n scenario niet mogelijk en kan in de Kamer nauwelijks enige politiek druk worden uitgeoefend. De Franstaligen hebben het meesterlijk gespeeld: Halle-Vilvoorde zit nu helemaal vastgeklonken aan Brussel en de Franstalige partijen, en zij hebben de macht om iedere vraag of elk voorstel hieromtrent weg te lachen. Overal in het land hebben we nu provinciale arrondissementen, waardoor de parketten op een veel grotere schaal (dus professioneler) kunnen werken, behalve in Vlaams-Brabant. Ook het arrondissement Leuven is slachtoffer. Dat blijft een piepklein gerechtelijk arrondissement, waar de tijd noodgedwongen stil moet blijven staan.

Door deze situatie is het bovendien onmogelijk om te evolueren naar een eigen Vlaamse Justitie. Indien Vlaams-Brabant een apart gerechtelijk arrondissement was geworden, dan had men in een volgende fase van de staatshervorming belangrijke onderdelen van Justitie kunnen wegtrekken van het federale niveau, zodat er een Vlaams justitiebeleid tot stand gebracht kon worden. Nu Halle-Vilvoorde één arrondissement blijft vormen met Brussel is zoiets in de praktijk onmogelijk. Een eigen Vlaamse Justitie en een rechtbank voor Vlaamse-Brabant zullen er ooit wel komen, maar daarvoor moet eerst de Belgische staat ontbonden worden.

BL