Afgelopen maandag is een staakt-het-vuren ingeleid in Syrië. Het akkoord is onderhandeld door Rusland en de VSA. De Russen en de Amerikanen hebben hun respectievelijke bondgenoten op de grond, hoofdzakelijk de Syrische president Assad en het Vrije Syrische Leger, succesvol op een lijn gekregen.

De vijandelijkheden tegen IS en andere jihadistische groeperingen zoals Al-Qaida en haar afsplitsingen gaan gewoon door. Bijzonder is dat Turkije en de strijdkrachten die Turkije steunt, zoals de Syrische Turkmeense Brigades, niet betrokken zijn bij het staakt-het-vuren. Turkije zat niet aan de onderhandelingstafel.

Tijdens dit schrijven lijkt het akkoord stand te houden. Dat wil niet zeggen dat er absolute vrede tussen de deelnemers is, maar wel dat alles voorlopig is beperkt tot schermutselingen. Het grootste risico is de stad Aleppo, waar de rebellen bijna volledig omsingeld zijn door troepen van Assad: een zeer gespannen impasse. Ook zijn er in het akkoord een aantal geheime clausules opgenomen; het is nog niet duidelijk wat voor impact die kunnen hebben. Het kan zijn dat het om toegevingen gaat die de deelnemers niet openbaar willen maken aan hun achterban. Dat kan de slaagkansen van het akkoord vergroten, tenminste als de toegevingen niet in een te vroeg stadium uitlekken. Als het akkoord toch verder zal stabiliseren, kan dit drie belangrijke dingen betekenen:

  • IS en Jahbat Fateh Al-Sham (het voormalige Al-Nusra) worden aangevallen met gecoördineerde luchtacties van de VSA en Rusland.
  • De gematigde rebellen krijgen ademruimte enerzijds door het stoppen van de bombardementen door het Syrische leger, anderzijds door de verminderde druk hierdoor op hun zwakke positie in Aleppo.
  • De positie van Assad wordt sterk verbeterd omdat hij door beide partijen wordt erkend (bij gebrek aan alternatief) en dus legitimiteit wint, maar ook militair omdat hij zich nu ongehinderd en met extra luchtsteun kan toeleggen op twee van zijn meest effectieve tegenstanders: IS en Al-Sham. Indien die hun posities moeten prijsgeven aan het regeringsleger, wordt Assad onvervangbaar in een later stadium, ook voor de gematigde rebellen. Assad toonde zich al heel zelfzeker; hij zei op televisie dat hij Syrië volledig wil heroveren en herbouwen.

Jonas Naeyaert