2016-42_02_debels_maarten-willy_claes-mediumWilfried Martens is premier van de regering-Martens I, die van start gaat op 3 april 1979. Willy Claes is minister van Economische Zaken en vicepremier. Via deze functies heeft hij toegang tot gevoelige, vertrouwelijke en belangrijke informatie.

Telex

Claes hield deze informatie niet voor zich. We kregen een telex van begin december 1979 te zien met uitzonderlijke informatie over de socialist. De telex 1979BRUSSE21425 werd verstuurd vanuit de Amerikaanse ambassade te Brussel. Eerste ontvanger is SECSTATE WASHDC (Washington) met de melding IMMEDIATE (minister van Buitenlandse Zaken).

Kernwapens

Begin december 1979 gaat Lode Willems, de kabinetschef van Claes, op bezoek bij de Amerikaanse ambassade in Brussel. Willems is daar met uitdrukkelijk medeweten van Claes. (ON CLAES’ INSTRUCTIONS (HE) GAVE US EXTENSIVE BRIEFING). Willems geeft de Amerikanen informatie over de houding van de regering over de modernisering van de nucleaire bewapening TNF (long range theatre nuclear forces). Het is een onderwerp dat op dat ogenblik ook door de NAVO besproken wordt.

Verlamd

Willems vertelt voluit over de houding van de Belgische regering. De Belgische regering is verlamd door andere problemen (“PARALYZED BY A CONVERGENCE OF DOMESTIC ISSUES”).

Er wordt door Willems ook vertrouwelijke informatie van Claes gedeeld over de socialistische partij. (A KEY POINT IN THE CLAES, VIA WILLEMS, RUNDOWN OF THE SITUATION IS THAT THERE IS VERY HEAVY OPPOSITION TO A DECEMBER TNF DECISION IN THE FLEMISH SOCIALIST PARTY (BSP) AND, ACCORDING TO REMARKS MADE BY FRANCOPHONE SOCIALIST PARTY PRESIDENT (PS) ANDRE COOLS TO CLAES DECEMBER 4, THE SITUATION IS JUST AS BAD, IF NOT WORSE, IN THE PS.)

Willems vertelt dus over de weerstand binnen de BSP tegen de TNF beslissing.

Ministerraad

Ondertussen vergadert ook de regering-Martens. Op vrijdag 7 december 1979 komt de Belgische ministerraad bijeen. In het verslag lezen we dit: ‘De Raad gaat over tot de regeling van zijn werkzaamheden volgende week in het vooruitzicht van de beslissing welke moet worden genomen inzake modernisering en plaatsing van kernwapens.’ Als kabinetschef is Willems uiteraard betrokken bij deze ‘werkzaamheden’.

Dubbelbesluit

De NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie beslissen uiteindelijk op 12 december 1979 om de NAVO-kernwapens voor de middellange afstand in Europa te moderniseren en de Sovjet-Unie uit te nodigen voor onderhandelingen over de middellangeafstandsraketten. Dit is de geschiedenis ingegaan als het Dubbelbesluit. Tussen 1983 en 1988 werden er door de Verenigde Staten 572 gemoderniseerde kernwapens in Europa geïnstalleerd.

Besluit

In de telex 1979BRUSSE21425 lezen we dat Claes eind de jaren zeventig vertrouwelijke informatie over de socialistische partij en de regering doorgaf aan de Amerikanen via zijn kabinetschef. Wellicht had de socialist gedacht dat dit nooit (meer) zou uitkomen. De inschikkelijke houding van Claes ten opzichte van de VS verklaart zeker deels de keuze en verkiezing van Claes later als secretaris-generaal van de NAVO in 1994. Dat avontuur zou slecht aflopen. Maar dat is een ander verhaal.

Thierry Debels