Uit de smalle beursstraat

De verkiezing van Donald Trump tot Amerikaans president zou tot economische chaos leiden, voorspelden veel economen. De dollar zou ineenstorten en het mondiale economische systeem zou zwaar verstoord raken. De realiteit is dat beurskoersen nooit geziene pieken bereiken en dat de dollar sterker staat dan ooit.

“Geef mij een econoom met één arm”, was de boutade van VS-president Harry Truman die de voorbije zeventig jaar vaak herhaald werd. Economen deden allerlei voorspellingen, maar koppelden er ook de waarschuwing aan dat het een totaal andere richting uit kon gaan. Dit tot ergernis van de Amerikaanse beleidsmakers.

De quote van Truman werd de voorbije halve eeuw nog vaak herhaald en is actueler dan ooit na de verkiezingsoverwinning van Donald Trump. De meeste economen voorspelden financieel-economische chaos bij zijn verkiezing. De beurzen zouden omwille van de turbulenties net niet gesloten moeten worden. Om nog maar te zwijgen over de ineenstorting van de economie in de maanden na de bekendmaking van het verkiezingsresultaat.

Dollar op hoogste peil in dertien jaar

En wat blijkt nu? De beurzen zijn zeer gezond. Ze kennen pieken die hoger zijn dan de voorbije maanden. Ondertussen stelt ook de dollar het zeer wel. De ‘greenback’ is nog altijd wereldwijd de referentiemunt. Sinds de presidentsverkiezingen spurtte de dollar 5 procent hoger. Zeker in verhouding met de euro is de trend duidelijk. Voor één euro krijgt men momenteel nog 1,06 dollar. Dat is het hoogste peil in bijna dertien jaar. Net voor de verkiezingen werd voorspeld dat de dollar bij een overwinning van Trump zou ineenstorten. Een zwakke dollar is goed voor de Amerikaanse export, maar slecht voor de Europese exportbedrijven. De marktaandelen van Europese bedrijven die op export zijn gericht – en daar vallen veel Vlaamse bedrijven onder – zouden wegsmelten.

Maar we zien nu het omgekeerde. De economen hebben zich grondig misrekend. De Amerikaanse dollar wordt sterker en sterker. Reden is de aankondiging van Trump op de avond van zijn verkiezingsoverwinning. Hij beloofde miljardeninvesteringen in infrastructuur om de Amerikaanse economie aan te zwengelen. De economen die in Trump een financieel-economisch drama zagen, veranderden plots het geweer van schouder. Misschien zijn de economische plannen van de vastgoedmagnaat uit New York nog zo slecht niet, was te horen. Zijn plannen zouden om te beginnen de inflatie aanzwengelen. Op zich is inflatie geen goede zaak, omdat ze  de vermogens en spaargelden aantast, maar een minimum aan inflatie is nodig als smeermiddel voor de economie. Het zet consumenten sneller aan hun geld uit te geven. En het brengt zwakke bedrijven in de problemen.

Vandaar dat de centrale banken al een tijd bezig zijn om te proberen de te lage of soms zelfs onbestaande inflatie aan te zwengelen, door lage rentes en geldinjecties in de economie. Maar dat wil maar niet lukken. Blijkbaar zou Trump op korte tijd slagen in wat de centrale bankiers dus niet kunnen. Economen verwachten nu plots dat de investeringspolitiek van de nieuwe president de economie een versnelling hoger doet schakelen, waardoor de inflatie toch aantrekt. Terwijl tot voor kort de voorspelling totaal anders was: lange tijd lage inflatie.

Hogere rente

Ook in de voorspelling van de zwakke dollar hebben de economen het mis. De dollar wordt net sterker. Hoe komt dat? Het investeringsbeleid van Trump zal tot extra overheidsuitgaven en dus grotere overheidstekorten leiden. Logisch monetair gevolg daarvan is dat een centrale bank de rente doet stijgen om te vermijden dat de economie plots oververhit raakt. Een hogere Amerikaanse rente lokt investeerders naar Amerikaanse beleggingen in overheidsleningen, wat de munt ondersteunt. Blijkbaar hadden de economische waarzeggers dit evenmin zien aankomen.

Een sterke dollar is ook goed nieuws voor Europa. De euro verzwakt en dat ondersteunt de export omdat onze producten goedkoper worden. Dat is prima voor een exportgerichte economie als Vlaanderen. Enig nadeel: het is nu al duidelijk dat dit alles ook in Europa zal leiden tot een stijgende rente. Leuk voor de spaarders. Minder goed nieuws voor de overheden die duurder moeten lenen. Zeker voor de Belgische regering die de jarenlange lage rente op de staatsschuld niet gebruikt heeft om de begroting te saneren. Nu al is de langetermijnrente aan het stijgen. Een sanering van de begroting wordt straks steeds moeilijker en moeilijker omdat de rentelasten niet meer dalen, maar zelfs beginnen stijgen. En dus andere delen van het overheidsbudget weghappen. Dit onder controle houden, wordt de grote uitdaging voor de regering-Michel in 2017. Volgende week gaan we daar dieper op in.

Angélique Vanderstraeten