De voorbije dagen werd de indruk gewekt dat het Belgische begrotingsprobleem het gevolg is van een gebrek aan inkomsten. Het tegendeel is waar. Het zijn de gigantische uitgaven die de publieke financiën in gevaar brengen. Dat zegt ook de Europese Commissie in haar aanbeveling. Al beweerde Europees Commissaris Marianne Thyssen zowaar het tegendeel.

De Europese Commissie publiceerde vorige week een uiterst kritisch rapport over de Belgische begroting. Het overheidstekort bedraagt volgens de Europese Commissie zo’n 3 procent van het bbp en daarmee komt België in de gevarenzone. Met een begrotingsdeficit van meer dan 3 procent dreigt een land op het Europese strafbankje terecht te komen en zou het door de Commissie onder curatele worden geplaatst. Dat strafbankje is niet nieuw. Van 2009 tot 2013 was er al sprake van een verstrengd toezicht op de Belgische begroting.

Uitgaven

De precaire toestand van de overheidsfinanciën was al meteen een aanleiding voor federale regeringspartij CD&V om te pleiten voor meer inkomsten. Want dat er een onverwacht groot gat is in de begroting is vooral het gevolg van een gebrek aan middelen die in de staatskas komen. Meteen werd de sprong gemaakt naar de meerwaardebelasting op aandelen. Voer die belasting in en er zullen voldoende middelen binnenkomen om het gat in de begroting te dichten. Opvallend was daarbij dat Europees Commissaris Marianne Thyssen in een interview met Terzake dit CD&V-pleidooi – weliswaar schoorvoetend – onderschreef. De hoge overheidsuitgaven leken veel minder een probleem te zijn. Vreemd voor iemand die als Commissaris de nodige terughoudendheid aan de dag moet leggen.

Komt er nog bij dat Thyssen aanwezig was op de persconferentie waar het rapport van de Commissie werd voorgesteld. Daarin staat inderdaad dat de inkomsten van de Belgische staat lager uitvallen dan gedacht, maar ook en vooral dat de voorbije jaren de uitgaven te snel zijn gestegen. Zeker in de sociale zekerheid.

Want dat is en blijft het echte begrotingsprobleem: de overheid heeft een gat in haar hand. En aan de uitgavenkant kan zeker nog bespaard worden. Het beste bewijs is dat er vorige maand bij de begrotingsopmaak 2017 zonder veel problemen 1 miljard euro aan besparingen gevonden werd in sociale zekerheid zonder dat er in de regering veel ruzie over werd gemaakt. Er zit dus nog veel vet op de soep. Het werd in de mainstream-pers amper overgenomen maar de Europese Commissie benadrukt dat de overheidsuitgaven moeten dalen.

In dat verband publiceerde N-VA-Kamerfractieleider Peter de Roover een aantal interessante Eurostat-cijfers op zijn persoonlijke webstek. Met 53,9 procent van het bbp liggen de Belgische overheidsuitgaven tot de hoogste van de Europese Unie. Het EU-gemiddelde bedraagt slechts 47,3 procent. In Duitsland bedragen de overheidsuitgaven 44 procent van het bbp, in Nederland 45 procent. Frankrijk ligt met 57 procent wel hoger dan België. Het is duidelijk: de uitgaven kunnen best naar omlaag.

Inkomsten

En de inkomsten? Daar is echt geen rek meer op. Ze liggen in België met 50,9 procent van het bbp relatief hoog. Het EU-gemiddelde is 44,9 procent. De overheidsinkomsten liggen in Duitsland met 44,7 procent van het bbp en in Nederland met 43,2 procent van het bbp nog een stuk lager. De Roover legt het perfect uit: “Per 100 euro die we allemaal samen verdienen, haalt de gemiddelde EU-lidstaat 6 (!) euro minder op bij de burgers dan België, Duitsland 5,9 euro, en Nederland 7,7 euro. Dat is natuurlijk het probleem. Onze overheid haalt niet te weinig geld binnen maar veel te veel in vergelijking met relevante buurlanden. Besparen is in die omstandigheden dan ook geen overbodige luxe en het saneren van onze ingewikkelde en peperdure staatsstructuur evenmin.”

Het alternatief is een belastingverhoging en dat is blijkbaar waar de CD&V op aanstuurt. Vorig weekend was dat alvast de boodschap van vicepremier en minister van Werk Kris Peeters in een interview in De Tijd. Peeters kwam onder andere terug op de verhoging van de roerende voorheffing naar 30 procent. Die geldt ook voor bedrijven die dividenden uitkeren aan de aandeelhouders. Welnu, die belasting kan omzeild worden door reserves op te potten en het bedrijf te verkopen. Dus wil CD&V nog een extra belasting: de meerwaardebelasting. Dat begint inderdaad erger te worden dan wat de PS ooit eiste toen ze in de federale regering zat.

Angélique Vanderstraeten