2016-46_02_jancart-trump-euro-mediumWelk economisch beleid de Amerikaanse president-elect zal gaan voeren, blijft onduidelijk. Wellicht gaat het in de richting van een liberaal-protectionistische agenda. Enerzijds belastingverlagingen om de economie aan te zwengelen. Anderzijds beperkte handelsbarrières. Met daarbovenop een programma van overheidsinvesteringen. Dat zijn de drie pijlers van de Trumponomics.

Na de overwinningstoespraak van de Republikein Donald Trump als nieuwe president veerden de beurzen tegen alle verwachtingen in op. Dat farma-aandelen de hoogte in gingen, was nog normaal. Hillary Clinton had immers een strengere aanpak van de sector beloofd. Maar wat is de verklaring achter de gezondheid van de financiële markten nadat iemand werd verkozen die door meerdere economen als een economische ramp werd bestempeld?

Veel is te herleiden tot Trumps boodschap dat hij werk wil maken van grote openbare investeringsprogramma’s, onder andere de bouw en renovatie van snelwegen en bruggen. Er is sprake van 1.000 miljard dollar aan overheidsinvesteringen. Dat moet de economie aanzwengelen en vooral veel arbeiders uit de ‘Rust Belt’ aan een job helpen. Het zijn die kiezers die Trump de overwinning hebben bezorgd. Het is geleden van Ronald Reagan dat zij nog voor de Republikeinen hebben gestemd. Waardoor de partij nu onder Trump opnieuw aansluiting vindt bij het laaggeschoolde electoraat. Alle economische studies tonen aan dat de VS inderdaad nood hebben aan infrastructuurwerken. Op bepaalde plaatsen is de kwaliteit van de wegen ondermaats.

Dit keynesiaans stimuleringsprogramma is het eerste onderdeel van de Trumponomics. Vraag is echter: in welke mate is het financierbaar? Want de VS kampen met een overheidsschuld van 100 procent van het bbp. Onder president Barack Obama is de schuld gestegen met 8.000 miljard dollar, tot 19.000 miljard dollar. Het overheidstekort bedraagt 3 procent van het bbp, evenveel als in België. De Amerikaanse overheidsfinanciën verder in het rood duwen, dreigt een averechts effect te hebben. De rente zal stijgen, zeker als het stimuleringsprogramma ook nog voor extra inflatie zorgt. Al zou dat laatste als smeermiddel van de economie geen slecht idee zijn.

Dat de Amerikaanse overheidsfinanciën niet fataal ontsporen kan door Trumponomics vermeden worden door een deel van de … Reaganomics over te nemen. Dat kan de tweede pijler van het economische beleid van Donald Trump worden. Bij zijn aantreden in 1981 verlaagde Ronald Reagan de belastingen; bedoeling was dat daardoor meer geld in de economie werd geïnvesteerd, dat er meer werd geconsumeerd zodat er meer jobs zouden bijkomen en zo meer belastinginkomsten konden worden geïnd. Lage taksen – Trump wil ze voor de bedrijven verlagen naar 15% – zullen bedrijven ook aanzetten meer te investeren in onderzoek en ontwikkeling. En innovatie is in de VS nodig, ondanks succesbedrijven als Apple, Google en Facebook.

Vraag is of de effecten van investeringen en belastingverlagingen niet geneutraliseerd worden door de protectionistische maatregelen die Trump wil treffen. Handelsbarrières vernietigen jobs. Punt. Volgens onderzoek zouden die in de VS leiden tot 658 miljard dollar minder aan export en 4 miljoen Amerikaanse werklozen extra. Tenzij… Tenzij Trump kiest voor een softe versie van protectionisme. Hij wil bijvoorbeeld dat de douanerechten op Europese producten met 10 procent verhogen. Dat hoeft geen ramp te zien. Die op Chinese producten zouden 35 procent de hoogte ingaan. Dat is wat anders, al moet toegegeven worden dat Europa ook al invoerheffingen aan dubbele percentagecijfers heeft voor Chinese producten. De kans bestaat dat Trump zich zal richten op producten van lagere kwaliteit die anders aan dumpingprijzen op de Amerikaanse markt worden gegooid.

Een zacht liberaal-protectionistisch beleid met een sausje overheidsinvesteringen: dat zijn de Trumponomics dan. Probleem met de Trumponomics is dat we niet zeker zijn dat er ze zullen komen. En dat er geen handboek voor bestaat. In 1981 had Ronald Reagan maar de werken open te slaan van economen als Milton Friedman en Friedrich Hayek. Nu is het intellectueel tasten in het donker.

Angélique Vanderstraeten