Ik moet u eerlijk bekennen: ik heb Eric Defoort niet persoonlijk gekend. Pas dit voorjaar liep ik hem tegen het lijf op een bijeenkomst. Ik herinner me zelfs niet meer waar en hoe, maar uit het korte gesprek kon ik opmaken dat hij een enthousiaste lezer van ’t Pallieterke was. Dat verbaasde me enigszins, want Eric Defoort stond bij mij eerder gecatalogeerd als een progressief Vlaams-nationalist.

In dat korte gesprek tijdens die receptie sprak hij trouwens zijn waardering uit voor ons blad, waarmee hij het niet altijd eens was, maar waarvan hij ook wel zag dat er de laatste tijd een grote evolutie had plaatsgevonden. Op het einde van de babbel werden gsm-nummers uitgewisseld – ik mocht hem altijd bellen indien ik over een bepaald onderwerp meer informatie zou willen – en er werd afgesproken om eens op een ander moment af te spreken om elkaar wat beter te leren kennen. Die ontmoeting is er spijtig genoeg nooit gekomen.

Sterke progressieve en Vlaamse overtuiging

Vlaamsgezind is hij van in zijn jeugdjaren. Na zijn studententijd in Leuven, waar hij afstudeert als licentiaat moderne geschiedenis, kiest hij in eerste instantie voor een academische loopbaan. Hij vertoeft even in kringen van de SP, waar Karel van Miert een verruimingsoperatie gestart is die ook richting Vlaamse Beweging gaat. Zijn profiel van “linkse flamingant” brengt hem nadien opnieuw bij de Volksunie, waar op dat ogenblik Bert Anciaux en Patrick Vankrunkelsven de plak zwaaien. Eric Defoort wordt er de laatste ondervoorzitter, tot wanneer de Volksunie in 2001 implodeert. Samen met Bart de Wever en Geert Bourgeois staat hij aan de wieg van de nieuwe partij N-VA. Maar opnieuw botst zijn progressieve visie met de eerder liberale visie van de andere bestuursleden van de jonge partij. In 2003 verlaat hij de N-VA. Toch blijft hij actief binnen de Vlaamse Beweging; hij is zelfs gastspreker op de IJzerwake van 2006.

Hij wordt in 2007 aangezocht door de Vlaamse Volksbeweging om voorzitter te worden. Geen simpele klus, die bijna voorspelbaar slecht afloopt. Defoort heeft een totaal andere visie over de toekomst en actiemiddelen van de VVB, en dat botst met een deel van de VVB-achterban. Enkele gewaagde uitspraken met kritiek aan het adres van de rechtse Vlaamse Beweging, (en het gebrek van een kordate toekomstvisie voor Vlaanderen), doen de VVB op haar grondvesten trillen. Zijn straffe uitspraken beletten hem niet een interview te geven voor het maandblad van het Vlaams Belang om zo zijn visie toe te lichten. En hoewel daarna de plooien grotendeels worden gladgestreken, besluit hij in augustus 2009 toch ontslag te nemen als nationaal VVB-voorzitter. Zijn doortocht in de VVB heeft amper twintig maanden geduurd, maar zijn omstreden uitspraken blijven niet zonder gevolgen: meer dan duizend leden sturen kwaad hun lidkaart van de VVB in. Hoewel teleurgesteld in de Vlaamse Beweging, blijft hij contact houden met medestrijders in de VVB.

Hij wordt terug actief in de N-VA, waar hij in 2010 voorzitter wordt van de Europese Vrije Alliantie. In datzelfde jaar wordt hij lid van de raad van bestuur van de VRT.

Keerpunt in de jaren negentig

Tot slot citeer ik uit het interview in het Vlaams Belang Magazine van 2009 waarin Eric Defoort zichzelf omschrijft: “Ik ben een Vlaams-nationalist van in mijn humaniorajaren. In de tweede helft van de jaren zeventig ben ik gegrepen door sociale bewogenheid. ‘De burgemeester die een bushokje plaatste om de simpele burger te beschermen tegen kou en wind, is meer bezig met zijn Vlaamse volk dan de Vlaams-nationale bedrijfsleider die zijn arbeiders uitbuit.’ Dat was toen mijn overtuiging. Vanuit die overtuiging keek ik op naar de jonge Karel van Miert en naar Marcel De Neckeres links-flamingantisch project rond het blad “Links”. Later is Coppieters gekomen. Ik heb meegedaan aan die eerste doorbraakpogingen. Vandaar wellicht mijn ‘links’ etiket. Maar sommigen doen alsof ik mijn sociaal engagement niet combineerde met mijn bezorgdheid en engagement voor Vlaanderen. Dat alles vormde voor mij een geheel. Het keerpunt is in de jaren negentig gekomen, toen ik het niet meer pikte dat men al maar meer meewarig begon te doen omtrent alles wat met de eigen gemeenschap te maken had, hoe men dat alles almaar meer begon te ridiculiseren. Mijn reactie was: ‘t en zal!”

Of zoals Guido Moons getuigde op de webstek van de VVB: “Men kan ‘voor’ of ‘tegen’ Eric Defoort zijn, maar in ieder geval zette hij aan tot nadenken en tot een regelmatig zichzelf als vereniging te durven bevragen. Was hij dan een teken van tegenspraak? Waarschijnlijk wel, ja. Maar boven alles was hij een gedreven en vooral een integer Vlaams-nationaal voorman, die bij leven werkelijk gewoekerd heeft met zijn tijd en talenten om de droom van een onafhankelijke Vlaamse natie een stuk dichterbij te brengen.”

De afscheidsviering, waarop u wordt uitgenodigd, zal plaatshebben in de Sint-Amatuskerk, Oostvleterendorp 1 te Oostvleteren op zaterdag 24 december 2016 om 11 uur.

Karl van Camp