Ach ja, 2017 moet beter, op alle vlakken. Een jaar zonder aanslagen, na een gitzwart 2016. Een jaar van “solidariteit en warmte”? Zelfs koningen en prinsen mogen dromen. Een jaar van “redelijkheid in het debat”, hoorden we ergens. Als die redelijkheid ook van links moet komen, ziet het er niet goed uit. Voor links…

We staan aan de vooravond van een spannend 2017, met verkiezingen in Frankrijk, Nederland, en misschien ook in Italië, waar premier Matteo Renzi heeft gegokt en verloren. Met politiek gekwakkel in Spanje, waar de conservatieve Mariano Rajoy een minderheidsregering vormde.

Waar zullen we in 2017 landen met de Brexit, met Trump, met Poetin, met de Turken en de Chinezen, met de kreunende EU, met de migratie en de opstand tegen de open grenzen, ook in Centraal-Europa, zelfs in Scandinavië? Wie het weet mag rechtop gaan staan. De economen kletsen erop los, politicologen herhalen zichzelf, de analyses van journalisten van de bedreigde mainstreammedia en de gelijkgezinde beau monde uit de cultuurwereld sterven in hun overdrijvingen.

Voorop in de rij der radelozen: de economen. De Tijd liet een aantal experten staren in een glazen bol. Helaas, die specialisten (waaronder Geert Noels) leken mordicus te willen bewijzen dat ze het zelf helemaal niet meer weten. Zo groot was de tegenspraak.

Van de driftig voorspelde economische horror na de Brexit is vooralsnog weinig te merken. Trump een fiasco? Of een vlam onder de aandelenmarkt? Voor veel beleggers lijkt het een uitgemaakte zaak dat Amerikaanse bedrijven er wel bij zullen varen. Ook de dollar is enorm gestegen. Zelfs na de terreur in Berlijn gingen de aandelen de hoogte in.

Laten de Amerikanen van Trump de vrijhandel en de NAVO schieten of net niet? Wordt het uiteenvallen van de eurozone realiteit (“een donkergrijze zwaan”)? Of loopt het allemaal niet zo’n vaart? Een tabula rasa wordt het wellicht niet, een aanpassing wel.

Hetzelfde geldt voor de politiek. Zeilen populistische partijen “met een stevige zes beaufort angst in de zeilen richting verkiezingen”, zoals Yves Lambrix het plastisch omschrijft in Het Belang van Limburg? De kansen van Wilders, Le Pen en Petry zijn miniem. Dat ze een meerderheid zouden halen, is even onwaarschijnlijk als een machtsverwerving van het Vlaams Belang na de succesrijkste verkiezingen van 2004. Maar ze zullen wel aan het wiel van de geschiedenis draaien. Dat is iets anders. Links zal dat niet tegenhouden, omdat het tactisch blundert.

Politicologen

De linkse politicologen weten niet van welk hout pijlen maken. De analyses van Carl Devos waarschuwen tegen de polarisering, maar hij vergeet dat links vooral eens in eigen boezem moet kijken. Kritiek op de “hoogst manipulatieve sociale media” klinkt hol als men niet inziet dat veel burgers woest zijn op de even manipulatieve analyses van links in de reguliere pers (de mainstreammedia)

Het geleuter over relatief kleine tekorten op de begrotingen wordt erg eentonig. Het rentespook staat echt níét voor de deur. Wouter Beke zette de plussen van de regering nog eens op een rijtje: “We hebben de middenklasse kunnen versterken en de armoede is niet gestegen…”. We zijn goed bezig met terreurbestrijding, onderwijshervorming, uitbouw van een Vlaamse sociale bescherming, het versterken van de economie, lagere lasten voor bedrijven en jobcreatie (+100.000 jobs), hogere leeflonen (+6 procent), taxshift, et cetera. Heeft Beke ongelijk? Hoe machteloos is het monotone gekwaak van socialisten en groenen?

Over fiscale meningsverschillen moet “een oplossing” worden gevonden, zegt Beke. Die zal er wel komen, als de N-VA niet gek is en beseft met wie de partij zaken kan doen.

Ook de analyse van Devos, en verzameld links met hem, over de migratie- en terreurcrisis (“We slagen er veel slechter dan elders in om al aanwezige allochtonen op de arbeidsmarkt te integreren”) is er een zonder moed. Ze gaat compleet voorbij aan de evidentie dat megamigratie sociale lasten met zich meebrengt. En aan het gevoel van heel veel burgers dat die megamigratie wel degelijk een bedreiging kan zijn voor onze identiteit, tradities, waarden en normen. Net zoals het gedoe over roetpieten, boerkini’s en kerststallen. Met dat alles jaagt links de burger naar rechts. Eigen schuld, dikke bult.

Compromis

Wat in de binnenlandse politiek waarschijnlijk is, zal wellicht ook op Europees vlak gebeuren. Links kakelt zich kapot in progressieve dromen. Rechts zit op rozen. Radicaal rechts zal niet winnen, wel scoren. De draaideuren voor de migratie worden nu al wat meer gesloten. Merkel wil meer uitgeprocedeerde asielzoekers zoals Amri het land uitzetten. De Europese buitengrenzen zullen beter worden gecontroleerd. Nieuwkomers zullen beter worden gescreend en opgevolgd.

Merkels naïviteit leidde tot de komst van 890.000 asielzoekers in 2015 en 210.000 in 2016 (tot oktober). Ook Derk Jan Eppink (conservatieve denktank London Policy Center) schrijft in De Morgen (22 dec.) dat de magie van ‘Mutti’ stilaan wegzakt. “Immigratie – vooral uit niet-westerse culturen – is een enorme drijver van politieke onrust… Cultuur is wat een natie bindt… De vele verkiezingen volgend jaar gaan niet zozeer over economie maar over cultuur”, aldus Eppink. Als Merkel bijstuurt, zal radicaal rechts in Duitsland – zoals elders in Europa –  wel scoren, maar niet winnen.

Merkwaardig is dat links absoluut flink meewerkt aan die tendens zolang het zelf geen genuanceerd debat toelaat en zweert bij het eigen grote gelijk.

Hugo Camps bijvoorbeeld (De Morgen, 22 dec.) is niet eens onterecht woest over de manier waarop radicaal rechts over de schreef gaat (tweet plus foto Merkel met bloed aan de handen…), maar “schurftige gedachten” en “smeerlapperij” zijn absoluut geen monopolie van radicaal rechts. Wie ook radicaal rechts geen plaats geeft in een democratie, voedt rechts.

Timothy Garton Ash (Houdt het centrum van Europa stand, De Standaard, 22 dec.) is niet eens onterecht woest over de “dit zijn Merkels doden” van AfD-politicus Marcus Pretzell, maar zijn pleidooi om met onder meer online ‘contra-retoriek’ via Facebook, Google en Twitter de verrechtsing van “de uiterlijke zweren Trump, Le Pen en Wilders” tegen te gaan, is bijna angstaanjagend dom. Zoiets doet denken aan Erdogan…

Ook Karel Verhoeven van De Standaard heeft kritiek op de populistische communicatie via de sociale media. De gewone mainstreammedia, waartoe zijn De Standaard natuurlijk behoort, “verliezen hun grip op de opinievorming”. Eigen schuld, dikke bult, nogmaals… Het artikel is geschreven tegen Theo Francken die vindt dat de klassieke media soms te weinig diepgang hebben en achtergrond en duiding geven. Zowat elk informatieprogramma op de openbare omroep wordt door links gerund. Helaas voor Verhoeven, is het de kiezer die de waarheid bepaalt, niet zijn redactie of die van de VRT.

Anja Pieters