Mediajaar 2016

2016 was het jaar waarin de reguliere media meer dan ooit het gevoel hadden de greep op de nieuwsstroom en de gebeurtenissen volledig verloren te hebben. Dat kon eigenlijk amper beter geïllustreerd worden dan door de gebeurtenissen van precies een jaar geleden, op oudejaarsnacht in Keulen. Een tijdlang hielden niet alleen de media maar ook de politie vol dat de viering van Nieuwjaar er zonder noemenswaardige incidenten verlopen was. Na een paar dagen werd de druk van het volk via de sociale media echter toch te groot, en moest men toegeven dat er nogal wat handtastelijkheden en diefstallen gebeurd waren. En dat sommigen van de daders “vluchtelingen” waren, ook al kwam een aantal onder hen uit bijvoorbeeld Noord-Afrika.

Sindsdien stemde een meerderheid van de Britten in een referendum voor de ondenkbare en onwenselijke – volgens de media, de politici en de rest van het establishment toch – Brexit, en werd in de Verenigde Staten de eveneens ondenkbare en onwenselijke presidentskandidaat Donald Trump verkozen tot president. Dat die laatste door nogal wat “Amerika-watchers” en “-kenners” tot twee keer toe als totaal kansloos omschreven werd, maakte de zaak er voor de media niet beter op.

Als kers op de taart bestond VTM Nieuws het dan nog eens om op zondag te verkondigen dat de oudejaarsnachtviering in Keulen deze keer zonder incidenten verlopen was. Op hetzelfde ogenblik gaf de Duitse politie echter toe dat, ondanks de enorme politiemacht, de strikte veiligheidsmaatregelen en de afzondering van enkele honderden “Nafris” (politiecode voor Noord-Afrikaanse intensieve geweldplegers), er toch weer tientallen klachten binnengekomen waren over handtastelijkheden en diefstallen.

Een mens vraagt zich af hoe dat toch komt dat kijkers en lezers hoe langer hoe minder geloven van wat de reguliere media ons voor “echt” nieuws op de mouw proberen te spellen…

Klaagzang van Karel

We hadden het verleden week al over het kerstessay van hoofdredacteur Karel Verhoeven in De Standaard, over “de Trump in elk van ons”. Het werd één lange klaagzang, met in essentie precies hetzelfde als het onderwerp hierboven, maar dan geschreven vanuit het perspectief van een verbitterde inktkoelie die het dit jaar dus allemaal heeft moeten ondergaan.

De remedie volgens Karel Verhoeven? Nog meer duiding en opiniëring in de krant! Toch erkent hij hier en daar in zijn kerstessay, in enkele zeldzame vlagen van zinsverheldering, dat het gros van de lezers eerder uit is op meer neutrale en objectieve verslaggeving van de feiten, en als het even kan netjes gescheiden van de vandaag alomtegenwoordige duiding en opiniëring.

Maar wat moet je als lezer met een krant waarin een dag later Donald Trump alweer omschreven wordt als een “lichtgeraakt stuk politiek onbenul”? En dat op dezelfde dag dat Barack Obama 35 Russische diplomaten uitwees, omdat hij maar niet kan verkroppen dat zijn Democratische partijgenote Hillary Clinton de verkiezingen niet gewonnen heeft. En dat wil zichzelf dan een kwaliteitskrant noemen.

In hetzelfde nummer kreeg PVDA-advocate Mieke van den Broek bovendien vanop de voorpagina een vrij podium om zich te verdedigen tegen alle kritiek. In de opiniebladzijden lazen we dan weer enkele aanbevelingen om rechts beter te bestrijden, en enkele tips over hoe links zich zou kunnen versterken. Netjes evenwichtig dus, zullen ze van zichzelf gevonden hebben, daar in Groot-Bijgaarden. Maar Bart de Wever zat er wel bonk op toen hij in zijn eindejaarsinterview in Newsmonkey De Standaard een slechte kopie van De Morgen noemde. Bij De Morgen zijn ze tenminste zo eerlijk om toe te geven dat ze een links krantje zijn.

Wil Italië internetcensuur invoeren?

In een interview met de Financial Times pleit Giovanni Pitruzella ervoor dat de Europese Unie eindelijk zou neerslaan op het zogenaamde nepnieuws (“fake news”). Pitruzello is het hoofd van de Italiaanse Mededingingsautoriteit, en dus niet zomaar de eerste de beste.

In het interview pleit hij ervoor dat de Europese Unie zich zou beginnen bemoeien met de verspreiding van berichten op het internet. Privé-ondernemingen zoals Facebook en Twitter zijn daar volgens hem niet geschikt voor. In de plaats zou de Europese Unie een nieuw agentschap moeten oprichten, dat berichten met nepnieuws snel zou moeten markeren, uit circulatie nemen en desnoods boetes uitdelen aan de verantwoordelijken.

Zover zijn we gekomen. Er was ooit een tijd dat we neerkeken op communistisch China en de zogenaamde “Great Firewall of China”, waardoor Chinezen geen toegang meer hebben tot Wikipediapagina’s over de protesten op het Tienanmenplein in 1989. De Chinezen zouden zeggen: dat is “fake history”. Waar Giovanni Pitruzello voor pleit, is in se precies hetzelfde: een agentschap dat in Brussel autonoom bepaalt welke informatie ongevaarlijk en dus “waar” is, en welke informatie ongewenst is en dus “nep” (“fake”).

Duitsland dreigt er trouwens nu al mee Facebook boetes tot een half miljoen euro op te leggen als het ongewenste nieuwsberichten niet onmiddellijk verwijdert. Het is dus best mogelijk dat deze overgang van Oud naar Nieuw de laatste was waarin we te weten kwamen dat er in Keulen onregelmatigheden plaatsvonden. Volgend jaar is zoiets gewoon nepnieuws, en krijgen slachtoffers die op de sociale media hun mond niet houden er nog een ferme boete bovenop. In naam van de democratie en de vrije meningsuiting.

France Inter niet langer op de lange golf

Sedert zondag 1 januari is het gedaan met de uitzendingen van France Inter op de lange golf. Het is het einde van een tijdperk, want de zender begon op de lange golf uit te zenden in de jaren twintig van de vorige eeuw, en vanuit Allois op frequentie 162 kHz sedert 1939. De zender had een bereik over heel Frankrijk plus de Benelux, een deel van Duitsland, en een deel van Noord-Frankrijk.

De reden voor het stopzetten van de uitzendingen op de lange golf is niet ver te zoeken. De zender kostte relatief veel geld, voor een relatief lage luisterkwaliteit. In totaal denkt France Inter op jaarbasis zo’n zes miljoen euro te kunnen besparen.

Ironisch genoeg mogen concurrenten RTL en Europe 1 hun uitzendingen op de lange golf niet staken. France Inter bereikt via de FM-band meer dan 97 procent van de Franse bevolking, terwijl RTL en Europe 1 maar zo’n zeventig à tachtig procent bestrijken.

Of er veel luisteraars de uitzendingen zullen missen, is een andere zaak. Wie France Inter niet op de FM-band kan beluisteren, kan de zender altijd nog beluisteren via een app of het internet. Uitzondering zijn de oudere luisteraars, die de weg naar het internet en de smartphones nog niet gevonden hebben. Hopelijk heeft een wat jongere buur of een kleinkind hen ondertussen al de weg gewezen.

Ook RAI moet besparen

Ook bij de Italiaanse openbare omroep moet er bespaard worden. De regionale tak TGR (Testata Giornalistica Regionale) gaat er haar 21 afdelingen onderbrengen in vijf grote regio’s, in de hoop zo een deel in haar personeelsbestand te kunnen snijden. Bovendien wordt het aantal uitzendblokken op RAI 3 gereduceerd van vier naar drie, door het nachtelijke blok van 00.00 tot 00.15 uur deels te schrappen. In totaal hoopt TGR op deze manier drie miljoen euro per jaar te kunnen sparen.

En zeggen dat onze eigenste openbare omroep vooral droomt van uitbreiden, met laatst nog het voorstel een eigen kinderkanaal op te richten, Ketnet Jr., naast het reeds bestaande Ketnet. Wie het breed heeft, wil het graag ook breed laten hangen zeker?