De stille terugkeer van de ongezonde inflatie in Europa en China dat zich op een handelsoorlog voorbereidt, dat zijn de twee grote risico’s voor de wereldeconomie in 2017.

Jarenlang hebben de centrale banken geprobeerd de inflatie aan te zwengelen. Ze hebben de rente verlaagd en geld in de economie gepompt. Maar de inflatie bleef laag. Op het eerste gezicht is dat leuk, want dat betekent dat producten en diensten niet duurder worden. Maar een gezonde economie heeft een beetje inflatie nodig. Het is het smeermiddel van de economie. Als de prijzen licht stijgen, zullen de mensen vlugger consumeren omdat ze op nieuwe prijsstijgingen anticiperen. En een beetje inflatie is gezond voor het bedrijfsklimaat. Ondernemingen die het goed doen, kunnen hun producten duurder verkopen. Slecht presterende bedrijven worden uit de markt geprijsd. Een economie zonder inflatie is een economie die stilstaat. En zie: de inflatie begint in verschillende regio’s in de wereld opnieuw toe te nemen. In de VS daalt de officiële werkloosheid tot 4,6 procent. Bedrijven hebben het moeilijker om goede mensen te vinden en dus stijgen de lonen. De vraag, de consumptie, neemt toe, wat leidt tot inflatie. De VS zouden dit jaar een inflatie kennen van 2 procent. Dat is een normaal percentage. De prijsstijgingen in Amerika zijn ook het gevolg van een gezonde economische evolutie.

In Europa is dat anders. Volgens de Europese Centrale Bank (ECB) zal de inflatie in de eurozone stijgen naar 1 procent, al is een grotere toename evenmin uitgesloten. Op zich is dat een goede zaak maar niet als we de oorzaken van de Europese inflatie bekijken. De prijsstijgingen op het oude continent zijn niet het gevolg van een gezonde economische activiteit, wel van steeds duurder wordende grondstoffen. Vorig jaar steeg de olieprijs met 21 procent. En vele grondstoffen zullen nog duurder worden nu de dollar (de munt waarin olie wordt verkocht) in waarde stijgt. Voor Europa gaat het om geïmporteerde ongezonde inflatie. Gevolg daarvan is dat de rentevoeten zullen stijgen – de klassieke reactie van een centrale bank op een stijgende levensduurte – maar dat die hogere rentevoeten geen goed nieuws zijn voor het stabiliseren van een economie. De EU-landen torsen zware schulden. Bij een stijgende rente zullen die rentelasten op de schuld stijgen zodat regeringen minder geld hebben voor ander beleid. Misschien zullen ze zelfs de belastingen moeten verhogen om de begrotingen sluitend te krijgen. Meteen zal dat de economische groei fnuiken; het kan zelfs tot een recessie leiden.

Ook in de VS zullen de rentevoeten stijgen, onder andere ten gevolge van de gezonde inflatie. Voor de Amerikanen hoeft dat geen probleem te zijn, maar dat is het wel voor groeilanden in Azië die massaal dollars hebben geleend. Die zullen die nu aan een hogere rentevoet moeten terugbetalen. Dat kan de lokale economieën in een recessie storten.

Over Azië gesproken: daar situeert zich het andere risico voor de wereldeconomie. De relaties tussen de VS en China zullen er in 2017 niet op verbeteren. Iedereen staart zich in de nasleep van het Obamatijdperk blind op de spanningen tussen Rusland en de VS. Op termijn zullen het vooral de relaties tussen China en de VS zijn die naar of onder het vriespunt dalen. Met de nodige economische gevolgen. Spanningen met Rusland (1,8 procent van de wereldeconomie) vallen economisch gezien nog mee. Met China (15 procent van de wereldeconomie versus 24 procent voor de VS) is dat anders. Donald Trump is gewonnen voor een voorzichtig protectionistisch beleid ten opzichte van Peking. Hij wil vermijden dat spotgoedkope producten uit China de VS overspoelen. Hogere douanetarieven zitten eraan te komen. Maar China zou daar wel eens op kunnen reageren met een echte handelsoorlog waarbij handelsbarrières voor niet-Chinese producten worden opgeworpen en de Chinezen hun eigen producten op overschot (onder meer staal) massaal aan bradeerprijzen dumpen op de Europese markt. Wat dan weer de Europese industriële bedrijven in gevaar kan brengen en tot sluitingen en extra werkloosheid kan leiden.

Angélique Vanderstraeten