2017-06_01_Hoofdartikel (Medium)Iemand moet Verhofstadt eens uitleggen dat zijn optredens geen goeie zaak zijn voor de Vlaamse en Europese liberalen. Onlangs was het bij zijn bezoek aan Londen (BBC) weer prijs. Hij vergeleek er Trump met Poetin en IS. Hij noemde er zonder enige nuance nationalisme verantwoordelijk voor de Holocaust, voor twintig miljoen slachtoffers. “Vandaag winnen nationalistische partijen weer aan populariteit. Het gaat niet om nationalisme gebaseerd op nationaliteit, maar om nationaliteit gebaseerd op etniciteit. Dat is spelen met vuur”, aldus Verhofstadt.

Moeten we nu ook het socialisme veroordelen, omdat het leidde tot de Goelag, het maoïsme en andere vormen van de dictatuur van het proletariaat? En kunnen we het liberalisme inspitten, omdat het een politieke dak was boven roofzucht, kolonialisme en de uitzinnigste vormen van het kapitalisme?

Verhofstadt verwijdert zich wel biezonder ver van wat de Nederlandse top-liberaal en premier Mark Rutte zegt… Ruttes VVD is met voorsprong de sterkste liberale partij in Europa.  Merkwaardig toch hoe Verhofstadt zijn ideologie liever parkeert in de buurt van de Nederlandse PVDA-lijsttrekker Lodewijk Asscher die het had over “een nazi aan de macht in Amerika”?

“Aan de linkerzijde van het politieke spectrum lijkt zich een wedstrijdje verontwaardiging af te spelen”, aldus Syp Wynia in Elsevier. Hierbij wil men via Trump Wilders treffen. Zal een scheutje Hitler en Holocaust in de Nederlandse verkiezingsstrijd (15 maart) de PVDA van pas komen? Dat lukt vandaag niet meer. Dat lukte destijds ook al niet met het schandaliseren van Pim Fortuyn. Het is duidelijk wie Verhofstadt samen met nog een paar hard core liberalen bij ons viseren: de N-VA. Die partij stak hem de loef af. Dat leidt tot frustratie. Frustratie leidt tot permanent lijden.

Oude plaat

Verhofstadt blijft maar zijn oude plaat afdraaien. Wanneer leert hij dat zoiets averechts werkt? Het is een machteloze reactie op het stemgedrag van burgers met een geheugen. Burgers die zich herinneren hoe de liberale toppers in 1999 de CVP kraakten met een smerige campagne rond de dioxinecrisis, hoe ze de cultuur van de overloperij in gang zetten, hoe ze als “liberalen” een kwart van de Vlamingen, de ‘mestkevers’, met hun cordon de mond snoerden.

Burgers die zich herinneren hoe Verhofstadt en co via de snelbelgwet de migratiepoorten wel heel wijd openzetten, de criminaliteit te soft aanpakten, hoe ze het vertikten in de economisch gunstiger beginjaren van deze eeuw de staatsschuld te verminderen, hoe ze de media naar hun hand probeerden te zetten, en nog veel meer…

Burgers die zich herinneren hoe die generatie liberalen – eens aan de macht – het federale België overeind probeerden te houden, nadat ze enkele jaren voordien de kiezer hadden verleid met een uitgesproken Vlaams profiel. Men leze er even hun boekjes van toen op na: Verhofstadts ‘Tweede Burgermanifest’ (1992) en ‘De Belgische ziekte’ (1997), Dewaels ‘Vlaams Manifest. Ruimte voor regio’s’ (2002), De Guchts ‘De toekomst is vrij’ (2002).

“Woord houden”, was jaren lang de waarschuwing vanuit de Vlaamsgezinde publieke opinie.

Het resultaat van dat alles was verbluffend. De Vld die in 1999 nog 21,5 procent haalde, en in 2003 zelfs 24,6 procent, zakte weg naar 19,8 procent in 2004, 15 procent in 2009 en 13,9 procent in 2010. Met Maggy De Block ging het in 2014 iets beter (15,5 procent), maar de jongste tien grote peilingen sukkelt Open Vld weer als een laagvlieger tussen de 12 en de 14 procent.

Open Vld ging aan hoogmoed ten onder. En aan een onbegrijpelijke koerswijzigingen. Verhofstadt en co onderschatten het geheugen van veel burgers.

Ook vandaag blijven de liberalen maar doorgaan. Ook die tweede Vlaams-nationale partij moest met slogans bekampt worden. Verhofstadt haalt al zo lang uit naar het nationalisme, naar het “extreemrechtse” Europese discours van de N-VA… De Gucht blijft maar orakelen over  “nationalistische bloedlijnen” binnen die partij. Vandaag ook naar de brexit en naar Trump, “een narcist, die laveert tussen “een sociopaat en een psychopaat”. Maar ook naar de onnozele kiezer. “Die heeft niet altijd gelijk”, zo zei hij op VTM, daar zondag om een reactie gevraagd op de verkiezing van Donald Trump en het referendum over de brexit. “Het idee dat iets per definitie democratisch is als er een meerderheid voor is, dat klopt niet”, aldus De Gucht. Wacht een even… Dus heeft de minderheid gelijk? Of enkel en alleen meneerke Berlare misschien?

Succes?

Erg succesvol was het bochtenwerk en dat ongenuanceerde verhaal van de liberalen niet. Open Vld werd verpulverd tot een kleine partij. Zelfs ondernemend Vlaanderen, ooit de natuurlijke achterban van de partij, ging op de loop. De andere toppers (Rutten, De Croo, De Block, maar ook Tommelein, Somers, e.a.) volgen braaf of maken weinig aanstalten om iets te ondernemen tegen het sloganeske verhaal van het oude toptrio. Ook zij lijken te wedden op kreupele paarden: dat van de Belgische staat, dat van een gedopeerd Europa. Tweemaal mis?

Europees

Een ongeremd Europees voluntarisme is geen pap voor de kiezer. Moet lastig zijn voor Verhofstadt: de door hem zo geliefde EU-machine sloot de Balkanroute af voor vluchtelingen, sloot een merkwaardige deal met Erdogans Turkije, vergrendelde de Spanje-route (Spanje kocht die af van Marokko). Ze besliste vorige week in Malta nu ook de Lybiëroute dicht te timmeren. De liberale premier Rutte (VVD) sprak over “Richting nul”.

Verhofstadt lijkt in het spoor van dromerig links goed op weg om de positie van de liberalen ook via het Europese debat danig te vervuilen. Met “vrienden” als Verhofstadt heeft de EU geen vijanden meer nodig. Zijn omstreden en opruiende speech op het Maidanplein in Kiev resulteerde mee in de afscheuring van de Krim en het industriebekken rond Donetsk in de Oekraïne. “Waarna hij zich uit de voeten maakte door in eerste klas terug naar Brussel te vliegen”, merkt Oswald Van Ooteghem op in Dag Allemaal.

Hij schoffeerde Erdogan, zonder het minste succes. Voor en na de Brexit kon hij zijn aversie tegen de Engelsen niet onderdrukken.  Zijn pleidooi voor een ‘Verenigde Staten van Europa’, voor een ‘perfecte unie’ wordt een achterhoedegevecht.

Hij zag zichzelf al voorzitter van het Europees Parlement worden, versterkt met de volgelingen van Beppe Grillo, maar ook dat feestje ging niet door… Waarom zou radicaal Europees federalisme tussen zoveel natiestaten een succes worden als het binnen die ene Belgische staat al een fiasco werd? Zijn wereld zonder grenzen mag misschien formidabel zijn voor grootkapitalisten, de burger lijkt een voorkeur te hebben voor subsidiariteit, kleinschaligheid, identiteit.

Met hyperkinetische clownerie – “blaffen tegen de maan” noemde voormalig EU-commissaris Fritz Bolkestein dat – blijven Verhofstadt én De Gucht ver verwijderd van een evenwicht tussen meer of minder Europa. Derk Jan Eppink formuleerde het helder in De Volkskrant (18 jan.): “Hij decreteert eenrichtingsverkeer: ‘meer Europa’… De EU-begroting moet van ruim 140 miljard euro naar 600 miljard. De eurozone wordt een onbeperkte transferunie en het Europees Leger staat paraat. Wie vragen stelt, is ‘populist en anti-Europees’. De enige manier om de ‘visie Verhofstadt’ te realiseren is een Europese dictatuur. Maar die mislukt onherroepelijk. Verhofstadt vernietigt zo wat hij nastreeft. Een lachende Farage schiet hem graag te hulp.”

Tusk

Waar Europa werkelijk voor kiest, zullen we wat beter weten op 25 maart, bij de viering van het Verdrag van Rome, 60 jaar geleden ondertekend bij de oprichting van de EEG. EU-leider Donald Tusk wil dat de premiers van alle 27 lidstaten de violen stemmen en weer eenheid uitstralen. Een soort ‘gelofte van trouw’ zelfs en een intentieverklaring met de plannen voor de komende tien jaar, vooral gericht op het versterken van de monetaire unie en een steker gezamenlijk buitenlands beleid.

Alvast de Nederlandse premier Mark Rutte (VVD) riep zijn collega’s op te stoppen met het dromen over een federaal Europa.  Als die verklaring er komt, zal ze vermoedelijk flink geamendeerd zijn door de realo’s binnen de EU.

Vooral in Oost-Europa wil men minder Brussel… We willen nog wel eens zien wat daar uit de bus komt.

In L’Echo noemt Paul Magnette zich een “radeloze federalist”, die beseft dat de Europese desintegratie niet zal stoppen met de brexit. De man die Wallonië zegt te willen beschermen tegen de koude tocht van het globalisme, voorspelt ook een ‘exit’ van Polen, Hongaren, Roemenen en Bulgaren, misschien ook Zweden en Denen. De Europese slinger gaat weer de andere richting uit. Te ver? Misschien wel. Niet meer, maar alleen wat minder EU kan voorkomen dat die wijzer overslaat. Niet de EU-kritische conservatieven, maar progressieve eurofielen als Verhofstadt creëren dat risico.

‘t Pallieterke