2017-05_01_Eric - Trump en het pussy-protest (Medium)De democratie kan raar kronkelen. Geert Van Istendael had het voor zijn opiniestuk in Knack (Mo*) even nagekeken: mevrouw Clinton verzamelde 65.844.954 kiezers achter haar naam, “meneer Troef” (Trump) 62.979.879, maar meneer Troef werd gesteund door meer kiesmannen dan mevrouw Clinton. Een “naar gevolg” van het Angelsaksische kiessysteem, vindt Van Istendael, waarbij in één kiesomschrijving de kandidaat met de meeste stemmen alle stemmen binnenrijft. De perfecte democratie is een verzinsel.

In Groot-Brittannië volstonden voor David Cameron in 2015 zo’n 36,9 procent van de stemmen om premier te worden met een absolute meerderheid. Thatcher kreeg de steun van 43,9 procent en 42,4 procent van de Britten. Zelfde verhaal. Vervelend, zoals het bij ons vervelend is dat pakweg een Franstalige parlementszetel zoveel minder stemmen vraagt dan een Vlaamse. De perfecte democratie is een verzinsel.

Van Istendael haalt aan dat Trump tijdens de kiesstrijd ongegeneerd zijn vuilste bek opentrok. Maar ook dat men hem compleet fout inschatte. “Die kerel die zo hondsbrutaal was” zou nooit de belangrijkste verkiezingen op Aarde winnen. Mensen die men in de Verenigde Staten liberals noemt (linksig, kosmopolitisch, meestal goed opgeleid…) konden het bloed van Trump wel drinken. Voor zulk soort Amerikanen is hyper-, hyper-, hyper-, hyper politieke correctheid ‘algemeen geldig’, dit wil zeggen dat tegenspreken verboden is.

Zowel voor als na de verkiezingen hielden drommen Amerikaanse psychologen, psychiaters, politicologen en andere zeer geleerde scharen er niet mee op om Trump vol etiketten te plakken (een psychopaat, een Slobodan Milošević, een sociopaat, geestelijk gestoord, narcist, fascist, een Mussolini).

“Een leuke herinnering aan de communistische machthebbers die hun tegenstanders (de dissidenten) brandmerkten als psychiatrische gevallen en opsloten in krankzinnigengestichten. Zij waren het niet eens met het communisme, dus konden ze alleen maar gek zijn. U hebt andere politieke ideeën? Dan bent u gek. Laten we toch oppassen.”, besluit Van Istendael.

Centrum

Zelfs een centrumpartij als CD&V loopt netjes mee in het spoor van opgewonden progressieve critici. In De Tijd mocht Wouter Beke het nog eens uitleggen. Niet de islam is de grote vijand, Trump is dat “veel meer”. Van “een partij van het midden” zou je een evenwichtiger oordeel verwachten.

Roepen we nu over Trump “Zo ne goeie hebben wij nog nie gehad?” Loop toch weg. Hier gaan we:

Trump hanteert een gore stijl, of het nu gaat over vrouwen, over Mexicaanse migratie, over islamterreur, over vrijhandel… In zijn ploeg zitten wellicht meer betrouwbare ‘vrienden’ dan rationele adviseurs. En laat ons wel wezen: de leugens over opkomst voor zijn inauguratie en de vrouwenbetoging, de opschepperij over de (al bestaande) muur met Mexico, de veralgemenende uitspraken over moslims zijn bedenkelijk, onnodig provocatief…

Tot vandaag hoorden we niet één zinnige uitleg over waarom hij nu precies burgers uit zeven moslimlanden tijdelijk de toegang tot de VS verbood. Waarom dat onderscheid met andere staten waar terroristen vandaan kwamen? Staten die de Taliban sponsoren? “Heeft Trump zich van oorlog vergist?”, vroeg de Belgisch-Iraanse activiste Darya Safai. Laat Trump de oppositie in die landen in de steek? Is zijn verbale agressie geen gekke stimulans voor de extremisten van ginderachter?

Evenwicht

Vragen genoegd. Maar er zijn er ook anderen…

Kunnen we het er over eens zijn dat dit alles nog niet betekent dat Trump met zijn ‘executive orders’ meteen de macht van het Congres ondermijnt? Is hij het die de wereldorde in de war stuurt? Of zijn het de geweldenaars onder de vleugels van de brede migratie? En de slappe bestuurders die weigeren het onderscheid te maken tussen vluchtelingen en economische vluchtelingen?

Kunnen we begrip opbrengen voor wie – voorlopig vooral verbaal en zonder garantie op succes – de angst van veel Amerikanen wil omzetten in een groter gevoel van veiligheid? En – inderdaad, meneer Beke – voor een verkozen president, die de Amerikanen hun identiteit wil teruggeven door uit te gaan van de eigen sterkte?

Kunnen we Darya Safai volgen als ze zegt dat je islamisme ook “met naam moet noemen en met alle middelen moet bestrijden?” Geven we toe dat wat Trump nu doet al een tijd bestond in Australië? Sommigen herinneren eraan dat ook Obama de moslimlanden in het viezer nam. Opsluiten, dan maar? Anderen wijzen erop dat 17 landen geen Israëli’s willen binnenlaten. Ook opsluiten?

Mythe

Moeten we naïef zijn of mogen we akkoord gaan met de Marokkaanse journaliste Zineb El Rhazoui die zegt dat we af moeten van de mythe dat de islam een religie van vrede en liefde is? Maar fanatieke gelovigen – zoals zo vaak gebeurde met veel godsdiensten in een nog niet zo ver verleden – de wereld onnodig veel miserie aandoen?

Mogen we samen met Liesbeth Van Impe nog zeggen dat het geen zin heeft om Trump in simpele zwart-wit-termen af te ­zetten tegen zijn voorgangers of de rest van de wereld? Dat Trump geen moslimban doorvoerde, maar er wel alles aan deed om het zo te laten lijken. Dat in de Amerikaanse democratie mogelijke zottigheden van welke president ook kunnen worden afgeremd door burgers, media, rechters, kritische bondgenoten en de instellingen…

Kunnen we het erover eens zijn dat het Congres decreten van Trump niet hoeft goed te keuren, maar ze wel moet willen financieren? Dat Trump over twee jaar door tussentijdse verkiezingen kan worden gekortwiekt als hij het te bont maakt? Dat het federale Hooggerechtshof een Trump-besluit kan blokkeren als het niet conform de grondwet is?

Kunnen we het eens zijn dat meer dan ooit latino’s hebben gekozen voor Trump? En met opiniemaker Guillaume Van der Stighelen die in De Tijd opmerkte dat de Democraten in de VS gewoon niet tegen hun verlies kunnen?

Kunnen we het erover eens zijn dat Trudeau makkelijk praten heeft over zijn opengrenzenbeleid? “In Canada is iedereen wél welkom”… Merkel bis, tot er miljoenen komen, zeker? En laat ons wel wezen, niet overal is er zoveel plaats als in zijn land. Misschien moeten we ook maar eens iets meer aandacht hebben voor wat Trump werkelijk zegt. Hij belde Trudeau na de aanslag in Québec voor overleg en om hem “alle mogelijke steun” aan te bieden.

Apocalyptisch

Misschien moeten we met zijn allen de absolute extremen van links en rechts radicaler tegenspreken. “Er zijn genoeg mensen op links en rechts die niet willen dat de boel uit elkaar flikkert”, zegt de Nederlandse schrijver, PC Hooft-prijswinnaar en essayist Bas Heijne in De Standaard. Elke dag dragen oude en nieuwe, sociale en asociale media tonnen vers bewijs van onze ‘onsamenleving’ aan. Kaakslag op links, beenveeg op rechts. Apocalyptische taal, overal…

Maar Trump was wel een wake-upcall voor mensen die op links en centrum-links toch wel erg in een bubbel hebben geleefd. Wat miskend werd, was de bij uitstek de menselijke behoefte aan samenhang, aan het gevoel dat men iets met elkaar te maken heeft. “Die Contra-Verlichting legt, zoals in de kwestie Zwarte Piet, de nadruk op traditie, eigenheid, cultuur, geschiedenis, de groep… Als je echt debat wilt, moet je bereid zijn je overtuigingen aan oprechte kritiek bloot te stellen. Een democratie leeft van verschil van mening.”

Het komt er dus op aan om in die chaos van overtuigingen de democratie overeind te houden. Met extremisten van links en rechts aan de macht wil het vaak fout lopen, zo leert de achteruitkijkspiegel. Maar binnenkort misschien ook de actualiteit.

‘Rechtse zak’ als geuzennaam

Tussen de uitersten zorgen vandaag conservatieven voor redelijkheid. In Knack was het Louis Ide (N-VA) die daar nog eens op wees. Het gebeurt te zelden. Maar daar komt verandering in. Links bestempelt andersdenkenden maar al te gauw als rechtse zakken. Conservatieven dragen dat brandmerk meer en meer als een geuzennaam.

Progressieven stellen zich vaak op als hogepriesters. Fanatiek op de balkons in de media. Een plek waar ze geen anderen dulden. Maar zo loopt links zich stilaan te pletter tegen de conservatieve muur. Het levert de publieke opinie – eigenlijk domweg – dagelijks cement en bakstenen om die muur te versterken. Euforisch en instemmend gejoel bij politieke bakvissen en vrijgestelden en helaas ook veel culturo’s is hun deel, meer niet. Veel journalisten van de openbare omroep of de zogenaamde kwaliteitskranten verblinden met hun progressief en ‘exclusief’ fanatisme vooral zichzelf. De democratie doet hen pijn.

Maar hoe meer ze uit de heup schieten naar alles wat hen niet zint, ook richting Trump, hoe meer ze de voor hen lastige thema’s migratie en islam op de voorgrond plaatsen. Conservatieven gaan op zoek vanuit twijfel, niet vanuit zekerheden. Aarzeling over Trump ook, die van twijfel al te weinig last heeft. Meer en meer ‘linkse’ intellectuelen lijken in te zien dat die houding nog zo gek niet is.

‘t Pallieterke