2017-09_01_Demir Zuhal (Medium)Kort na het aantreden van staatssecretaris Zuhal Demir ging alle aandacht naar het armworstelen tussen N-VA en Unia. Maar een aantal andere dossiers zijn op termijn misschien zelfs explosiever voor de nieuwe staatssecretaris, zoals het federale wetenschapsbeleid dat jarenlang de speeltuin was van de PS. Demirs voorgangster, Elke Sleurs, wou daar komaf mee maken, wat de communautaire spanningen al fel deed oplopen.

Nieuwbakken staatssecretaris Zuhal Demir (N-VA) heeft haar entree niet gemist. Al meteen opende ze het vuur op Unia, het vroegere Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding, bekend onder de bijnaam “Centrum Leman”. Ze dreigt ermee de subsidies in te perken en verwijt Unia polarisering. En vindt dat de instelling niet opkomt voor alle kansengroepen. Lees: enkel de klachten van moslims worden (prioritair) behandeld.

Over gelijke kansen had ze haar mening klaar, maar over een andere bevoegdheid bleef ze opvallend stil. Het gaat over het federaal wetenschapsbeleid. Een afdankertje onder bevoegdheden die verdeeld worden bij een regeringssamenstelling, zou een mens denken. Maar dat is niet zo. Ook al is veel van wat met wetenschappen en innovatie te maken heeft een ondertussen geregionaliseerde bevoegdheid.

Het federaal wetenschapsbeleid heeft een grote symboolwaarde voor veel Franstaligen. Achter deze term schuilen namelijk heel wat instellingen die relicten zijn van la Belgique à papa: het Jubelparkmuseum, het Afrikamuseum in Tervuren, het KMI, het Rijksarchief, het Museum voor Schone Kunsten in Brussel, de poolbasis Prinses Elisabeth op de Zuidpool.

Een PS-staat in de staat

Aan Franstalige kant vermoedde men sinds het aantreden van Elke Sleurs als staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid een geheime N-VA-agenda: de Vlaams-nationalisten zijn uit op de splitsing of zelfs ontmanteling van alle nog bestaande federale instellingen. Het recente pleidooi van Vlaams minister Liesbeth Homans om een Vlaams Unia op te richten, bevestigt een vermoeden dat al langer heerst aan de andere kant van de taalgrens. Elke maatregel, elke beslissing van Elke Sleurs werd communautair geduid. Dat zal onder Zuhal Demir niet anders zijn, ook al is de nieuwe staatssecretaris zeker geen communautaire scherpslijpster.

De N-VA zit eigenlijk al sinds het aantreden van de regering-Michel op ramkoers met de topambtenaren in de verschillende instellingen gelinkt aan het wetenschapsbeleid. Vaak gaat het om PS-creaturen. Zo werd al snel Philippe Mettens aan de kant geschoven als voorzitter van het directiecomité van Belspo, de federale overheidsdienst Wetenschapsbeleid. Mettens, van PS-signatuur, weerde zich als een duivel in een wijwatervat omdat hij een slechte evaluatie had gekregen.

Wat hij er niet bij zei, was dat hij zich verzette tegen de modernisering van de federale wetenschapsinstellingen. De N-VA wil die verzelfstandigen. Ook verdwijnt Belspo als autonome federale overheidsdienst. Mettens, ook burgemeester van Vloesberg, wou alles bij het oude laten. Hij kon rekenen op de steun van een aantal partijgenoten bij de federale wetenschappelijke instellingen. Rik Torfs, rector van de KU Leuven, noemde federaal wetenschapsbeleid een “PS-staat in de staat”.

Mettens moest echter inbinden, maar een vroegere vertrouweling nam zijn rol over. Meer bepaald Michel Draguet, sinds 2005 baas van het Brusselse Museum voor Schone Kunsten, ook al een PS’er. Hij ziet zichzelf als de perfecte ambtenaar. Maar op het beleid van Draguet is al jaren kritiek. Zijn personeelsbeleid zou op niets trekken en zijn aanpak zou diepe financiële putten slaan. Tijdens een expo over Rogier van der Weyden liep de renovatie in het honderd, en na een paar weken moest de expo de deuren sluiten. Elke Sleurs liet een audit uitvoeren van het Museum en dat was over de hele lijn negatief. Draguet voelde zich in zijn positie bedreigd. Kwam er nog bij dat Sleurs weigerde twee directeurs te benoemen die door Draguet waren voorgedragen.

Gevolg: de topman van het museum diende een strafklacht in tegen de staatssecretaris. Nooit gezien! Draguets mandaat loopt eind april af. Wordt hij in zijn functie bevestigd, of zet Demir hem opzij? Ambiance verzekerd. Ondertussen moeten ook in andere instellingen mandaten worden vernieuwd of verlengd, onder andere bij het KMI. Het staat nu al vast dat de francofone kandidaten zullen proberen om zoveel mogelijk functies binnen te rijven.

Zuidpoolbasis als vakantieoord

En dan is er nog de vaudeville rond de zuidpoolbasis Prinses Elisabeth. Dat wordt samen uitgebaat door het Federale Wetenschapsbeleid en de International Polar Foundation van anti-Vlaming Alain Hubert. Deze laatste, een bekend poolreiziger, beschouwde de basis al snel als zijn eigen speeltuin en vakantieoord. Om niet te zeggen zijn eigendom. Hij organiseerde er een soort van toeristische reizen, die al snel tienduizenden euro’s kostten. Hij stal materiaal uit de basis. Onaanvaardbaar voor de staatssecretaris die al snel op ramkoers lag met Hubert. Er lopen meer dan tien rechtszaken tussen beide partijen. Dat alles kostte al een miljoen euro aan advocatenkosten voor de belastingbetaler. Er is inmiddels een inspectiemissie naar Antarctica gereisd, en die zal proberen Hubert uit de poolbasis te doen vertrekken. Eenvoudig zal dat niet zijn. Hubert heeft zich in de Waalse media weten te profileren als slachtoffer van een Vlaams complot.

‘t Pallieterke