2017-11_12_MMMV_OER (Medium)In het Gentse Caermersklooster opende deze week de tentoonstelling ‘OER. De wortels van Vlaanderen’. Het is een initiatief van The Phoebus Foundation, die de kunstcollectie van Fernand Huts beheert. De tentoonstelling belicht een belangrijk kantelmoment in de Vlaamse kunstgeschiedenis, van ca. 1880 tot 1930.

Vanaf de negentiende eeuw werd ons land één van de belangrijkste industriële naties van de wereld. Boeren werden arbeiders. Ze verlieten het platteland voor de stad en hokten dicht op elkaar gepakt in stinkende beluiken. Geen wonder dat het heimwee naar het verloren boerenverleden stak.

Kunstenaars als Emile Claus, Gustave van de Woestyne, George Minne en Valerius de Saedeleer verlieten het vuile Gent. In de Leiestreek konden ze vrij ademen en vonden ze echo’s van de verloren idylle. Elk op hun manier zochten ze hun wortels. De een vond die in rijpe korenvelden, de ander in de bruegeliaanse poëzie van een winterlandschap of in het getaande gezicht van een boer. In hun schilderijen, beelden en tekeningen zweemde een soort collectieve essentie van wat Vlaanderen is. Een monumentale, complexloze en vaak bijna spirituele ode aan de streek en haar bewoners.

Maar ook buiten Latem werd geschilderd. In Oostende schipperde James Ensor tussen reële vissers en burleske fantasieën, want ook absurde humor blijkt typisch Vlaams. En in het begin van de twintigste eeuw voelde Léon Spilliaert zich verloren in een steeds sneller veranderende wereld. En dan moest de oorlog nog beginnen.

De Eerste Wereldoorlog bleek een breuklijn. Een nieuwe generatie kunstenaars trad op de voorgrond. Buitenlandse ballingschappen maakten dat kunstenaars als Gust de Smet, Frits van den Berghe, Constant Permeke en Edgar Tytgat voeling kregen met wat internationaal bewoog op de artistieke scène. Ook zij haalden inspiratie uit het volkse leven en vulden die aan met caféinterieurs, kermissen, circussen en variété. In de kunstwerken creëerden ze een zeer persoonlijke blik op de toenmalige wereld

‘OER’ illustreert dit verhaal met een uitzonderlijke selectie van topstukken van de meest invloedrijke schilders uit die periode.

‘OER. De wortels van Vlaanderen’, nog tot 6 augustus, Caermersklooster, Gent, www.oer.vlaanderen.

MMMV

Volgende week: op de praatstoel, prof. dr. Katharina van Cauteren, curator van Oer.