Intens

Sprakeloos

Hilde van Mieghem is geen ‘gewoon’ als actrice en als regisseuse. Als je de inhoud van haar vorige films leest, krijg je niet de indruk dat ze echt origineel is, maar als je de uitwerking ziet dan is er altijd wel een hoek af die het geheel interessanter maakt. Met ‘Sprakeloos’ neemt ze er nog eens een risico bij, namelijk een waardige film maken over oud worden en de lichamelijke aftakeling die daarmee gepaard gaat en tegelijk die film toegankelijk houden voor het bioscooppubliek.

Diegenen die de filmactualiteit volgen, weten intussen – want de hype is groot – dat dit de verfilming is van het boek waarin Tom Lanoye een portret van zijn overleden moeder tekent, een flamboyante wat “onevenwichtige” persoonlijkheid die bovendien in het amateurtoneel als een soort diva fungeerde. Plots krijgt ze een beroerte, verliest daardoor haar spraak, wordt hulpbehoevend en takelt langzaam af. Dat is, breed geschetst, de inhoud van het boek en van de film. Maar de film legt wel andere accenten.

Het bijzonderste accent is dat de makers gekozen hebben om van de zoon het hoofdpersonage te maken. De moeder staat nog wel centraal, maar we leren haar kennen door de ogen van de zoon. Een wijze beslissing van de makers. In een boek kun je met woorden vele kanten op, met omschrijvingen, gedachten en bedenkingen. Film is concreter, directer. “What you see, is what you get”, al is ook dat niet helemaal waar. Als regisseurs, scenaristen en acteurs hun job goed doen, openen ze een weg naar interpretatie, naar empathie met de personages, leggen ze onder de oppervlakte een tweede laag die het “echte” verhaal vertelt. Want dat is wat, ultiem, elke film doet: een verhaal vertellen, en wat dat betreft is Van Mieghem goed bezig.

In “Sprakeloos” maken we kennis met een succesvolle schrijver, Jan Meersman (Stany Crets), die geconfronteerd wordt met wat zijn moeder (Viviane de Muynck) overkomt en daardoor zijn leven en prioriteiten moet omgooien. Wat die ommekeer des te intenser maakt, zijn de flashbacks, met Marie Vinck als een jonge versie van Jans moeder, en waarin die niet bepaald overkomt als een liefhebbende moeder. Die versie sluit dan weer aan op de oudere alle aandacht opeisende diva. Waardoor de latere relatie tussen de zoon en zijn hulpbehoevende moeder des te meer impact krijgt. Ja, er zitten scènes in die duidelijk bedoeld zijn om op je gemoed te spelen, maar het blijft altijd dicht bij de keiharde werkelijkheid. Voor wie in zijn familie op een of andere manier geconfronteerd werd met wat in “Sprakeloos” te zien is – en voor wie geldt dat niet? – zal dit alles heel herkenbaar zijn.

Oké, dit is geen vrijblijvende zaterdagavondfilm en de vraag is of je bereid bent in de bioscoop een hoop “ellende” (want dat is het tenslotte) over je heen te krijgen. Maar dat doet er even niet toe. Zulke films moeten kunnen gemaakt worden. Het moet niet altijd “Loft” of een Vlaamse misdaadthriller zijn. En voor ik het vergeet: het bovenstaande geeft waarschijnlijk de indruk dat je een ronduit deprimerende film mag verwachten, maar het verrassende is dat Van Mieghem erin slaagt onder dat alles een gevoelige en positieve laag te leggen.

K.T.


Wapenhandel

Miss Sloane

Een Hollywoodfilm over de wapenhandel in Amerika, wat kan je daarvan verwachten? Wel, met “Miss Sloane” valt dat mee. Regisseur John Madden en zijn scenarist zijn er niet op uit origineel uit de hoek te komen, maar ze maken handig gebruik van bekende ingrediënten. In de eerste plaats confrontaties tussen de personages, met als uitschieter Miss Sloane, die door actrice Jessica Chastain wordt neergezet als een dame “you love to hate”.

Sloane is het prototype van een jonge ambitieuze carrièrevrouw die haar niet-geringe capaciteiten ten dienste stelt van de machtige wapenlobby. Ze ontziet daarbij niets of niemand. Haar argumenten zijn zo scherp als haar naaldhakken. Haar piekfijne maatpak staat in schril contrast met de duistere praktijken van haar werkgever. Wie met haar te maken krijgt, duikt maar best diep in de dossiers, want wat ze tevoorschijn tovert op hoorzittingen, rechtszaken of besprekingen van nieuwe wetsvoorstellen kan je, als tegenstander, je job kosten.

“Miss Sloane” is in zekere zin clichécinema, maar ik heb er met plezier naar gekeken omdat ze in Amerika nog altijd de beste dialoogschrijvers ter wereld hebben en de juiste acteurs en actrices weten te kiezen om die te debiteren. En ze slagen er zowaar in, zoals in “Miss Sloane”, hedendaagse thema’s (wie verwacht nu zoiets van een vrouw?) te introduceren en zelfs – om iedereen tevreden te stellen? – het hoofdpersonage op zeker ogenblik op te zadelen met twijfels over wat ze aanricht. Waarbij het aan de toeschouwer is zijn eigen oordeel te vellen. Vakmanschap noemt men dat.

K.T.