In tal van peilingen hinkt François Fillon, presidentskandidaat voor Les Républicains, hopeloos achterop ten opzichte van Marine Le Pen en Emmanuel Macron. Eind april de tweede ronde halen lijkt uitgesloten. En toch is de kans nog altijd reëel dat Fillon de verkiezingen wint. Hij is van mening dat de laatste vijf weken beslissend zullen zijn. Die periode gaan we nu in.

Marine Le Pen (Front National) aan 27 procent, zelfverklaard centrist Emmanuel Macron (En Marche) aan 20 tot 25 procent, François Fillon aan 18 tot 20 procent,… Vele politieke waarnemers gaan ervan uit dat de race om het presidentschap nu al gelopen is. In de tweede ronde zullen Le Pen en Macron het tegen elkaar opnemen en Macron zal met gemak de verkiezingen winnen. François Fillon, door het uitbreken van het schandaal rond mogelijke nepjobs voor zijn echtgenote en kinderen, is uitgeschakeld. Voor Les Républicains zou er niets anders op zitten dan de parlementsverkiezingen voor te bereiden. Met een meerderheid van rechts in de Assemblée Nationale kunnen ze het de president knap lastig maken.

Dat voor Macron een electorale boulevard openligt, is onder andere te danken aan een aantal PS-kopstukken die openlijk hun sympathie voor de voormalige minister van Economie van president François Hollande uitspreken. Zeker de kringen rond ex-premier Manuel Valls zijn van oordeel dat het een goede zaak is het karretje vast te haken aan de favoriet. Zeker nu de officiële PS-kandidaat in de peilingen op de vierde of zelfs de vijfde plaats staat. Bovendien is het programma van Benoît Hamon veel te links voor veel PS’ers. Onder andere zijn voorstellen voor een basisinkomen kunnen ze niet smaken. Ondertussen heeft Bertrand Delanoë, voormalig PS-burgemeester van Parijs, zich ook achter Macron geschaard.

Een allesvanger

Maar die steun van de PS voor Macron zou wel eens een vergiftigd geschenk kunnen worden. De voormalige zakenbankier Macron doet er alles aan om zijn verleden als minister onder Hollande te verdoezelen. Nu zullen Les Républicains kunnen zeggen dat Macron eigenlijk altijd een socialist is geweest. François Fillon zal daar zeker op inspelen. De man heeft van zijn pluimen gelaten door de schandalen rond zijn persoon, maar hij is koppig en vastberaden. In de meeste peilingen staat hij op achterstand, maar hij beschikt over een sokkel van 20 procent trouwe kiezers die hem niet zullen verlaten. De kiezers van Macron zijn een stuk volatieler.

Voor Fillon is het nu zaak stemmen van Macron en eventueel Le Pen terug te winnen. Fillon zal dat doen door Macron af te schilderen als een ‘allesvanger’, een ‘atrappe-tout’. Men kan hem niet eens ongelijk geven. Macron heeft de steun van PS’ers, van bedrijfsleiders, van de groene ex-mei ‘68’er Daniel Cohn-Bendit en zelfs van Robert Hue, de oud-voorzitter van de communisten. Hoe kan men een groep mensen uit zo een breed ideologisch spectrum tevreden stellen? Een andere vraag die steeds meer Fransen zich stellen: wat is er zo nieuw aan Macron? Is hij niet de recyclage van een hele reeks mislukte politici?

Fillon hoopt in de politieke debatten die de komende dagen starten een succesvolle aanval in te zetten. Hij is er altijd van overtuigd geweest dat de beslissing in de laatste vijf weken van de campagne zal vallen.

Slachtoffer van een complot

Fillon kan zich bovendien profileren als één van de kandidaten tegen het establishment. Dat is vreemd voor iemand die jaren eerste minister is geweest. Maar de meeting van vorige week aan het Parijse Trocadéro heeft duidelijk gemaakt dat de achterban van Fillon in de zaak-Penelope een complot ziet van linkse rechters. Bovendien rijst meer en meer openlijk de vraag wie achter de lekken zat richting ‘Le Canard Enchaîné’, het satirische blad dat zowat elke week nieuwe onthullingen publiceerde over Fillon. Voor veel Fransen is de kandidaat van Les Républicains slachtoffer van een complot.

In de politieke analyses die gemaakt worden in de aanloop naar de stembusslag wordt uit het oog verloren dat de Franse publieke opinie aanzienlijk naar rechts is opgeschoven. Dat komt door de totale mislukking van vijf jaar François Hollande. Dat is ook het gevolg van de vele aanslagen van het voorbije anderhalf jaar. Men vergeet het al te vaak, maar geen enkel westers land heeft recentelijk zoveel slachtoffers van het terrorisme te betreuren als Frankrijk.

Over het thema veiligheid en immigratie is Emmanuel Macron opvallend discreet. Dat zou hem tijdens de debatten wel eens zuur kunnen opbreken. Niet alleen voert Marine Le Pen rond dat thema volop campagne, ook François Fillon beweegt zich op dat terrein: immigratie en veiligheid, maar ook respect voor de Franse tradities en geschiedenis. Om nog te zwijgen van zijn kritiek op het Franse onderwijssysteem waar de lessen geschiedenis dienen om de autochtone jeugd een schuldgevoel aan te praten. Fillon heeft hier de nodige inhoudelijke munitie klaar. Macron, die openlijk beweert dat er geen Franse cultuur is, zal de volle laag krijgen.

Salan