2017-10_02_JC Visumkwestie (Medium)Theo Francken heeft zijn slag thuisgehaald. Het Europees Hof heeft beslist dat België niet verplicht is een humanitair visum te verlenen aan het Syrische gezin dat zich had aangeboden bij de Belgische ambassade in Libanon. De inzet was hoog en de beslissing van het Hof was zeker geen vooraf uitgemaakte zaak. Francken en zijn Europese collega’s belast met migratie slaken nu een zucht van verlichting. Maar is er wel reden tot veel vreugde?

Het Europees Hof heeft er zich in feite vanaf gemaakt. Het besliste dat het Europees recht niet van toepassing is op dit geval en dat humanitaire visa een zaak van de nationale staten blijven. Daarmee heeft het vermeden een uitspraak te doen over de verenigbaarheid van Franckens beslissing met de grondrechten van de EU. Het Hof ging daarmee trouwens in tegen het advies van zijn eigen advocaat-generaal.

Noodplannen

De inzet van deze kwestie was groot, omdat humanitaire visa normaal enkel in België kunnen aangevraagd worden. De ‘vluchteling’ moet er dus eerst in slagen hier te geraken, vooraleer hij het kan aanvragen. Indien het Hof de klagers, die hun visum in het buitenland hadden aangevraagd, in het gelijk had gesteld, zouden over de gehele wereld miljoenen ‘vluchtelingen’ de plaatselijke Belgische ambassade of het consulaat gewoon kunnen binnenstappen om een verblijfsrecht in België af te dwingen.

Francken had reeds een ‘plan B’ in zijn achterzak zitten, voor het geval hij de rechtszaak zou verliezen. In afwachting van een wijziging van de wetgeving, overwoog hij de regering te vragen alle Belgische ambassades en consulaten voorlopig te sluiten. Dat dit geen ideale oplossing zou geweest zijn, is duidelijk. Bovendien is het de vraag of een nieuwe wetgeving ooit zou kunnen ontsnappen aan de verplichtingen van het Vluchtelingenverdrag.

Andere Europese landen waren even ongerust. De uitspraak van het hoogste gerechtshof van de Europese Unie zou evenzeer op hun asielbeleid van toepassing zijn. Franckens Nederlandse collega, staatssecretaris Dijkhoff, was zelfs zijn eigen noodplannen aan het voorbereiden.

Vluchtelingenverdrag blijft bestaan

Is dit nu een grote overwinning voor voorstanders van een samenhangend en efficiënt asielbeleid? Niet echt. De gevolgen van een rechterlijke beslissing in het voordeel van de asielaanvragers zouden zo absurd geweest zijn, dat geen enkele Europese staat ze zou toepassen. Het Europese asielbeleid zou dan – zoals Francken terecht stelt – compleet onderuitgehaald worden. Maar misschien zou dat, gezien de bewezen ondoelmatigheid van dit beleid, geen slechte zaak geweest zijn. De naaktheid van de keizer zou tenminste voor iedereen zichtbaar zijn.

Een gaatje in de dijk is nu gedicht. Maar door andere lekken blijft water binnenstromen. De Europese grondrechten worden niet toegepast op het huidige geval, maar blijven wegen op het beleid van de EU. Het hopeloos voorbijgestreefde Vluchtelingenverdrag, dat vooral een instrument in handen van mensensmokkelaars is geworden, blijft bestaan. België blijft onderworpen aan de extreme rechtsspraak (dixit Marc Bossuyt) van de rechters van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Van die laatsten gaan we ongetwijfeld nog horen op het moment dat een paar asielzoekers (ongetwijfeld met de steun van een door de belastingbetaler onderhouden ngo) het beleid van Francken daar zullen gaan voorleggen. Het staat allerminst vast dat men daar met evenveel voorzichtigheid zal oordelen.

Theo Francken mag genieten van zijn moment van succes. We gunnen het hem. Maar dit is niet de laatste rechtszaak die zal ingespannen worden tegen zijn nochtans brave beleid. Het moeras van verdragen en internationale verplichtingen, waar België in verstrikt zit, doemt elk consequent immigratiebeleid met een democratisch draagvlak uiteindelijk tot mislukking, of afzwakking tot voornamelijk symboolbeleid.

Jurgen Ceder