2017-16_12_MMMV_Wiels Building C WIELS (Medium)WIELS, het Centrum voor Hedendaagse Kunst in Vorst, viert het tienjarig bestaan met een groot tentoonstellingsproject, dat vandaag opent. De titel ‘Het afwezige museum’ verwijst zowel naar het feit dat WIELS geen museum is als naar het nieuwe museum voor hedendaagse kunst dat het Brussels Gewest in de stijgers heeft gezet.

Brussel, een bijhuis van Parijs

Wat is de rol van het toekomstige Museum voor Hedendaagse Kunst in Brussel? Moet het een prestigeproject zijn dat bijdraagt aan de stadsmarketing, zoals het Guggenheim in Bilbao? Of dient het ingebed te zijn in de multiculturele kunstscene van onze hoofdstad en moet het kunstenaars van hier en elders uitnodigen om ongemakkelijke vragen te stellen?

Het Brussels Gewest heeft gekozen voor het eerste. In 2015 kocht het gewest het Citroëngebouw aan het IJzerplein voor 20,5 miljoen euro. Het jaar voordien had minister-president Rudi Vervoort (PS) aangekondigd: “Brussel krijgt in 2017 zijn Guggenheim, zijn MoMa.” Het gewest zou in het Citroëngebouw een groot museum openen met de collectie moderne en hedendaagse kunst van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België. Toenmalig staatssecretaris Elke Sleurs (N-VA), bevoegd voor de federale kunstcollecties, weigerde ze ter beschikking te stellen van het Brussels Gewest. Vervoort moest op zoek naar een andere invulling. Die is intussen gevonden in een samenwerking met het Parijse Centre Pompidou. Met een collectie van 120.000 werken is Pompidou, samen met Tate in Londen en MoMa in New York, één van de drie grootste spelers voor moderne kunst in de wereld. Pompidou zal tegen betaling werken uitlenen. Hoeveel het Brussels Gewest jaarlijks zal neertellen om bijhuis te mogen spelen van het Parijse museum wordt niet meegedeeld. Het prijskaartje voor de renovatiewerken aan het Citroëngebouw is wel bekend: 140 miljoen euro. De opening van het Pompidou-filiaal is gepland in 2020.

Liever levendige kunst

Wie alvast niet tevreden is met de dure Brusselse keuze voor bijhuis van het Parijse Pompidou is WIELS, het Centrum voor Hedendaagse Kunst, dat in 2007 openging in de voormalige brouwerij Wielemans-Ceuppens in Vorst. Het is één van de zeldzame overblijfselen van de modernistische industriële architectuur in de hoofdstad (zie afbeelding). Sinds de opening presenteerde het een zeventigtal tentoonstellingen van nationale en internationale kunstenaars, van opkomende talenten en gevestigde waarden. WIELS heeft een stevige reputatie opgebouwd (ook in het buitenland) en is uitgegroeid tot een toonaangevende instelling voor hedendaagse kunst. Voor de viering van het tienjarig bestaan pakt het centrum uit met de grote tentoonstelling ‘Het afwezige museum’. WIELS, een kunstencentrum zonder collectie, heeft wel de renommee van een museum en is ongelukkig dat het niet is gehoord bij de keuze van het Brussels Gewest. De ondertitel van de expo is veelzeggend: ‘Blauwdruk voor een museum voor hedendaagse kunst voor de Europese hoofdstad’. WIELS toont de eigen visie in de selectie van de kunstenaars. De Joods-Duitse schilder Felix Nussbaum is er met drie werken. Hij was op de vlucht voor de nazi’s en verbleef en werkte clandestien in Oostende en Brussel, tot hij naar Auschwitz werd gedeporteerd. Werk van deze Duitse avant-gardist is ten onrechte in geen enkel museum te zien. Naast de oorlog zijn er nog wel meer belangrijke momenten uit onze geschiedenis die kunstenaars hebben beroerd. Sammy Baloji confronteert ons met ons koloniaal verleden. ‘Le Mur’, een documentaire film van Henri Storck uit 1968, laat zien hoe verschrikt Franstaligen hebben gereageerd op het ‘Walen buiten’. WIELS toont ook werk van kunstenaars die ‘het museum’ zelf in vraag stellen. Guillaume Bijl, bijvoorbeeld, die in de jaren zeventig en tachtig de ‘geldverslindende en gevaarlijke’ musea en culturele centra liquideerde om er autorijscholen, ziekenhuisafdelingen of belastingkantoren in te installeren. Er is Wesley Meuris die in zijn installaties de architectuur en infrastructuur van musea onder de loep neemt en Luc Tuymans die wil vatten welke indruk zijn schilderijen op de museummuren achterlaten.

Voor WIELS mag het museum voor hedendaagse kunst geen prestigeproject zijn, maar een plek voor levendige, controversiële en experimentele kunst. Met de tentoonstelling ‘Het afwezige museum’ geeft WIELS het voorbeeld. Het heeft gelijk: Brussel hoeft geen prijzig bijhuis van het Centre Pompidou te bouwen om nog maar eens Picasso of Kandinsky te tonen. Daarvoor nemen we wel de hst naar Parijs.

MMMV

De tentoonstelling ‘Het afwezige museum’ loopt tot 13 augustus, WIELS, 1190 Brussel, www.wiels.org