De N-VA haalt de strategie uit de schuif om het politieke en maatschappelijke debat de komende twee jaar te domineren: veiligheid en immigratie. Bij het Vlaams Belang zijn ze er minder gerust op.

“Als die Theo Francken voorzitter wordt van de N-VA hebben we een probleem. Dan worden de volgende verkiezingen voor ons een stuk moeilijker.” Deze woorden mochten we een paar maanden geleden horen uit de mond van een Vlaams Belang-volksvertegenwoordiger. Het was de periode dat verhalen de ronde deden over een mogelijk terugtreden van Bart de Wever als N-VA-voorzitter nog voor de verkiezingen van 2019.

Staatssecretaris Theo Francken leek de aangewezen persoon om hem op te volgen. En met zijn flink rechts pleidooi rond immigratie en veiligheid komt hij wel eens een voetje zetten op het terrein van het Vlaams Belang. Gevolg is dat de partij van Tom van Grieken plots meer electorale concurrentie zou kunnen verwachten van de N-VA. En meteen rees intern de vraag of een campagne met aan de andere kant Theo Francken wel zou leiden tot een hernieuwde electorale opstoot van het Belang richting 10 procent.

Ondertussen is het thema van het voorzitterschap van de N-VA geen discussie meer. De Wever zal de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 leiden en ook die voor de federale en Vlaamse stembusslag van 2019. Maar of het Belang daarmee gerustgesteld is, is niet zeker.

Slechte economische perceptie

Want de N-VA heeft haar oude plan van 2014 uit de schuif gehaald. Toen werd al beslist bij de volgende verkiezingen één van de twee volgende pistes te bewandelen. Ofwel kan de N-VA uitpakken met een sterk economisch rapport en wordt dat het verkiezingsthema. Ofwel zijn de economische resultaten minder goed en dan komt het thema veiligheid en migratie centraal te staan. Het is duidelijk dat de Vlaams-nationalisten de tweede piste verkiezen. Niet dat de economische situatie dramatisch is. De economie trekt aan en er worden banen gecreëerd. En de verlaging van de personenbelasting die de regering-Michel in het kader van de taxshift heeft beslist, komt pas in 2018 en 2019 op kruissnelheid. Maar de regeringen met de N-VA, Vlaams en federaal, hebben de economische perceptie tegen. De bevolking klaagt over oplopende facturen, onder andere door de Turteltaks.

Veiligheid en immigratie is dan een beter thema om te scoren. Zeker gezien de politieke en maatschappelijke omstandigheden: de blijvende vrees voor aanslagen, de vluchtelingencrisis, de spanningen met Turkije en een immens populaire Theo Francken. Politicologen maken in zo’n situatie weliswaar de analyse dat dit een risico inhoudt. Zou een partij als de N-VA met dit thema net niet het origineel in de kaart spelen, namelijk het Vlaams Belang? Het zou kunnen, maar twee elementen spelen in het voordeel van de N-VA. Ten eerste de ‘nuttige stem’, waar Bart de Wever de komende maanden zeker zal op inspelen. Ten tweede de iets sterkere verankering van de N-VA op lokaal vlak. Voor de parlementsverkiezingen van 2019 zijn er nog de gemeenteraadsverkiezingen van 2018. En daar kan de N-VA een bonus halen omdat het meer bekende figuren kan positioneren in belangrijke steden en gemeenten. En in de uitlopers van een overwinning in 2018 kan dan gescoord worden in 2019. Het is ook zo dat de N-VA in 2019 in elke provincie een bekend kopstuk kan lanceren. Voor het Vlaams Belang wordt dat veel moeilijker, afgezien van Van Grieken, Dewinter en een paar andere in Antwerpen en afgezien van Barbara Pas in Oost-Vlaanderen. Wie gaat het bijvoorbeeld in Vlaams-Brabant opnemen tegen Theo Francken. Niet alleen is een zetel behalen in die kleine kieskring zeer moeilijk, bovendien dreigt een afstraffing voor de lijsttrekker van Vlaams Belang.

Bijkomend nadeel voor het Vlaams Belang: het zal voor de kiezer niet altijd duidelijk zijn of ze moeten kiezen voor het meer rechts-populistische discours van een Tom van Grieken (die op de lijn Wilders-Le Pen-Petry staat) dan wel dat van Filip Dewinter, die qua campagne meer de oude school van radicaal-rechts vertegenwoordigt.

Goede relaties tussen de vicepremiers

Hoe dan ook, de N-VA heeft met het thema veiligheid en immigratie de politieke troefkaarten goed in handen. En de bedoeling is die pas bij de verkiezingen uit te spelen. Niet vroeger. Want een val van de federale regering is zeker niet aan de orde. De partijen mogen dan wel kibbelen, iedereen weet dat wie de stekker uit de regering trekt de verkiezingen verliest.

Het blijft een feit dat deze coalitie een kibbelkabinet is, maar men mag zich niet miskijken op de uiteenlopende communicatie van een partij. Ook al zijn ze lid van de regering, Theo Francken en Zuhal Demir zijn geen ministers. Van hen wordt iets gemakkelijker aanvaard dat ze straffe uitspraken doen, ook via de sociale media.

Anders zit het met de vicepremiers, die toch de ‘kern’ van de regering vormen. Er was lange tijd grote spanning tussen Alexander de Croo (Open Vld) en Kris Peeters (CD&V) maar dat is ondertussen weggeëbd. En de relatie tussen Kris Peeters en Jan Jambon is best oké. Niet dat ze klaar staan om nog grote hervormingen door te voeren. Maar nog een paar jaar op de winkel letten, moet wel lukken.

‘t Pallieterke