Poetins grote plan

Poetins grote plan

President Trumps kijk op de wereld is impulsief en wordt gestuurd door heel wat vooroordelen. Zijn Russische collega daarentegen volgt een plan. Bovendien draagt de desinteresse van de baas in het Witte Huis bij tot het creëren van een kader waarbinnen het Kremlin stap voor stap dat project ten uitvoering brengt. Een geopolitieke momentopname.

De voorbije maanden hebben aangetoond dat de entourage van Donald Trump in staat is zijn beleid bij te sturen. Soms slaagt die er zelfs in invloed te hebben op hetgeen hij zegt. Waar ze echter geen vat op krijgt, is wat hij denkt. Tijdens de campagne liet Trump verstaan dat het martelen van terreurverdachten in zijn ogen legitiem is. Inmiddels heeft hij zich bij het njet van James Mattis, zijn defensieminister, moeten neerleggen, maar geen kat die eraan twijfelt dat hij nog even overtuigd is van de efficiënte ervan. En zo zijn er meer voorbeelden.

Trumps desinteresse

Waarnemers ontwaren een gelijkaardig patroon als het op buitenlandse allianties aankomt. Alle informatie over Russische inmenging ten spijt, lijkt hij nog steeds te geloven dat een superdeal met Poetin mogelijk is. Voor zover gesprekken tussen hen, als sterke leiders onder mekaar, plaatsvinden. Sancties zou hij zo schrappen, en Oekraïne is in zijn ogen geen punt. Van het Kremlin zou hij dan steun verwachten in het Syrische dossier en bijstand in het isoleren van Iran.

Los van de onwaarschijnlijkheden van dergelijke monsterakkoorden, is er de loslippigheid van Donald. Toen hij in mei de Russische buitenlandminister Lavrov ontmoette, gaf hij letterlijk zijn desinteresse voor Oekraïne toe. Hij wou dat Moskou met Kiev onderhandelde omdat “anderen in Washington” – Buitenlandse Zaken, het Congres… – gehecht zijn aan de Vredesakkoorden van Minsk. Meer heeft een sluwe vos en oude rot als Lavrov niet nodig om te begrijpen wat zich aan het afspelen is.

Poetins revanchisme

Op geen enkele manier beseft Trump welk revanchisme mensen als Poetin drijft. Toen Poetin enkele jaren geleden verklaarde dat het verdwijnen van de Sovjet-Unie de grootste geopolitieke ramp van de eeuw was, ging dat om meer dan scoren met een goedgevonden oneliner. Voor Poetin brak na de implosie van de USSR een periode aan waarin een andere wereldorde gestalte diende te krijgen.

De bipolariteit die zo kenmerkend was voor de Koude Oorlog, werd razendsnel vervangen door een wereld met één globale supermacht. En waar velen meenden dat een periode van absolute Pax Americana, ook ideologisch (denk maar aan het cultboek ‘The End of History’ van Francis Fukuyama), aangebroken was, betekende dit voor Poetin dat alles in het werk moest worden gesteld om de verworvenheden van vroeger terug te krijgen.

Congres van Wenen

En precies dat plan brengt hij vandaag ten uitvoer. “Poetin is een opportunist, maar zijn opportunisme dient een doel”, liet een onderzoeker van Carnegie Rusland zich onlangs ontvallen. De annexatie van de Krim, de invasie van oostelijk Oekraïne en de steun aan Assad in Syrië, alles kadert in een breder plan. De VS hadden vrij spel in Afghanistan, de Balkan en Irak. Rusland legde nauwelijks iets in de weg, veelal als gevolg van de zwakte van het land. Reageren was geen kwestie van onwil, wel van onmacht. Nu komt het voor Moskou erop aan de Amerikaanse invloed in het Midden-Oosten te verzwakken.

Ook het vergroten van de greep op gebieden die vroeger in de Sovjetzone lagen, is een doel. De Russische politiek bestaat erin de orde die zich de voorbije twee decennia ontwikkelde voortdurend uit te dagen. Dat levert soms chaotische toestanden op, maar Poetin ziet chaos eerder als een middel. Het eindresultaat moet een multipolaire structuur zijn, in evenwicht gehouden door sterke entiteiten met een eigen hegemonie. Poetin ziet wel wat in het model dat zich twee eeuwen geleden na het Congres van Wenen ontwikkeld heeft.

Michaël Vandamme


Tags assigned to this article:
2017-29Diplomatieke valiesRuslandVladimir Poetin

Related Articles

Oostenrijk-Hongarije

Voor sommigen mag voetbal oorlog zijn, anderen zien er dan weer politiek in. En voor sommige landen is dat beslist

Nog geen putsch bij Ecolo

De Waalse groenen likken hun wonden na de zware verkiezingsnederlaag van 25 mei. Het ongenoegen zit diep bij Ecolo. Een

God-Keizer Trump

Volgens de media heeft Donald Trump op dit moment de Amerikaanse Presidentsverkiezingen gewonnen. Het is zonneklaar dat alle West-Europese mainstream