In “Zesdaagse Oorlog, de Israëlische ‘herschepping’ van het Midden-Oosten” schetsen de Nederlandse historici Anne Doedens en Liek Mulder een overzicht van, jawel, de Zesdaagse Oorlog.

Dat was de oorlog die Israël voerde in 1967, wat leidde tot de uitbreiding van het land met de Gazastrook (voorheen onder Egyptische controle), de Sinaiwoestijn (Egyptisch grondgebied), de Golanhoogte (Syrisch), de Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem (beide Jordaans). Het boek is het vierde deel in de serie Oorlogsdossiers van uitgeverij Walburg Pers uit Zutphen.

De creatie van Israël in 1948 en de daarmee gepaard gaande Palestijnse vluchtelingenstroom, waren en zijn een doorn in het oog van Arabieren en moslims. In de grensstreken tussen Israël en zijn buurlanden kwam het dan ook regelmatig tot infiltraties, schermutselingen en schietpartijen tussen Palestijnen en Israëliërs. Egypte blokkeerde bovendien de voor Israël belangrijke Straat van Tiran en de Golf van Akaba. Het was om daar een einde aan te maken dat Israël een ‘preventieve’ oorlog startte tegen Egypte en Syrië. Een andere versie luidt dat Israël een oorlog uitlokte met Syrië om zo de Golanhoogte in handen te krijgen, belangrijk voor de watervoorraad. Aanvankelijk had Israël niet de bedoeling om Jordanië aan te vallen, maar gezien dat land zich toch mengde in de oorlog, speelde het de Westelijke Jordaanoever (door zionisten Judea en Samaria genoemd) en Jeruzalem kwijt.

“Weinig oorlogen duurden zo kort en hadden zo’n langdurig effect op de wereldpolitiek”, schrijven de auteurs, en dat zou wel eens kunnen kloppen. Israël verliet later de Gazastrook omdat dit gebied werd beschouwd als een blok aan het been. Dankzij vredesonderhandelingen met Egypte kreeg dat land later de Sinaiwoestijn terug. De bezetting van de Golanhoogte, en later de annexatie, verliep vrij vlot omdat daar niet veel mensen woonden. Iets lastiger was en is natuurlijk de Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem. Jeruzalem heeft een religieuze betekenis voor moslims, en de oprichting van Joodse kolonies in de Westelijke Jordaanoever heeft enkel geleid tot meer spanningen met de Palestijnen.

Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem

Doedens en Mulder schetsen in het boek een vrij objectief beeld van de Zesdaagse Oorlog en de context ervan, al kunnen ze hun pro-Israëlische sympathieën moeilijk verbergen. De auteurs gaan ook in op de houding van Nederland met betrekking tot het conflict. Om religieuze redenen (waar we nu niet op ingaan) stond Nederland als protestants land altijd heel positief ten opzichte van Israël, terwijl het fenomeen Israël in katholieke landen steeds met de nodige reserves werd bekeken. Als toetje krijgt de lezer een analyse van Salomon Bouman, de man die decennialang correspondent was in Israël voor diverse Nederlandse media en het Belgische De Standaard.

De oorlog van 1967 was tevens een mijlpaal omdat die ervoor zorgde dat steeds meer Arabieren hun vertrouwen verloren in semi- of pseudoseculiere bewegingen en regimes, en de islamitische heropleving langzaam maar zeker werd ingezet. Veel Israëliërs betreurden achteraf de verovering van de Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem, want de situatie zou voor Israël nu veel eenvoudiger zijn geweest indien die nog steeds in Jordaanse handen waren. En Jordanië treurt eigenlijk niet om het verlies van de Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem, want het is af van een hoop Palestijnen die het demografisch evenwicht in het door Jordaanse bedoeïenen gedomineerde land dreigden te verstoren.

Ten slotte: laten we niet vergeten dat het Israëlisch-Palestijnse conflict een overgemediatiseerd geschil is dat de aandacht afleidt van andere en vaak ergere conflicten elders op aarde.

LVM

Anne Doedens en Liek Mulder, “Zesdaagse Oorlog, de Israëlische ‘herschepping’ van het Midden-Oosten”, uitgeverij Walburg Pers, Zutphen, 2017, 192 blz., 19,95 euro.

ISBN  978 9462 4918 61