Het Davidsfonds bracht onlangs Fast Food Fatwa’s (“Over islam, moderniteit en geweld”) op de markt. Auteur is Jonas Slaats (°1980), filosoof, theoloog, antropoloog, sociaal activist, christen en werknemer bij Kif Kif. Een linkse katholiek en militant die zijn visie op de islam geeft.

Kop van Jut in Slaats’ boek is onze moderne samenleving. Met zijn eenzijdige nadruk op rationalisme, secularisme en wetenschap is het Westen de pedalen kwijtgeraakt en heeft van ons conformistische mensen gemaakt. De radicale islam en onze materialistische westerse samenleving zijn geen tegengestelden, maar de keerzijden van een en dezelfde medaille, want ze maken van ons eendimensionale mensen en doden elke vorm van pluralisme. Een wat eenzijdige en perverse voorstelling van zaken, uiteraard, want zo worden democratische en pluralistische samenlevingen op dezelfde hoop gegooid met reactionair islamitische autoritaire staten en ideologieën. Het alternatief voor Slaats is een democratische samenleving waarin de nodige aandacht besteed wordt aan het spirituele, waarbij het niet veel uitmaakt uit welke hoek die spiritualiteit komt.

Politiek correcte islamliteratuur

En zo komen we terecht bij de islam. Voor Slaats geeft de ‘mainstream islam’ een positieve bijdrage aan de spiritualiteit waaraan het Westen nood zou hebben. Ook al wordt op de achterflap van het boek gesuggereerd dat dit werk een andere visie geeft op de islam dan dat we gewoon zijn, toch blijkt de inhoud weer compleet voorspelbaar te zijn. Jonas Slaats schetst een zeer idealistisch, politiek en religieus correct beeld van de islam. Er wordt gretig geciteerd uit de politiek correcte islamliteratuur (Karen Armstrong, Olivier Roy, Emilio Platti,…). Er worden stellingen beweerd die geen steek houden: dat de profeet Mohammed “zich liet onderscheiden door een grote voorliefde voor geweldloosheid” (is in strijd met de “canonieke” Mohammed-biografieën van Ibn Ishaq en Ibn Hisham), dat je een onderscheid moet maken tussen de grote jihad, dus werken aan jezelf om een  beter mens te worden, en de kleine jihad, dus oorlog voeren (dit onderscheid berust echter op de onbetrouwbare Hadith), “de islam werd immers in hoofdzaak door prediking uitgedragen” (is in strijd met de historische werken van onder meer Al Tabari), etc. Het uitmoorden van de Joden in Arabië door de profeet Mohammed wordt in twijfel getrokken (hoe komt het dan dat radicale moslims graag verwijzen naar die moordpartij?).

Er zijn meer zaken die de wenkbrauwen doen fronsen: zo veegt Slaats z’n voeten aan het feit dat veel jonge moslims in Vlaanderen zich keren tegen de evolutietheorie van Darwin en het creationisme aanhangen, beweert hij dat vrouwenbesnijdenis niks te maken heeft met de islam (hoe komt het dan dat het in Egypte precies islampredikers zijn die zich keren tegen een verbod op vrouwenbesnijdenis?), de Baath-partij in Irak zou seculier zijn geweest (een hardnekkige mythe die zelfs door de Franse islamexpert Jean-Pierre Filiu wordt ontkend), het religieuze islamitische extremisme zou een modern fenomeen zijn (nooit gehoord van Ibn Taymiyya, 1263-1328?), enz.

Boodschapper

Maar er komt nog meer fraais, want volgens onze auteur luidt de islamitische shahada (geloofsbelijdenis): “Ik getuig dat er geen God is behalve de God en ik getuig dat Mohammed één van zijn boodschappers is.” Het eerste deel van die shahada is correct, maar het tweede natuurlijk niet. Ook Slaats’ definitie van wat een profeet is roept vragen op, want Boeddha, Jezus, Mohammed, Gandhi en Martin Luther King in één zin noemen als voorbeeld, is toch wel van de pot gerukt. Voorts heeft Jonas Slaats een rare manier van citeren uit de Koran. Hij baseert zich namelijk op een nauwelijks gekende Engelse Koranvertaling, die hij dan zelf vertaalt naar het Nederlands. Nu ja, als je je inzake de Koran baseert op een vertaling van een vertaling, dan stap je wel op heel glad ijs.

Dat een christelijke auteur (Johan Slaats) en Uitgeverij Davidsfonds zich uitsloven om de islam zo mooi mogelijk voor te stellen, in plaats van hun eigen religie (het christendom dus) te verdedigen en te verspreiden, is op zich al merkwaardig. Dat is alsof een verkoper in een BMW-toonzaal aan een potentiële klant vertelt dat hij evengoed kan langsgaan bij een Mercedesgarage omdat Mercedessen even goed zijn als BMW’s, zo niet nog beter. Het omgekeerde komt niet voor. Er bestaat heden geen enkele islamitische auteur die op vergelijkbare wijze het christendom zit op te hemelen – en in het verleden evenmin.

Voor alle duidelijkheid: Uitgeverij Davidsfonds is sinds 1 januari 2016 onderdeel van WPG Uitgevers en maakt geen deel meer uit van de gekende cultuurorganisatie Davidsfonds. Maar WPG Uitgevers kan nog steeds terugvallen op het Davidsfonds netwerk. Zo zal dit boek ook in het aanbod zitten voor de DF-leden. Dat netwerk is voor WPG Uitgevers enorm belangrijk en was zowat de enige reden om de zieltogende Uitgeverij Davidsfonds over te nemen. Ondertussen zochten zowat alle oorspronkelijke werknemers van de Uitgeverij Davidsfonds andere oorden op. Ook Katrien De Vreese, sids 2001 directeur bij Uitgeverij Davidsfonds, heeft andere horizonten opgezocht en werkt nu voor uitgeverij AUP.

Het is niet verboden om kritiek te geven op de excessen van Verlichting, rationalisme, secularisatie en kapitalisme. We hebben daar overigens geen religieuzen à la Slaats voor nodig, want die kritiek wordt al meer dan een eeuw geleverd, ook door vrijzinnigen en atheïsten. Dat het alternatief voor dat eenzijdige materialisme betekent dat je alles moet omarmen wat naar spiritualiteit ruikt, inbegrepen de islam, onafgezien wat die spiritualistische stromingen vertellen en ook al zijn die spiritualistische tradities onderling tegenstrijdig, is een beetje zwak.

LVM

Jonas Slaats; Fast Food Fatwa’s; uitg. Davidsfonds 2017; 356 blz.; prijs 24,99 euro. ISBN 978 9059 0885 42