Populisme pers en politici rond F-16-dossier

Populisme pers en politici rond F-16-dossier

De grote woorden werden niet geschuwd : “putsch van het leger” (Kristof Calvo), “ staatsgreepachtig” (Kristien Hemmerechts), ”junta” (Hendrik Vuye). De aanleiding was een intern document waarmee John Crombez deze week uitpakte om aan te tonen dat het leger of minister Vandeput – mogelijk allebei – het parlement hadden voorgelogen over de mogelijkheid om de F-16’s langer in dienst te houden en de aankoop van nieuwe toestellen uit te stellen.

Ivan de Vadder trok een gezicht alsof hij een beroerte kreeg (inclusief vertrokken mondhoek) toen Peter de Roover in “De Afspraak” verklapte dat het leger een eigen cultuur en een eigen agenda heeft. Ik zou zo blij geweest zijn als de N-VA-fractieleider dat moment zou gekozen hebben om eraan toe te voegen: “Net zoals de VRT, trouwens”. Alle overheidsdiensten hebben de gewoonte om, in hun communicatie met pers en politiek, de eigen belangen te verdedigen, subtiel of minder subtiel. Zolang geen belangrijke informatie bewust wordt achtergehouden of leugens worden verteld, is dat een normale praktijk.

(Lees verder onder de tweet)

Overheidsdiensten en hun belangen

Daarenboven zijn ze best wel selectief met de waarheid. Het jaarverslag van de VRT aan het Vlaams Parlement leest als een propagandapamflet. Als UNIA een alarmerend rapport over “toenemend racisme” uitbrengt, valt niemand erover dat dit steeds uiterst selectieve gegevens bevat die erop gericht zijn het politieke debat op onoorbare wijze te beïnvloeden (de leugenachtige berichten over een “golf van racisme”, na de verkiezing van Angeline Flor Pua tot Miss België, konden al volstaan om Els Keytsman een C4 te bezorgen). Maar wanneer het leger voor zijn belangen opkomt, duikt plots de connotatie op van sinistere militaristen die samenzweren tegen de democratie.

In het leger circuleren jaarlijks duizenden documenten en rapporten. Slechts een kleine minderheid wordt ooit doorgestuurd naar de minister. Niet omdat die andere gevoelige informatie bevatten, maar omdat daar niets instaat dat voor die man nuttig of belangrijk genoeg is. Het rapport waarmee John Crombez al een week staat te zwaaien, is een uitermate technisch document waarin de vliegtuigbouwer uitlegt hoe de F-16’s langer kunnen beschermd worden tegen het specifieke probleem van metaalmoeheid (zonder enige uitspraak te doen over andere aspecten van het verder functioneren, laat staan over de algemene prestaties van dit verouderende vliegtuig).

Het is best mogelijk dat een aantal officieren binnen de luchtmacht dit soort technische documenten niet aan het politieke dossier heeft willen toevoegen. Men is zich bewust van het gevaar dat politici er selectief en demagogisch gebruik kunnen van maken om de aankoop van de F-35 te ondermijnen. De laatste week heeft ons geleerd dat hun zorg terecht was. Als het van parlementaire dramakoninginnen als Kristof Calvo en Dirk van der Maelen afhing, zou de luchtvloot nog uit tweedekkers en zeppelins bestaan.

(Lees verder onder de tweet)

Politique politicienne

Helaas heeft de terughoudendheid van de top van de luchtmacht voor een boemerangeffect gezorgd. Niets zo onweerstaanbaar voor een oppositiepoliticus als een “geheim document”, waarmee hij de pers kan verleiden om spektakelwaarde te verlenen aan zijn aanval op de regering. Niet dat de pers veel aanmoediging nodig heeft om een N-VA-excellentie in verlegenheid te brengen en de linkse oppositie een handje te helpen.

Dat was al gebleken in het dossier van de uitzettingen door Francken. Hoewel het vanaf het begin duidelijk was dat de verhalen over mishandelde Soedanezen op zeer weinig gebaseerd waren (bij ‘t Pallieterke kunnen we dit zonder enige schroom zeggen, gezien dit blad dit onmiddellijk en als eerste heeft gemeld), gaf de pers zich over aan een wekenlange heisa die – zoals sommigen hoopten – tot een regeringscrisis had kunnen leiden.

Men heeft zich daar niet voor verontschuldigd. En er zijn ook geen lessen uit getrokken, dat is vandaag wel heel duidelijk. “Hoe de sp.a zichzelf in het F-16-dossier weer op de kaart zet”, meldde Bart Eeckhout triomfantelijk in De Morgen. “Hoe wij de sp.a weer op de kaart pogen te zetten”, ware een correctere titel geweest. Een op hol geslagen pers klopte een collectie van halve waarheden, onjuistheden, speculaties en vage beschuldigingen uit de wereld van de “politique politicienne” op tot een belangwekkend politiek voorval. Er waren wijze buitenstaanders nodig (de professoren Jonathan Holslag, Herman Matthijs, Luc de Vos, Alexander Mattelaer…) om uiteindelijk toch enige redelijkheid en zin voor proportie in het debat te brengen.

(Lees verder onder de tweet)

Populisme en de F-16

Uiteindelijk was er niets “geheim” of “ongekend” aan de inhoud van het stuk. Het is reeds lang geweten dat de F-16’s in theorie langer in dienst kunnen gehouden worden. Rik van Cauwelaert vond die gegevens zelfs op het internet. De beslissing om de F-16 toch te vervangen is zowel ingegeven door de nood aan een modernere luchtcomponent als door de meerkost die aan blijvend onderhoud aan de F-16’s zou verbonden zijn. België heeft al eens een kortzichtige beslissing genomen en veel compensaties mislopen door niet, zoals Nederland wel deed, in de ontwikkelingsfase van opvolger F-35 te stappen. Nog langer wachten heeft geen zin.

Onze pers, anders waakzaam genoeg om “populisme” op te sporen, kneep een oogje dicht toen Crombez via Facebook aan zijn achterban de vraag stelde wat ze willen: “nieuwe scholen of F-16’s?”. Kristien Hemmerechts – die om onduidelijke redenen over deze kwestie op “De Afspraak” werd gevraagd – vindt het niet fatsoenlijk om gevechtsvliegtuigen te kopen wanneer men beter aandacht zou schenken aan vervuilde oceanen, smeltende ijskappen en het uitputten van de aarde. Karikaturaler wordt progressieve domheid niet.

(Lees verder onder de tweet)

De slechtste leerling

België is al bijna dertig jaar bezig met het afbouwen van zijn defensieapparaat. Onmiddellijk na de Koude Oorlog werd dat gerechtvaardigd als de eenmalige inning van een “vredesdividend”. Probleem is dat men dit dividend elk jaar opnieuw is gaan innen. Als er tekorten zijn, bespaart landsverdediging het meest. Als er overschotten zijn, gaan die naar iedereen behalve landsverdediging. Op dit moment bedragen de Belgische uitgaven voor defensie nog slechts 0,9 procent van het bbp. Dat is minder dan de helft van de NAVO-norm.

België doet het daarmee het slechtst van alle lidstaten van de NAVO (met uitzondering van Montenegro, dat pas vorig jaar lid werd). Het overgrote deel van dat budget gaat dan nog eens naar personeelskosten. België is legendarisch in de NAVO omdat een derde van zijn officiële defensiebudget eigenlijk naar militaire pensioenen gaat. Aankopen van nieuw materieel zouden volgens de norm 20 procent van de totale militaire uitgaven moeten bedragen, maar België haalt niet eens 5 procent. Steven Vandeput kondigde een trendbreuk aan, maar ook onder zijn leiding bleef het relatieve budget krimpen, wat een grotere smet op zijn blazoen is dat zijn onwetendheid over bepaalde technische rapporten.

De Belgische gevechtsvliegtuigen zijn veruit het belangrijkste element van de Belgische bijdrage aan de NAVO. Als het land zelfs dat niet meer kan opbrengen, zullen er gevolgen zijn. Donald Trump vertegenwoordigt een nieuwe en ongeduldigere visie van de Amerikanen op de NAVO. Men vindt het aan de andere kant van de oceaan niet langer normaal dat de VS, met een kleiner economische draagvlak dan de EU, nu al drie vierde van de totale uitgaven doet voor een alliantie die de Europese veiligheid uiteindelijk meer dient dan de Amerikaanse. Wij grenzen aan Rusland en het Midden-Oosten, zij niet.

De president heeft al een paar keer aangegeven dat hij het parasitaire gedrag van de Europeanen beu is. België, dat het hoofdkwartier van de NAVO huisvest, en de rest van de Europese lidstaten kunnen er maar beter niet van uitgaan dat de Amerikaanse president aan het bluffen is. Wachten tot 11 juli wanneer de volgende NAVO-top plaatsvindt in de stad die Trump een “hellhole” noemde: op onze verjaardag, in onze hoofdstad.

Jurgen Ceder



Related Articles

Daar zijn de frietrevolutionairen

“Hart boven hard” is een burgerinitiatief dat mensen wil verenigen die zich zorgen maken om het geplande beleid van de Vlaamse

Leopold II met Hitler vergelijken is onterecht: Hitler was geen pedofiel

Een herdenking voor de 150-jarige troonsbestijging van koning Leopold II, in de stad Brussel, zet kwaad bloed. ‘Totaal onaanvaardbaar, en

VTM: “Gewone” burgers aan het woord tijdens linkse manifestaties?

Vorige zaterdag stapten een duizendtal mensen op in een betoging tegen de komst van Trump naar Brussel. We waren er