Na 14 oktober werd de indruk gewekt dat de Waalse kiezers, die decennia op de PS stemden, die linkse machtspartij nu definitief de rug hadden toegekeerd. De PTB/PVDA zou een valabel alternatief zijn. Een foute perceptie. De kiezers op de Waalse linkerzijde zijn veel trouwer aan hun oude partij dan gedacht, leert de toestand in Charleroi.

Het is altijd gevaarlijk om één lokale situatie te extrapoleren, maar de studie die ULB-politicoloog Pascal Delwit gemaakt heeft van de stemmenverschuivingen in Charleroi, de grootste Waalse stad, zijn het bestuderen waard. De studie nuanceert het beeld van een massale verschuiving van stemmen van de PS naar de extreemlinkse PTB/PVDA. Je hebt in het Zwarte Land natuurlijk het effect van uittredend burgemeester Paul Magnette. Die blijft een populaire politicus, al daalde zijn aantal voorkeurstemmen van 24.200 naar 22.475.

Geen revolutie in Charleroi

De PS heeft met 41 procent van de stemmen en 26 zetels in de gemeenteraad een absolute meerderheid met één zetel op overschot. In 2012 haalde de PS nog 47 procent en 30 zetels. Grote winnaar is de extreemlinkse PTB, die 15,7 procent haalt en van één naar negen zetels springt.

Dit resultaat wekt de indruk dat zich in Charleroi een politieke aardverschuiving heeft voorgedaan. Toch moet dit sterk worden genuanceerd. Er bestaat geen afgelijnde theorie over wat een politieke aardverschuiving in de cijfers moet zijn. En kan men het een aardverschuiving noemen als blijkt dat de PS 71,1 procent van haar kiezers uit 2012 weet te behouden? Bij de PTB is dat 83,9 procent. Akkoord, de winst komt vooral van de PS, die bijna 10 procent van haar kiezers aan extreemlinks verliest, maar in totaal gaat dat maar over ongeveer 5.000 stemmen. Indrukwekkend is dat niet te noemen.

Eigenlijk tonen de cijfers aan dat het kiezerspubliek van die twee linkse partijen relatief trouw is. Er zijn stemmenverschuivingen, maar die zijn minder revolutionair dan gedacht. Bij de PS en de PTB weten ze dat. Vandaar de show van de lokale onderhandelingen, die op niets uitdraaiden. De PS wil aan de twijfelende kiezers tonen dat een stem voor de PTB een verloren stem is, want die partij wil toch niet meeregeren. De PTB kan haar linkse maagdelijkheid voorlopig behouden.

Met het oog op de verkiezingen van mei 2019 zijn er andere partijen die zich zorgen moeten maken. We hebben het in het geval van Charleroi niet over de MR, die amper 11,2 procent van de zetels haalt en daar als centrumrechtse partij sowieso zwak staat. We hebben het over de cdH en Ecolo, die met een centrumlinks of links discours toch beter hadden moeten scoren. Beide partijen halen iets meer dan 7 procent van de stemmen.

Vluchtig kiezerspubliek

Het percentage is één zaak, een groter probleem voor die partijen is de volatiliteit van hun kiezerspubliek. Nemen we eerst Ecolo. De groenen in Charleroi behouden 59 procent van hun kiezers uit 2012. Er is wat verloren aan de PS (11 procent) en aan de extreemlinkse PTB (8,2 procent), maar vooral aan de cdH: 13,1 procent.

Al moeten de vroegere christendemocraten niet juichen. De partij kwam, zoals in veel plaatsen in Wallonië, niet onder de eigen naam op, wel onder de naam C+. Welnu, C+ wist nog 45,2 procent van haar kiezers aan zich te binden. 22,6 procent vertrok naar Ecolo, evenveel als naar de PS. Door wat stemmen van de MR (14,6 procent) weg te trekken, wist kopstuk Eric Goffart de schade evenwel te beperken. De minder goede resultaten en de pessimistische vooruitzichten voor Ecolo en C+ lijken die partijen trouwens niet te deren. In Charleroi zullen ze de komende zes jaar met de PS besturen.

Geven we nog mee dat de rechtse Parti Populaire met 4,5 procent van de stemmen één zetel haalt. Ze heeft een trouw electoraat (77,8 procent) en haalde vooral extra stemmen binnen van … de PTB. In Charleroi is de radicale rechterzijde zeer verdeeld, zoals in de rest van Wallonië. Ook La Droite (2,6 procent), Agir (1,3 procent) en NWA-NATION (1,28 procent) kwamen er op. Tellen we alles samen, dan behaalt de radicale rechterzijde zo’n 9,7 procent van de stemmen. Was dit één partij, dan was ze nummer vier in Charleroi en goed voor 4 tot 5 zetels.