Onze goede vriend Philippe Moureaux is niet meer. De oud-burgemeester stierf vorige week op 79-jarige leeftijd. Onder zijn bewind als burgemeester – hij droeg twintig jaar lang de sjerp – veranderde Sint-Jans-Molenbeek drastisch van uitzicht. Als PS’er was hij een grote voorstander van de multiculturele maatschappij. Hij lag aan de grondslag van de vreemdelingenwet en de antiracismewet.

Philippe Moureaux was een controversieel figuur. In Vlaanderen werd hij vaak gezien als het boegbeeld van de arrogante Brusselse francofonie, en als de man die Molenbeek liet verworden tot wat het nu is. Zeker na de aanslagen in Parijs en Brussel, waarbij de daders banden bleken te hebben met het radicale islamitische milieu in zijn gemeente, spaarde men de kritiek op zijn beleid niet. Hij zou te laks en toegeeflijk geweest zijn tegenover de migrantengemeenschappen en niet genoeg gedaan hebben om radicalisering tegen te gaan.

Minder België in Brussel

Als voorman van de Brusselse PS was hij vaak kritisch over de gegarandeerde Vlaamse vertegenwoordiging in de hoofdstad. In de Brusselse gewestregering moeten de helft van de ministers Nederlandstalig zijn, ondanks het feit dat Nederlandstaligen een minderheid vormen in het gewest. Maar dat was niet naar de zin van Moureaux.“Als Vlamingen minder België willen, dan komt er ook minder België in Brussel,” zei hij in 2005. Die vertegenwoordiging is echter gekoppeld aan de federale pariteit, waardoor ook de helft van de federale ministers Franstaligen behoren te zijn. Over het communautaire zei hij ooit: “Bepaalde Walen vinden het gepast oor te hebben voor de Vlaamse verzuchtingen. Het zijn bourgeois die uit puur geldgewin naar Vlaanderen neigen.”

Toen de Vlaamse regering onder minister Marino Keulen halverwege het vorige decennium een taalvereiste voor het Nederlands in de Vlaamse wooncode invoerde, kon dat Moureaux niet bekoren. Die taalvereiste vraagt van nieuwe kandidaat-huurders voor een sociale woning in Vlaanderen dat ze minstens bereid zijn Nederlands te leren. Voor Moureaux was dat initiatief tot integratie en behoud van de eigen cultuur discriminatie en “een gemene politiek, van een duidelijk extreemrechtse inspiratie”.

Samengevat: onder het bewind van Moureaux werd de eentaligheid van de gemeente bevorderd. Het Nederlands verdween volledig uit het straatbeeld en een ander soort opschriften kwam in de plaats. Als vandaag “Brussels” internationaal als ‘hellhole’ wordt bestempeld, dan hebben we dat inderdaad voor een groot stuk te danken aan Philippe Moureaux.