Sinds een aantal weken neemt het vandalisme in Franse kerken een nooit geziene vlucht. Brandstichtingen, vernielingen, blasfemische praktijken, ontheiliging van hosties… Het komt in heel Frankrijk voor. De meeste politici zwijgen. 

In 2017 werden 878 vernielingen en ontheiligen van kerken officieel vastgesteld. Dat is twee per dag. En vooral: opvallend meer dan op andere heiligdommen, zoals moskeeën en synagoges (100 voor beide). Uiteraard zijn er in Frankrijk veel meer kerken dan moskeeën of joodse heiligdommen, maar het valt toch op dat vooral de katholieke kerken worden geviseerd.

De meest onthutsende vorm van vandalisme vond plaats in de Notre-Dame-des-Enfants-kerk in Nîmes op 5 februari laatstleden. Het tabernakel werd geforceerd, gewijde hosties werden gebroken en op de grond gegooid. Er werden op een muur uitwerpselen in de vorm van een kruis gesmeerd en daar werden hosties op geplakt. Ook heiligenbeelden werden bevuild.

Begin februari waren er ook vormen van vandalisme, onteringen en profanatie in Lusignan bij Poitiers en in Talmont in de Vendée. Op 9 februari werden er vernielingen aangericht in de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Dijon. Er werden ook hosties op de grond gegooid. Ondertussen werd in een aantal van die kerken een ‘herstelviering’ gehouden, een speciale mis waarbij het sacrale karakter van het gebedshuis werd hersteld.

In Lavaur in de Tarn werd een kribbe in brand gestoken en een beeld van Christus gemolesteerd. Het beeld werd zo vervormd dat het leek alsof de Christus een hip-hopbeweging maakte. Meteen een spoor, en jawel, twee “jongeren” hebben zich aangemeld bij de gendarmerie en hebben de feiten bekend.

(Lees verder onder de tweet)

Wie zijn de daders?

Wie de daders van dat vandalisme kunnen zijn? Het blijft gissen, maar het geval van Lavaur wijst in de richting van jong krapuul uit de ‘banlieues’. Al wil niemand dat openlijk zeggen. Gaat om een vorm van plat vandalisme, dan wel om diepe godsdiensthaat? En meer bepaald een aversie ten opzichte van het christendom en het katholicisme in het bijzonder? Zijn sommigen geïnspireerd door de vervolging van de christenen in het Midden-Oosten? Het blijft onduidelijk.

Er wordt een gerechtelijk onderzoek gevoerd, maar tot nu toe verloopt alles zeer discreet. Ook de Franse bisschoppenconferentie houdt zich op de vlakte. Er is zelfs geen officiële verklaring gekomen. Wel heeft de woordvoerder van de bisschoppen, Mgr. Olivier Ribadeau, zich op Twitter voorzichtig uitgesproken over de feiten, waarbij hij benadrukt dat “kerken een oord van vrede zijn en dat datgene wat ons het dierbaarst is, het lichaam van Christus, wordt vertrappeld”.

De priesters die hun kerk onteerd hebben gezien, maken een onderscheid tussen “vandalisme”, zoals het breken van religieuze objecten en het in brand steken van een altaar, en de “profanatie” van hosties. Zoals geweten is, beschouwt het katholieke geloof de geconsacreerde hostie als de feitelijke aanwezigheid van Christus in de eucharistie. Die hosties worden vaak in een tabernakel bewaard, achter slot.

Waarom die terughoudendheid van het episcopaat? Men wil niet “overdrijven”, is te horen. De vraag is wie in deze situatie aan het overdrijven is.

Durft men de christenhaters niet openlijk te benoemen? En al zeker niet waar die zich situeren? Of wil men in de postconciliaire katholieke kerk het belang van de eucharistie (mét de gewijde hosties) minimaliseren?

De politici zwijgen

Wat het meest opvalt, is de zo goed als totale stilte van de politieke wereld. De minister van Binnenlandse Zaken Christophe Castaner is nergens te zien of te horen. Terwijl die man er als eerste bij is om – vermeende of echte – islamofobie te veroordelen. Enkel Jean-Jacques Brot, de prefect van Yvelines bij Parijs en dus eerder een ambtenaar, sprak zijn publieke verontwaardiging uit. Er was wel Laurent Wauquiez, de voorzitter van Les Républicains, die de feiten veroordeelde en die pleitte voor een betere bescherming van de kerkgebouwen. Hij wees er ook op dat de katholieke gebedsoorden deel uitmaken van de Franse geschiedenis en dat ook veel niet-gelovigen geschokt zijn door de feiten. Maar naar Wauquiez wordt amper geluisterd, want Les Républicains is een kleine partij geworden.

De indruk ontstaat dat de katholieke gelovigen – die bij de presidentsverkiezingen in 2017 vooral voor François Fillon van Les Républicains stemden en ook sympathie hebben voor Marine Le Pen – voor president Emmanuel Macron een verwaarloosbare groep zijn geworden. Terwijl het katholieke geloof in Frankrijk aan een opmars bezig is.

Vergeet niet dat er in Frankrijk een stokoud antiklerikalisme bestaat dat nooit echt verdwenen is. De radicale scheiding tussen kerk en staat uit 1905, waarbij onder meer tal van congregaties werden gesloten, is nog altijd een feit. Dat maakt dat publieke figuren het niet snel openlijk opnemen voor het katholieke geloof.