In een voorzichtige kroniek, en zonder de ambitie te (kunnen) hebben om volledig te zijn, proberen we de lezer te informeren over de verschillen tussen noord en zuid in dit land, zoals die in de actualiteit opduiken. Of het nu gaat om ons cultureel, economisch, sociaal en politiek samenleven, die verschillen zitten overal.

Even ter inleiding: de voorbije weken hadden we het hier al over de kloof in het klimaatdebat (vliegtickets, kerncentrales, …), in het debat over gezondheidsbeleid (vaccins, langer leven), over economie en sociale situatie  (werk, inkomen, armoede), over de aanleg van Brusselse stadsboulevards, over de fiscaliteit (aanpak bedrijfswagen), over migratie, over de transfers, over de balorigheid van de burgemeesters van de faciliteitengemeenten, de Nederlandsonkundige voorzitter van het Brusselse Hof van beroep, de vergaderingen in het Frans van de hoge raad van de Orde van Dierenartsen, de free speech in Wallonië (Francken in Verviers), over de verkeersreglementering (snelheidsbeperking, flitspalen, trajectcontroles), over ruimtelijke ordening en bouwgrondprijzen. We gaan rustig verder.

Staatshervorming of niet?

Blikvanger van de voorbije weken was het voorstel van CD&V om een zevende staatshervorming in 2024 voor te bereiden. Niet meer dan een tactische manoeuvre na een slechte peiling, zoals Bart Eeckhout in De Morgen suggereert? De commentator van De Morgen probeert “het lustige enthousiasme” van CD&V te counteren. Wel interessant is de herinnering die hij oproept aan het begin van deze eeuw, toen CD&V en Open Vld elkaar overtroefden met een communautair opbod. “Voor ze het goed en wel zelf beseften, omarmden de congressen van beide partijen plots het confederalisme…”. Dat CD&V dat confederalisme in eigen versie niet uit de agenda schrapt, is niet zonder betekenis.

Jobs en Brexit

Nog meer “relativerend” economisch nieuws: de Belgische ondernemingen houden hun werkgelegenheid in het komende kwartaal op peil, ondanks alarmberichten over de gevolgen van de Brexit. Dat blijkt uit de barometer van human resources-bedrijf Manpower, waaruit blijkt dat één op de tien ondernemingen in het tweede kwartaal nog extra mensen wil aanwerven. “De intentie om mensen aan te nemen is in Vlaanderen groter dan in Wallonië”, merkt Het Belang van Limburg op. De verschillen in tewerkstellingsvooruitzichten zijn misschien relatief klein (Vlaanderen 8, Wallonië 7 en Brussel 5 punten), maar het blijft wachten op het moment dat er eens een economische parameter opduikt die gunstiger is voor de andere gewesten. Tot zolang blijft de nu al gigantische economische kloof maar groeien.

Vignet of kilometerheffing?

Het is de Waalse regering menens met de invoering van een wegenvignet op haar wegen. De Vlaamse regering gaat voor een algemene kilometerheffing. In Brussel rijpen de geesten over een stadstol. Hoe combineer je juridisch-technisch verschillende systemen op het Belgische grondgebied? Ook dat moet aan de kiezer nog worden uitgelegd. Mobiliteitsautonomie hoeft geen heikel probleem te zijn. Wie door Luxemburg trekt, merkt weinig van de Luxemburgse “eigenheid”. En over de Franse en Nederlandse grens is het ook uitkijken naar andere wetten en regels. Maar dat de Brusselse Ring verspreid ligt over de drie gewesten, maakt het debat niet makkelijk.

Bouwen en wonen

In de eerste elf maanden van 2018 werden veertig procent meer bouwvergunningen uitgereikt in Vlaanderen, terwijl dat aantal daalt in Wallonië (met 7,8 procent) en Brussel (met 23,2 procent). Daar zijn wel wat redenen voor te bedenken (vervroegde beslissing omwille van betonstop, snellere bevolkingsstijging in Vlaanderen), maar de info illustreert perfect de breedte van de kloof in dit land. In Vlaanderen waren vorig jaar 63 procent van alle vergunde nieuwbouwwoningen appartementen. In Wallonië 16 procent.  En dat heeft dan weer te maken met beschikbaarheid van bouwgronden,  met de graad van verstedelijking, met de mobiliteitsproblematiek. Geen verschillend beleid nodig?

De kloof in het onderwijs

Le Soir berichtte over een nieuwe studie waaruit blijkt dat de Franse Gemeenschap veruit het grootste aantal 15-jarigen met de zwaarste leerachterstand telt. In Vlaanderen gaat het om 24 procent van de leerlingen, in Wallonië om 46 procent. Er wordt aan gewerkt, schrijft Béatrice Delvaux in De Standaard, maar ja … Ze geeft volmondig toe dat de francofone keuze voor Engels als tweede taal desastreus was. Zo slaan de Franstaligen zelf een spie in de taalgrens. Anderzijds vindt Delvaux dan weer dat het  enorme dienstbetoon de doorbraak van extreemrechts in Wallonië heeft voorkomen.

Grondwet op Vlaams Parlement?

Er is de jongste dagen nogal wat te doen over de wil om de Grondwet te herzien. Ook Patrick Dewael wil dat, maar dan wel om de blauwe en niet om de communautaire agenda uit te voeren. De N-VA wil de hele grondwet wijzigen. CD&V en de Franstaligen willen daar niet van weten. Ook Groen en de socialisten hebben hun verzuchtingen, al was het maar ten bate van de klimaatwet. Volgens grondwetspecialist Stefan Sottiaux komt een herziening van artikel 195 of van de hele Grondwet op hetzelfde neer. Omdat er voor een wijziging niet alleen een meerderheid nodig is in Kamer en Senaat, maar ook in de (ontslagnemende) regering, wordt dat de komende dagen en weken nog een leuke kwestie om volgen. “Sommigen gebruiken de grondwet als een stuk beton waarmee ze de democratie blokkeren”, aldus uittredend Kamervoorzitter Siegfried Bracke.

Onze taal

In de marge van het communautaire debat situeert zich de strijd voor de eigen taal. “Onze studenten kunnen niet meer spellen”, zegt Stijn De Paepe, docent Nederlands en huisdichter bij De Morgen. Hij is kritisch voor de overdreven aandacht voor technische vakken en opleiding (de roep naar meer STEM, Science, Techynology, Engineering, Mathematics). Dat leerlingen het Nederlands volgens sommigen maar elders (buiten de school) moeten oppikken, noemt hij “compleet fout”. Onze studenten hebben geen inzicht meer in de taal. De strijd om het behoud van de taal wordt alsmaar feller. Streng zijn mag niet meer. “Ik zou het wel erg vinden als men nu zou gaan beslissen: oké, het is Engels nu, we gaan alle hogere opleidingen in het Engels geven”… Ook progressieven kunnen soms zinnig uit de hoek komen.

Centen voor PVDA?

In de Kamer woedt een discussie over de partijfinanciering waar de PVDA/PTB (1,5 miljoen euro), Défi (190.000 euro) en de Parti Populaire (45.000 euro) menen recht op te hebben. Dat bedrag zou te hoog zijn omdat die drie partijen in Vlaanderen geen verkozene halen, vindt de N-VA, die dit probleem met een wetsvoorstel wil uitklaren. De PVDA/PTB kwam ook Vlaanderen op, maar behaalde alleen in Wallonië Kamerzetels. Défi en de Parti Populaire behaalden hun gekozenen in Brussel, maar willen dat hun stemmen in Vlaams-Brabant meetellen. Ook Kamerlid Luk Van Biesen (Open Vld, ex-VU) vindt dat het niet kan dat Franstalige partijen in Vlaanderen geld kunnen verdienen. Défi trok naar de rechter, PVDA/PTB naar de corruptiekamer van de Raad voor Europa. De Controlecommissie voor de Partijfinanciering wacht op de uitspraak van de Brusselse rechtbank van eerste aanleg. Geen communautair getwist?

De overkant

Nog een “finaal” probleem voor al wie meer Vlaanderen wil. Hoe doe je dat met een francofone overkant die “niets” wil veranderen?  Er zal veel creativiteit nodig zijn om daar een oplossing voor te vinden. Zelfs Alain Destexhe, die op de electorale markt hoopt te scoren als ‘N-VA francophone’, roept op om te herfederaliseren. Om meer België dus. Meer zelfs, hij roept de hulp in van de belgicistische club BUB om zijn Liste Destexhe te helpen. Nog meer dan bij vorige verkiezingen weten we hoe onwaarschijnlijk een pact met de Franstaligen is. De politieke kloof is een ravijn.