Tussen 55.000 en 70.000 ‘Belgen’ werden na de Tweede Wereldoorlog opgesloten op verdenking van collaboratie met de Duitse bezetter. Dat gebeurde vaak in geïmproviseerde kampen omdat de reguliere gevangenissen al snel volzet waren. Enkele meer bekende interneringscentra waren de kampen van Lokeren, Merksplas, Sint-Kruis (Brugge) en Beverlo. In totaal waren er een 170 kampen verspreid over heel het land.

Het ADVN-archief voor nationale bewegingen oordeelde om – ter gelegenheid van de Erfgoeddag – de voorwerpen die in de interneringscentra door gevangenen werden gemaakt uit zijn depot te lichten en voor zich te laten spreken in de tentoonstelling “Achter prikkeldraad”. Het thema van de Erfgoeddag is dit jaar “Hoe maakt u het?”.

Geliefden

De voorwerpen werden niet zelden vervaardigd uit verveling, of om zich te bekwamen in een ambacht voor wanneer men uit gevangenschap kwam. Veel voorwerpen werden gemaakt voor geliefden en vrienden.

Het getoonde materiaal werd nog nooit tentoongesteld en is weinig onderzocht door historici. Het betreft een kleurrijke verzameling van allerlei kunstwerken, dagboeken en gebruiksvoorwerpen, vervaardigd door mensen die verdacht werden van collaboratie en opgesloten werden in gevangenissen en daartoe bestemde kampen.

De expo toont een enorme variëteit aan erfgoed: egodocumenten, schetsen, tekeningen, schilderijen, cartoons, muurkranten, gedichten, toneelstukken, liederen, radioprogramma’s, houtsneden en snuisterijen. Deze unieke objecten gunnen ons een blik op het leven en de vrijetijdsbesteding achter prikkeldraad.

De tentoonstelling is op zondag 28 april 2019 (Erfgoeddag) geopend van 10 tot 17 uur.

Na de opening is de expo gratis te bezoeken tijdens weekdagen, maandag tot vrijdag, 9 tot 16 uur. De tentoonstelling loopt tot eind september 2019. Plaats: ADVN, Lange Leemstraat 26 te Antwerpen.

We maken van de gelegenheid nogmaals gebruik om uw aandacht te vestigen op het boek “Herinneringen aan het Hechteniskamp van Lokeren”, uitgegeven bij Polemos. Het boek brengt inzicht in repressie en collaboratie, met een poëzieboekje van een gevangene als uitgangspunt. Het boek is verkrijgbaar via www.polemos.be en via de boekhandels. Het kan ook besteld worden via onze redactie (prijs 22 euro + verzendingskosten).

Herdenking

In september “vieren” we de 75ste verjaardag van de “bevrijding”. In Antwerpen en ook in andere Vlaamse steden wordt dat met grootse herdenkingen en bevrijdingsfeesten aangepakt. Daar is uiteraard niets verkeerds mee, alleen stellen we ons de vraag of wel alles zal verteld worden. Gaan we enkel het woord geven aan een Koen Aerts, een Herman Van Goethem of een Marc Reynebeau, en hen het verhaal laten vertellen dat het “allemaal wel meeviel met die repressie” en dat “het niet tegen de Vlaamse Beweging gericht was”? Nochtans blokletterde de Antwerpse Franstalige krant Le Matin op 4 november 1944 duidelijk en ondubbelzinnig: “Aangezien men met de kuis bezig is, moet men het volledig en radicaal doen, voor eens en voor altijd… Men moet alles wat rechtstreeks of onrechtstreeks Vlaams-nationaal geïnspireerd was vernietigen.”

De tentoonstelling in het ADVN is alvast een kleine eerste aanzet om ook de andere kant van de bevrijding onder de aandacht te brengen.

Karl van Camp