De Europese Centrale Bank die de geldkraan blijft opendraaien om de economie draaiende te houden en de inflatie aan te zwengelen, en een lage rente als cadeau aan de landen in een moeilijke budgettaire situatie met hoge schulden, dat is wat we de komende jaren van de nieuwe ECB-gouverneur Christine Lagarde mogen verwachten. Een verschil met voorganger Mario Draghi zal er amper zijn. De zuidelijke visie op monetair beleid blijft overheersen.

Havik of duif? Dat is steevast de vraag die opduikt wanneer een nieuwe gouverneur voor de Europese Centrale Bank (ECB) moet worden aangeduid. Een havik is een voorstander van een stringent monetair beleid. Dat wil zeggen: gedaan met de nulrente. Die zet overheden er immers niet toe aan hun schulden af te bouwen aangezien ze daar amper intresten op moeten betalen. Een lage rente en het opkopen van overheidsobligaties is voor monetaire haviken geen goede manier om de economie te stimuleren. Ze is te veel vraaggericht en doet het vertrouwen in een munt dalen. Een sterk monetair beleid is voor de hardliners eerder gekoppeld aan de aanbodeconomie waarbij de groei via lagere belastingen en meer investeringen en innovatie door bedrijven wordt gestimuleerd. De voorbije weken werd geopperd dat na de huidige gouverneur, de Italiaan Mario Draghi, die duidelijk het beleid van een ‘duif’ heeft gevoerd, er wel eens een havik aan het hoofd van de ECB zou kunnen komen,.

Dat softe beleid is er een van lage rentes en opkopen van staatspapier om de economie stimuleren. “De geldpers laten draaien”, in vakjargon. De havik wiens naam de voorbije maanden het meeste viel als mogelijke ECB-baas, was de Duitse Bundesbank-topman Jens Weidmann. Maar al snel werd duidelijk dat dit voor de zuiderse landen van de muntunie geen optie was. En dus ook niet voor Frankrijk.

Duif

In de grote sjacher rond topbenoemingen nam de Franse president Emmanuel Macron dit mee. Met als resultaat dat de Franse IMF-topvrouw Christine Lagarde de volgende vijf jaar vanuit Frankfurt de Europese Centrale Bank mag leiden. Zij staat bekend als ‘une colombe’, een duif. En zij zou het beleid van Draghi dus voortzetten. Maar al snel begonnen economische experts kanttekeningen te plaatsen bij haar aanstelling. Was Lagarde aan het hoofd van het IMF niet zeer streng voor de Grieken? Ze stond toch achter de zware besparingsmaatregelen die Athene kreeg opgelegd? In 2015 verklaarde ze nog “dat het stilaan tijd werd dat de Grieken hun belastingen zouden betalen”. Bovendien is bekend dat ze zich als harde tante kon opstellen. Als IMF baas, maar ook als Frans minister van Financiën, en als nummer één van het internationaal gereputeerde advocatenkantoor Baker & McKenzie.

Anderzijds zijn er signalen dat ze inderdaad geen monetaire hardliner is. Toen de VS in 2015 van plan waren om het soepele geldbeleid te verstrengen via een hogere rente, was Lagarde een tegenstander.

Luisteren

Welke richting ze ook uit wil, ze zal altijd naar president Macron moeten luisteren, aan wie ze haar benoeming te danken heeft. En voor de bewoner van het Élysée is het duidelijk: geen streng rentebeleid. En ook geen ECB als een van de strenge schoonmoeders voor het lakse begrotingsbeleid van de eurolidstaten. Een lage rente wil zeggen dat er geen impulsen zijn voor de nationale regeringen – zoals de Franse – om hun begroting op orde te brengen. Zelfs niet voor een centrumrechtse ploeg als de regering-Michel I in België. Dat de begrotingstoestand de voorbije jaren licht verbeterd is, is vooral te danken aan de dalende rentelasten op de overheidsschuld. En door het lakse monetaire beleid kan België nu zelfs aan een nulrente of negatieve rente lenen. Houden zo, zeggen veel regeringen.

De ECB zal dus geen andere houding aannemen de komende jaren. Lagarde zou dat ook moeilijk kunnen, want eigenlijk heeft haar voorganger Draghi op 19 juni al de lijnen uitgezet voor de komende jaren. Op een moment dat hij niet eens wist wie hem zou opvolgen, zei hij tijdens een toespraak dat “de ECB bereid is om alle flexibiliteit te gebruiken indien de inflatie niet naar 2 procent stijgt”.

In mensentaal: de rente blijft laag. Tot zelfs negatief voor vele landen. En het opkopen van schuldpapier door de ECB zal onverminderd doorgaan.