Gesteund door de klimaatbetogingen en bevriende media hoopte Groen op 26 mei een riante overwinning te behalen en met zusterpartij Ecolo op alle beleidsniveaus in te breken. De resultaten vielen echter tegen. Afgezien van de Brusselse regering is Groen nergens meer aan zet. En de alliantie met het extreemlinkse Ecolo komt onder druk. Als Groen straks toch in een federale regering stapt, dan is het enkel als irrelevant aanhangsel van Ecolo.

“Een partij die haar geloofwaardigheid verliest bij andere partners.” “Politiek amateurisme.” De Antwerpse politicoloog Dave Sinardet was vorige maandag niet mals voor de Franstalige groenen van Ecolo. Die wilden niet deelnemen aan het federale rondetafelgesprek dat door de informateurs Didier Reynders (MR) en Johan Vande Lanotte (sp.a) belegd was en waar N-VA en PS elkaar voor het eerst sinds lang in de ogen zouden kijken. Ecolo wou niet gaan omdat de partij niet in een regering wil stappen met N-VA. Covoorzitster Zakia Khattabi zou zelfs gezegd hebben “niet aan één tafel te willen zitten met Bart De Wever”. Een houding die bij andere partijen voor ergernis zorgt en die de kansen van een deelname van Ecolo aan een federale regering voor het ogenblik aanzienlijk bemoeilijkt.

Maar wie zich het meest belachelijk maakte, was Groen-kopstuk Meyrem Almaci. Zij ging wel aanschuiven voor het rondetafelgesprek. Dat is om meer dan één reden vreemd. Groen heeft zich aan Ecolo vastgeklikt. In de Kamer vormen beide partijen één fractie. De kopstukken treden vaak samen naar buiten en ze hebben al duidelijk gemaakt dat ze niet apart in een federale regering stappen. Wat deed Groen dan op de – weliswaar weinig relevante – ontmoeting in het Egmontpaleis? Almaci en de ondertussen net niet vermiste Kristof Calvo zitten in een fuik waar ze niet uit raken. Het gevolg van een desastreuze campagne. Van holle slogans als ‘verbondenheid’ ook. Calvo haalt termen als ‘verbondenheid’ en ‘overleg’ constant aan. Welnu, daar is door het njet van Ecolo voor een gesprek met de N-VA weinig van te merken. En door de fouten die Groen sinds de verkiezingen opstapelde, dreigt voor de partij de irrelevantie. Een overzicht maakt dit duidelijk.

Een georkestreerde campagne

Zondag 26 mei moest het ‘finest hour’ worden voor Groen. Oké, de partijtop besefte dat in de campagne heel wat fouten waren gemaakt. Onder andere de voorstellen rond de bedrijfswagens en de vermogensbelasting hadden het imago versterkt van Groen als belastingpartij. Maar dat hoefde geen drama te zijn. De mensen die zich ergerden aan de belastingvoorstellen van de partij stemmen toch niet op Groen, zo werd gedacht.

Almaci, Calvo en co hoopten dat de impact van de klimaatbetogingen Groen ver boven de 10 procent zou stuwen. En samen met Ecolo incontournable zou maken. De Vlaamse groenen werden in hun overtuiging gesterkt door de steun van de bevriende media. Het wordt ooit het eindwerk van een student communicatiewetenschappen: de verkiezingscampagne werd mee georkestreerd door de ‘groupies’ van Groen en Ecolo in de media. In zo goed als alle media. Critici hebben het vaak over linkse journalisten die dan vooral voor de sp.a zouden stemmen. Dat klopt niet. Wie de moeite doet om met de redacteurs van De Standaard, De Morgen, Knack of de VRT te praten, hoort het verhaal van stedelijke bobo’s die zich als groene kosmopolieten afzetten tegen de bekrompen Vlaming. Bij Groen ontstond de indruk dat de media het gros van de bevolking vertegenwoordigden. Niet dus.

Een moeilijke alliantie

Groen rondde op 26 mei net niet de kaap van 10 procent. Een overwinningsnederlaag. Of zelfs dat niet. Kristof Calvo, die zichzelf zowaar als de volgende bewoner van de Wetstraat 16 zag, verdween voor weken van de radar. Meyrem Almaci probeerde zich wat moed in te spreken en een overwinning te claimen door op het verkiezingsfeest van Ecolo op het podium te springen. Ecolo groeide in Wallonië naar 14,5 procent en in Brussel naar 19 procent, een winst van respectievelijk 5 en 9 procentpunt, maar de partij had op meer gehoopt. De ultieme doorbraak, waarna de alliantie Groen-Ecolo overal haar wil zou kunnen opleggen, kwam er niet.

Intern begon bij Groen de kritiek te borrelen. Almaci en Calvo hadden een overdreven agressieve campagne gevoerd. Tot een revolutie binnen de partij kwam het echter niet. In Brussel werd Groen de grootste Vlaamse partij en als stadspartij bleek een deelname aan de Brusselse gewestregering snel gegarandeerd.

Maar dan werd duidelijk dat het daarbij zou blijven. Vlaams werd Groen er snel afgefietst. Federaal leek er eerst een piste van paars-groen te worden gelanceerd, maar daar willen vooral de Vlaamse liberalen zich niet aan wagen. Open Vld-voorzitster Gwendolyn Rutten is nog altijd woedend omdat Ecolo weigerde de Franstalige liberalen van de MR in de Brusselse regering op te nemen. Voor de Vlaamse liberalen is het duidelijk: geen federale regering met Groen en Ecolo. Waardoor nu – tijdelijk toch – de Bourgondische piste (paars en N-VA) of de paars-gele piste (met CD&V erbij) wordt bewandeld. Met weinig kans op succes, maar Groen staat aan de zijlijn. Ook al omdat Ecolo duidelijk heeft gemaakt niet direct geïnteresseerd te zijn in federale regeringsdeelname.

Linkser dan extreemlinks

Zakia Khattabi, covoorzitster van Ecolo, die door haar arrogante houding ook kritiek krijgt in de eigen partij en zich daarom zal terugtrekken, heeft haar slag thuisgehaald, want de partij zit in de Brusselse regering. Voor de rest toont Ecolo haar ware aard: de partij is extreemlinks. Ja, zelfs linkser dan extreemlinks. Bovendien blijft ze met een belegen vocabularium (racisme, nazi’s) kappen op de N-VA op een manier dat het ook voor Groen vervelend wordt. Almaci en co kunnen niet meegaan in dat discours, gegeven het feit dat de partij in Vlaanderen op lokaal vlak coalities vormt met de N-VA.

Het is ook zo dat Ecolo een visie heeft op de economie die verder gaat dan de stilstand die eigen is aan socialistische partijen. Het is een partij van de ‘décroissance’. Van de economische krimp dus. Voor bobo-Groen, populair bij de Vlaamse scene van startupbedrijven in de technologiesector, is dat onaanvaardbaar.

En dan is er nog het debat rond multiculturalisme en islam. Hier staan Ecolo en Groen op dezelfde lijn, maar bij de Franstaligen duikt zowaar een soort van haat voor de blanke Vlaamse man op. Voor Khattabi zijn alle rechtse blanken racisten en vrouwenhaters. Over de patriarchale gebruiken in moslimgezinnen wordt echter niets gezegd.

Bij Groen zitten ze verveeld met de positionering van Ecolo, maar er is geen alternatief. De alliantie opzeggen? Als Almaci zegt niet in een federale regering te stappen zonder Ecolo, dan is dat wellicht te begrijpen, maar het versterkt het beeld van een Vlaams groen aanhangsel van Ecolo dat irrelevant dreigt te worden. En wat het in een federale coalitie ook zal zijn, voor Groen als kleinste partij zouden er daar enkel kruimels overblijven.