Zomerse vakantiedagen aan onze westkust zijn mooie momenten om met de fiets het Vlaamse binnenland te verkennen. Bijvoorbeeld om in de Westhoek de onbekende zeventiende-eeuwse schilder Vigor Boucquet te ontdekken.

Vigor Boucquet (1618/19-1677) woonde heel zijn leven in zijn geboortestad Veurne. Hij was de zoon van de schilder Marcus Boucquet, van wie hij zijn opleiding kreeg. Vigor was lid van de exclusieve Sint-Sebastiaansgilde van Veurne en maakte deel uit van de jansenistisch geïnspireerde Sodaliteit van de Gekruisigde Zaligmaker. Hij was dus op en top een schilder van de Contrareformatie in de Habsburgse Nederlanden. Anders dan zijn gerenommeerde collega’s (Rubens, Van Dyck, Jordaens) voelde Vigor Boucquet niet de behoefte om naar Italië te reizen om daar de kunst van de oudheid en de renaissance te bestuderen. Om de buitenlandse kunst te leren kennen, behielp Boucquet zich met de vele prenten die toen in omloop waren.

Zoals wel meer zeventiende-eeuwse schilders muntte Boucquet uit in statige portretten. Een bijzonder mooi voorbeeld is het portret dat hij maakte van een Spaanse vaandeldrager. Het is te zien in het Louvre, bij een aantal werken van Antoon van Dyck, wat de kwaliteiten van de kunstenaar illustreert. Het grootste deel van de schilderijen van Boucquet is vandaag nog te bewonderen in kerken en kloosters in de Westhoek.

Gevilde rechter

In de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Nieuwpoort hangt een monumentaal schilderij van Vigor Boucquet: “Het oordeel van Cambyses” uit 1671. Voor dit werk hoefde de kunstenaar het voorbeeld niet ver te zoeken. In het stadhuis van Brugge hing het vermaarde paneel met hetzelfde thema, geschilderd door de Vlaamse primitief Gerard David. Het tweeluik uit 1498 verbeeldt op een ijzingwekkende manier hoe de Perzische rechter Sisamnes, betrapt op corruptie, levend gevild wordt op bevel van koning Cambyses. Vervolgens wordt de huid van Sisamnes gedrapeerd over de rechterstoel waarin zijn zoon Otanes plaatsneemt om voortaan recht te spreken. Zittend op het vel van zijn vader zal Otanes er voortdurend aan herinnerd worden dat hij rechtvaardig moet oordelen.

Vigor Boucquet bracht het verhaal ietwat discreter in beeld. Het is merkwaardig dat de schilder, die amper een voet buiten Veurne heeft gezet, een episode wist te verbeelden uit het leven van een exotische Perzische koning, die regeerde in de zesde eeuw voor Christus. Via Herodotus en later via de Romeinen geraakte het verhaal bekend in het Westen. Zo zwierf het door de geschiedenis, van Perzië naar de kust van de Noordzee.

Bloederig maar bevrijdend

In zijn geboortestad, in de Sint-Walburgakerk, hangt nog een schilderij van Vigor Boucquet met een heel bijzondere thematiek: “Christus wast met zijn bloed de zielen uit het vagevuur vrij” (zie afbeelding). Christus staat in een fontein en het bloed stroomt uit de vijf kruisigingswonden. Links en rechts trekt een engel een bevrijde ziel naar de hemel. De gelukkigen zijn twee vrouwen. Hun lichte huidskleur staat symbool voor de reiniging die ze achter de rug hebben. De zielen vooraan zijn veel donkerder, door de rook van het vagevuur. Zij moeten nog wat geduld hebben. Gebeden en missen van nabestaanden kunnen dat proces versnellen. Het thema van dit werk is zeldzaam, maar het past in de opvattingen van de katholieke vernieuwingen in de tijd van de barok.

Vigor Boucquet behoort niet tot de allerbeste zeventiende-eeuwse schilders van de Zuidelijke Nederlanden. Hij had wel voldoende talent om de provinciale schilderkunst te overstijgen. En hij moet goed zijn brood verdiend hebben, want je vindt zijn schilderijen ook in Ieper, Lo, Houtem, Izenberge, Vlamertinge en Alveringem.

“Vlaamse Meesters in Situ”, nog tot 30 september 2019, 45 sites verspreid over Vlaanderen, www.vlaamsemeestersinsitu.be.