Het moet zowat het beste zijn wat Vlaanderen kon overkomen. Wallonië krijgt een paars-groene coalitie. Alle problemen zijn er meteen uitgeroepen tot akkefietjes. Waar een Waalse wil is, is een Waalse weg. En nu zien wie daar de putten vult.

De begroting mag tot 2024 even in het rood, dat lossen we wel op, zo klinkt het over de taalgrens. Maar de schulden van het Waals Gewest (21,7 miljard op een budget van amper 13 miljard) en van de Franse Gemeenschap (8,2 miljard) zijn al gigantisch groot en zullen de komende jaren omwille van allerlei andere factoren, de vergrijzing voorop, al fors oplopen.

Als Di Rupo vier miljard extra wil investeren, lijkt dat leuk voor de Waalse mensen. Maar met welk geld regelt hij dat? In de toverdoos van de Waalse regering zit de ‘hoop’ dat men grote investeringen buiten de begroting zou mogen houden. De Vlamingen vragen dat ook voor de Oosterweelverbinding. Maar dat is geen structurele oplossing.

Waar moet het “geld van de nieuwe put” dan naartoe? Naar 12.000 sociale woningen, naar 70.000 gratis maaltijden op school, naar gratis openbaar vervoer voor jongeren en ouderen (29 miljoen voor TEC), naar het aanplanten van een miljoen bomen langs 4.000 kilometer Waalse wegen…

Willen we echt weten waarom die francofone putjes nu worden gedolven, ook in Brussel en in de Franse Gemeenschap dus, dan moeten we kijken naar het verhaal van de Vlaamse geldtransers. Willy Borsus (MR) herinnerde eraan dat vanaf 2024 de fameuze Belgische solidariteitsmechanismen zullen wijzigen, omdat de huidige financieringswet dan moet worden herzien, en het verre van zeker is dat de Vlamingen nog maar eens een verhoging van de geldstroom zullen aanvaarden.

Uitgaven

Di Rupo meent met zijn regeerakkoord te zorgen voor een ‘formidabele progressieve chemie’ die de doelstellingen van ecologisten, socialisten en hervormers vooruithelpen. Geen belastingen voor de MR, dure klimaatinvesteringen voor Ecolo en meer geld voor sociale uitgaven voor de PS.

Karel Verhoeven, hoofdredacteur van De Standaard, straalde bij zijn koffie bij de vorming van “de progressiefst mogelijke coalitie zonder de PTB” (DS, 10 september). Wat leuteren we toch over die zogenaamd “onverzoenbare tegenstelling die zou bestaan tussen het uiterst links genegen Wallonië en het uiterst rechts koesterende Vlaanderen”. De piloot van De Standaard besluit meteen dat “paars-geel geen waanzinnig avontuur zou zijn”. Straks gaan de theaterlichten aan, gelooft hij. Maar ook Verhoeven kan niet voorbij aan de moeder van alle vragen: “Wie zal dat betalen?” Niet geheel zonder tegenspraak met zichzelf eindigt ook Verhoeven met de cynische opmerking: “Geld uitgeven dat er niet is, heet nu investeren.”

Geoefende lezers zullen bij de Waalse regeringsvorming meteen denken aan wijlen Steve Stevaert, de man die niet wist dat gratis niet bestaat. De Franstalige professor economie Jean Hindriks (UCL) noemt het Waalse regeerakkoord droogweg “onhaalbaar”. Wallonië rekent op economische ‘return’, maar de vergrijzingsdruk (gezondheidszorg, pensioenen…) zal ongenadig toeslaan. Valt er een recessie of andere economisch ‘malheur’ over de Waalse velden (Brexit, de olieprijzen….), dan gaat daar het licht uit.

Jobs

De reden waarom ligt voor de hand: het socialisme heeft er gefaald. We volgen hier al jaren het grootste Waalse probleem op de voet: dat van de werkloosheid. Welnu, de werkzaamheidsgraad de komende vier à vijf jaar optrekken van 63 naar 68 procent, dat is met overheidsjobs onhaalbaar.

Bovendien neemt dat de kloof niet weg. Vlaanderen zit nu al aan meer dan 75 procent. Het mistige marshallplan (economisch herstelplan) van de vorige Waalse regeringen was vooral gebakken lucht. Het Waalse regeerakkoord wordt dat ook.

Volgens Bart Van Craeynest, hoofdeconoom van Voka steeg in de periode 2014-2018 de werkzaamheidsgraad in Vlaanderen met 2,7 procentpunten en in Wallonië met 1,9 procentpunt. De kloof blijft groeien. Vandaag zit Vlaanderen –  met bijna 75 procent van de 20- tot 64-jarigen aan het werk – in de Europese middenmoot, terwijl Wallonië met bijna 64 procent achteraan bengelt. In Vlaanderen krijgen ondernemers hun vacatures niet ingevuld. Minder dan 2,5 procent van de Vlaamse 20- tot 64-jarigen is werkzoekend, 23 procent van die 20- tot 64-jarigen is niet actief. In Wallonië liggen de cijfers voor werkzoekenden en niet-actieven op respectievelijk 6 en 30 procent.

Op de Waalse arbeidsmarkt is er zowel een aanbod- als een vraagprobleem. Dat verschil impliceert dat voor elke regio een specifieke beleidsaanpak aangewezen is. “Puur economisch is het onzinnig dat twee regio’s met een zeer verschillende arbeidsmarktsituatie in eenzelfde loondynamiek gedwongen worden”, aldus Van Craeynest.

Liberalen

Over naar de federale regeringsvorming. In het politieke theater van de voorbije dagen leek het er even op dat Di Rupo de Vlaamse liberalen wou dumpen, omdat de Vlaamse partijen waarmee hij nog onderhandelt te rechts zijn. Er is te veel Vlaams volk dat niet happig is op zijn utopisch socialisme.

De commentatoren gingen meteen enkele dagen aan het spinnen. Onnodig, want het hele gedoe ging om theater van Di Rupo. Met Ecolo in de wachtkamer. Want wie ziet hoe Ecolo glundert in de Waalse regering, kan moeilijk geloven dat de Waalse groenen het helemaal niet erg zouden vinden dat Di Rupo hun partij federaal buitenspel zou houden.

Uiteindelijk hoopt Di Rupo dat hij na veel vijven en zessen met paars-groen een akkoord zou kunnen schrijven. De kans dat dit lukt, is klein.

Paars-groen zou de doodskist worden voor Open Vld. Als de krabbenmand van de CD&V voor een alternatief zorgt, wordt die partij in 2024 een bruistablet, hoorden we ergens.

Werf van de waanzin

Welke kant het dan wel zal uitgaan? Die van het confederalisme, of die van nieuwe verkiezingen?

Bart De Wever zorgt mee voor een aardig schimmenspel. Er wordt verteld dat hij zou mikken op een federaal kabinet als afspiegelingsregering van de gewesten. Op een mix van Vlaams rechts/conservatief en francofoon links/progressief. Dergelijke brei lijkt ons vooral ‘window dressing’. Zo’n gedrocht zou een soort werf van de waanzin worden. Daar begin je alleen aan als het een tijdelijke en onderhandelde passage is als opstap naar het confederalisme. Zeg nooit nooit. Met Paul Magnette als voorzitter (vanaf einde oktober) wordt de PS gegarandeerd een stuk linkser.

Nieuwe verkiezingen

De recente peiling van VTM/Het Laatste Nieuws verscherpt nog de conflicten. Als we Karel Verhoeven van De Standaard mogen geloven – zijn stukjes worden met de dag warriger – is de winst van Vlaams Belang eigenlijk alleen maar “virtueel”. Hij blijft met zijn krant maar preken in paniek: “Ofwel crisperen de partijen en blijven ze vechten om symbolen en trofeeën, ofwel vinden ze toch de winnaarsmentaliteit die nodig is voor een groot gemeenschappelijk project. Over vijf jaar kunnen de Vlamingen hen daarvoor belonen.” Als de vos de passie preekt…

Verkiezingen

Zaterdag waren er in zijn krant twee nuchterder mensen aan het woord. De proffen staatsrecht Hendrik Vuye en Marc Uyttendale kwamen tot de conclusie dat “een compromis over de toekomst van Belgie onmogelijk is”. De debatten over Brussel en over de sociale zekerheid kunnen beginnen…

“We moeten zo snel mogelijk naar verkiezingen”, aldus de echtgenoot van Laurette Onkelinx. “Vandaag lijkt het alsof de ene kant vis wil, de andere kant vlees. En dan wordt er gevraagd: Wat willen jullie samen eten? … Er voltrekt zich een ideologische verharding. Separatistisch en rechts in het noorden. Terwijl de PS in het zuiden een extreemlinkse partij op de rug moet dragen. … We leven in een gestold land.”

Wat houdt België samen? De sociale zekerheid, ons gezamenlijk kind Brussel, de monarchie, de Rode Duivels? “C’est le decor Potemkin: er staat niets achter de façade… De scheiding is voltrokken.” Uyttendale geeft ook toe dat er elk jaar zeven miljard euro van Vlaanderen naar Wallonië gaat, al voegt hij daar wat fictie aan toe: de solidariteit tussen de regio’s verliep vroeger omgekeerd. Een mythe, zo weten we sinds de studies van Juul Hannes.

Vuye wijst er dan weer op dat zonder een federale oplossing in november, nieuwe verkiezingen onafwendbaar worden. Ook Bart Maddens denkt er zo over, al legt hij de kritische grens een maand later (De Morgen, 16 september).

Ondanks de peiling zou het best kunnen dat ook de N-VA ervoor opteert om de Vlaamse kiezer opnieuw zijn zegje te laten doen. “Er is geen logische coalitie meer te vormen op federaal niveau, tenzij het confederalisme of iets in die buurt”, zei Peter De Roover in De Ochtend.

Confederalisme of onafhankelijkheid? Uit de Grote Peiling van VTM/HLN zou blijken dat slechts 29 procent van de N-VA-kiezers achter het eerste programmapunt van de partij zou staan, en bij Vlaams Belang minder dan de helft van de kiezers. Eén op vijf VB-kiezers zou een unitair België verkiezen. Dat kan best zo zijn, maar dat bewijst niets. Een duidelijke meerderheid van de Vlamingen wil meer bevoegdheden (en de rest zien we later wel). Als ze die niet krijgen, winnen de Vlaams-nationalistische partijen keer op keer. In 2024. Of binnenkort.