Met partijen als het cdH en DéFI (ex-FDF) die in de regeringsdans springen, lijkt de deur plots open naar een federale regenboogcoalitie van socialisten, groenen en christendemocraten/centristen. Een zeer linkse regering en de vraag is of CD&V dit overleeft, maar dat zal de kopstukken van de partij worst wezen. Koen Geens ziet de Wetstraat 16 dichterbij komen. En misschien komt er dan toch geld vrij voor het Arco-schandaal. Dit kan smullen worden voor de rechtse Vlaamse oppositiepartijen in de federale Kamer.

Als zelfs al de ‘mainstream media’ niet meer op dezelfde lijn zitten… Na de toch wat onverwachte persconferentie van informateur Paul Magnette (PS) op 11 november waren uiteenlopende zaken te lezen in de kranten. Magnette zei zelf “wat meer optimistisch te zijn” over de kansen op een federale regeringsvorming. Dat leidde in Le Soir tot enige blijdschap. De Standaard daarentegen was minder opgetogen en stelde dat Magnette nog niet veel verder stond dan een week ervoor. Ook zijn stelling dat “de partijen ermee akkoord zijn dat de werkzaamheidsgraad moet verhogen” maakte weinig indruk. Tja, welke partij is daar nu tegen? Eigenlijk was dat een cliché van jewelste.

N-VA er snel af rijden

Wat is er precies aan de hand? Het speelveld voor Paul Magnette is gewoon wat groter geworden. De Franstalige centristen van het cdH hebben plots opnieuw interesse om in een regering te stappen, of ze tenminste vanuit de oppositie te steunen. Net als DéFI (ex-FDF) van Olivier Maingain. Dat zijn respectievelijk vijf en twee zetels extra. Aangezien er met relatieve krappe meerderheden wordt gewerkt, betekent dit meer speelruimte.

Al is het niet duidelijk wat cdH en DéFI precies willen. Is het echt een regeringsdeelname? Of willen ze bepaalde maatregelen vanuit de oppositie steunen? DéFI ligt moeilijk aan Vlaamse kant. En cdH blaast warm en koud, maar de opening die ze maken, betekent dat het eenvoudiger wordt om de N-VA er af te rijden. De interviews die ‘éminence grise’ Geert Bourgeois vorig weekend in de kranten gaf, waren duidelijk: er gaapt een Grand Canyon tussen PS en N-VA en die kloof is moeilijk, zo niet onmogelijk te overbruggen. Bourgeois stuurde ook een terechte waarschuwing de wereld in: de Vlaamse partijen die in een paarsgroene coalitie meestappen, zullen meewerken aan een nieuwe golf van belastingen die vooral de Vlamingen zullen betalen. Het lijkt op de piste die vorige week op deze pagina al werd geopperd. Vanuit de oppositie kan de N-VA het sociaaleconomische beleid aanvallen. Het Vlaams Belang kan dan op migratie en veiligheid werken.

Open Vld niet nodig?

Al zou het kunnen dat er nog een derde partij aan Vlaamse kant wordt afgereden. We hebben het over Open Vld. Een coalitie van socialisten, groenen, MR en CD&V heeft immers, net als een paarsgroene meerderheid met Open Vld, één zetel op overschot. Steun van de vijf cdH-zetels is voldoende om een ruimere meerderheid van 81 zetels op 150 te vormen. En bij de christendemocraten is er meer partijdiscipline dan bij de liberalen. Stel dat een Egbert Lachaert of een Vincent Van Quickenborne tegen het regeerakkoord stemmen. En zo lijkt Open Vld niet langer onmisbaar voor een regeringsdeelname. Het is bekend dat een aantal figuren in de partij na 20 jaar regeren vinden dat het tijd is voor een oppositiekuur.

Met cdH en eventueel DéFI in het spel duikt zowaar de piste van de regenboogcoalitie op. Vraag is natuurlijk of CD&V daarin wil meestappen. Is dat geen te linkse regering, zelfs voor de christendemocraten? Nu telt ze amper 15,6 procent van de stemmen. In 2024 dreigt een verdere verschrompeling.

CD&V blijft een centrumlinkse partij

Toch zijn er ook verschillende redenen waarom de CD&V deze sprong wel zou kunnen wagen, al zal er nog wat masseerwerk nodig zijn. Ten eerste zijn er de duidelijke ambities van Koen Geens. Bij de aanstelling van Sophie Wilmès tot interim-premier, zou Geens bepaalde garanties hebben gekregen. Een mogelijk verblijf in de Wetstraat 16? In elk geval zal de uitspraak van Bart De Wever (N-VA) niet meer gelden dat “de partij die in de Wetstraat 16 terechtkomt bij de volgende verkiezingen nog 16 procent van de stemmen haalt”. Die fase is CD&V al voorbij.

Naast de ambities van Geens bestaat er bij de CD&V nog altijd de hoop dat er een regeling uit de bus komt voor de Arco-beleggers. De obsessie rond die miljarden houdt CD&V in zijn greep.

Ten derde zijn de christendemocraten nog altijd vooral een centrumlinkse partij. Dat zie je ook bij de zeven voorzitterskandidaten. Ze blazen naar goede christendemocratische traditie warm en koud tegelijk, maar wie sommige uitspraken in detail analyseert, merkt toch duidelijk dat de vleugel van de christelijke arbeidersbeweging dominant blijft. Joachim Coens en Vincent Van Peteghem geven officieel de voorkeur aan paars-geel, maar sluiten andere pistes zeker niet uit. De druk vanuit Beweging.net zal worden opgevoerd.

CD&V in de federale regering zonder N-VA, Vlaams Belang en zelfs Open Vld: dat wordt smullen. Rik Torfs, die de partij goed kent, stelt dat dit op termijn wel eens het einde van de christendemocraten zou kunnen betekenen. Hij heeft gelijk. Een links beleid op federaal vlak en het geruzie op Vlaams niveau, dat wordt een slecht smakende cocktail. Want ja, de kandidaat-partijvoorzitters van de CD&V hebben al laten weten dat ze het Vlaamse regeerakkoord willen bijsturen. Iets dat de christendemocraten tussen 2014 en 2018 constant deden met het federaal regeerakkoord van Michel I. Het is hen slecht bekomen.