De horeca, het toerisme, de detailhandel, de luchtvaartsector en de ontspanningssector. Of ongeveer 900.000 banen op de 4,8 miljoen werkenden in dit land. Zo groot is volgens de economen de impact van de coronacrisis. Maar eigenlijk zal de hele economie op termijn geraakt worden door wat men een nooit geziene vraagschok noemt.

De verschillende noodmaatregelen die de Vlaamse regering genomen heeft om sectoren in moeilijkheden te steunen, verdienen alle lof. De horeca moet door de corona-pandemie door een moeilijke periode. Een zeer moeilijke periode. 4.000 euro steun en daarna nog andere vormen van financiële tegemoetkoming moeten de bittere pil helpen doorslikken. De zakenkrant De Tijd maakte vorige week een raming van wat de impact van de crisis zou zijn op de economie. Dat we richting recessie of bijna nulgroei gaan, staat zo goed als vast. De economische schade zou 2,5 miljard euro bedragen.

Er werd ook een berekening gemaakt van de totale impact op de sectoren die betrokken zijn. De horeca, het toerisme, de detailhandel, de luchtvaartsector, de ontspanningssector en uiteraard het onderwijs. Op basis van de gegevens van de Nationale Bank komt men aan 900.000 banen op een totale tewerkstelling van 4,8 miljoen Belgen. Uiteraard gaan die 900.000 jobs door de crisis niet allemaal verloren gaan. Om maar een voorbeeld te geven: de 400.000 leerkrachten worden gewoon doorbetaald. Er zullen natuurlijk faillissementen zijn in de privésector, maar niet elk bedrijf zal overkop gaan.

De facturen moeten betaald worden

Veel zal ook afhangen van hoelang de crisis aansleept. Tot mei? Juni? De zomer? Indien het langer dan twee kwartalen duurt, zitten we in een nooit geziene situatie die niet te vergelijken is met de oliecrisis of de financiële crisis. Dan komen we eerder in de buurt van de Grote Depressie van 1929. Al zijn we dus nog niet zover.

De analyse die De Tijd maakte over de getroffen sectoren is interessant, maar eigenlijk moeten we hierbij twee bedenkingen maken. De eerste is dat het uitstel van betalingen bijvoorbeeld voor bedrijven (belastingen, sociale bijdragen, onroerende voorheffing,…) slechts een tijdelijk soelaas biedt. Uiteindelijk moeten de facturen en belastingen toch betaald worden.

Een tweede element is van diepgaandere aard en betreft de gevolgen voor de volledige economie. Er zit vroeg of laat een vraagschok aan te komen. Dat wil zeggen dat de vraag naar producten en diensten vroeg of laat een sterke krimp kent. Die is er nu al door bijvoorbeeld de sluiting van de horecazaken en de beperkte toegang tot niet-voedingswinkels. Maar zoiets heeft een soort van cumulatief effect. Het kan erger en erger worden.

Negatieve schok

De mensen die in de geraakte sectoren werken, gaan nu meer op de centen letten en zullen zelf minder consumeren. Bepaalde uitgaven zullen worden uitgesteld. Wanneer er ontslagen vallen, zullen ook die mensen minder geld uitgeven waardoor ook andere sectoren, die nu volop draaien, worden geraakt. Een voorbeeld is de grootdistributie. Die winkels zullen wellicht altijd open blijven, maar een lange economische krimp zal het consumentengedrag sterk beïnvloeden. De omzet zal door het recente hamstergedrag toenemen, maar daarna volgt een negatieve schok.

Een sector waar tot nu toe weinig over wordt gesproken, is de bouwsector en die van het vastgoed. Daar werken 203.000 mensen. Het ligt nu al vast dat zowel gezinnen als bedrijven allerlei bouwprojecten een tijdje zullen uitstellen. Nieuwbouw en renovatie. Dat is altijd een constante in economisch harde tijden. Ook daar dreigt dus een stilstand die na verloop van tijd de hele economie aantast. Tijdelijke werkloosheid kan in verschillende sectoren worden toegepast, zoals ook gebeurde met de financiële crisis van 2008-2009. Werknemers worden dan niet ontslagen omdat er geen werk is, maar krijgen wel een werkloosheidsuitkering die 75 procent van het loon bedraagt. Maar ook dat systeem is niet eeuwig houdbaar.

En dan hebben we het nog niet over de financiële onderbouw van de vastgoedsector in het algemeen. Er is nog geen reden tot alarmisme, maar als deze crisis een zware economische recessie wordt met aanzienlijk inkomensverlies voor veel mensen, kan de betaling van woonhypotheken onder druk komen. Wat op langere termijn tot een bankencrisis kan leiden. Al zijn we op dat vlak nog niet zover.