In de Franse voorsteden worden de lockdownregels amper gerespecteerd. “Jongeren” zoals dat heet, dus mensen van Maghrebijnse en Noord-Afrikaanse afkomst, worden zelfs zeer agressief wanneer ze door de politie worden aangesproken. Allang weten we dat grote delen van Frankrijk aan elke overheidscontrole ontsnappen. In deze coronacrisis wordt dat bevestigd. De macronisten kijken ernaar zonder iets te doen.

De rechtse en conservatieve publicist Eric Zemmour windt er nooit doekjes op. De Franse lockdown of ‘confinement’-maatregelen worden amper of niet opgevolgd in de banlieues of voorsteden waar zich een grote concentratie inwoners van Afrikaanse afkomst bevindt. Moslims vooral. De Fransen mogen enkel buiten komen om boodschappen te doen, naar de dokter te gaan, te gaan werken of een luchtje te scheppen. “Maar bij een controle zeggen ze dat ze dit niet moeten respecteren, want het gaat hier om een ziekte die enkel niet-moslims of blanken raakt.”

Fake news? Zeker niet. Op sociale media verschenen al verschillende filmpjes van markten in de voorsteden waar mensen op elkaar geplakt flaneren. Er zijn ook beelden van een aantal vrouwen van zwart-Afrikaanse oorsprong die het samenscholingsverbod niet respecteren. Toen ze daarop werden aangesproken door politieagenten begonnen ze te spuwen en de hoesten in de richting van de ordediensten.

In Trappes, ten zuidwesten van Parijs, kregen politieagenten klappen tijdens een routinecontrole. Op een parkeerplaats was een groep een waterpijp aan het roken. Toen de politie dichterbij kwam werden ze met stenen bekogeld. In Clichy-sous-Bois werd een politieagent bij een controle gebeten.

De verloren gebieden van de Republiek

Het verhaal is bekend: tal van voorsteden of banlieues ontsnappen aan elke overheidscontrole. Het zijn de verloren gebieden van de Republiek (“les territoires perdus de la République”). Ondanks de ‘confinement’-maatregelen gaat het leven er verder alsof er niets gebeurt. De wijken zijn nog altijd plaatsen waar er duchtig drugs en wapens worden verhandeld, waar auto’s in brand worden gestoken en waar inbraken schering en inslag zijn. Inbraken die trouwens toenemen. Ook buiten de probleemwijken. Er zouden lege appartementen worden gekraakt.

Wanneer de politie of de brandweer in de wijken probeert te komen worden ze onthaald op stenen en vuurwerk. De politie heeft het bevel gekregen om hardnekkige overtreders hard aan te pakken. Bij recidive moeten ze worden opgepakt “omdat ze andermans leven in gevaar brengen.” Maar dat in de praktijk afdwingen wordt niet eenvoudig. Er zijn al interpellaties geweest, maar dat gebeurde met het gebruik van geweld en beledigingen en bedreigingen van omwonenden. De politie voorspelt dat er in de banlieues snel haarden van coronabesmetting zullen ontstaan en dat er weinig aan zal te doen zijn.

Van de kant van de beleidsmakers blijft het stil. Het probleem van de voorsteden werd vroeger geminimaliseerd, nu wordt het genegeerd. Ook door president Emmanuel Macron. In zijn toespraak waarbij hij de maatregelen bekend maakte probeerde hij zich een gaullistische postuur aan te meten. De Fransen waren “in oorlog met het virus.” En tegelijk werd een nationalistisch discours gehouden: geen Europees verhaal, wel één van de nationale soevereiniteit. Misschien denkt hij al aan de volgende presidentsverkiezingen binnen twee jaar. Al zal Macron eerst nog wat moeilijke watertjes moet doorspartelen. Onder andere in het oosten van Frankrijk, de Elzas, lijkt de situatie steeds moeilijker onder controle te zijn. Het Franse gezondheidssysteem kraakt net als in andere landen in zijn voegen.

Het macronisme wist van corona

Dit is des te pijnlijker nu duidelijk wordt dat veel politici al in januari op de hoogte waren van het risico van een corona-uitbraak. Agnès Buzyn, voormalig minister van gezondheidszorg, verklaarde in een interview met Le Monde dat ze toen waarschuwde voor de mogelijke impact van de crisis en dat het daarom beter zou zijn om de gemeenteraadsverkiezingen van vorige week uit te stellen. Ze heeft het over een maskerade. Ze zou al op 11 januari de president hebben op de hoogte gebracht en op 30 januari waarschuwde Buzyn premier Emmanuel Philippe. Ze zou bot gevangen hebben en begon daarna een aantal Parijse politici aan te spreken om Philippe te proberen te overtuigen. Hij hield het been stijf.

Ondertussen heeft de eerste minister publiekelijk gereageerd op de aantijgingen. Hij erkent gewaarschuwd te zijn geweest door Buzyn. Maar besloot “op basis van wetenschappelijke bevindingen” om de verkiezingen toch door te laten gaan. “Overigens waren de meningen van de experten verdeeld.”

Het toont aan hoe het macronisme nonchalant met de crisis omgaat. Interessant detail hierin is ook dat Buzyn voor La République en Marche, de partij van Emmanuel Macron, deelnam aan de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen in Parijs. Ze werd slechts derde na uittredend burgemeester Anne Hidalgo (PS) en Rachida Dati (Les Républicains).