Met het recente overlijden van de 84-jarige weduwe van Georges Marchais, de voormalige big boss van de Franse communisten, komt een einde aan een tijdperk waarin communisten een belangrijke rol op het Franse politieke toneel speelden.

Liliane Marchais, die op lokaal en regionaal vlak enkele functies voor de communistische partij vervulde, overleefde haar man met meer dan 20 jaar. Georges Marchais overleed immers in 1997. Verschillende commentatoren merken nu op dat Georges Marchais zijn partij allicht niet meer zou herkennen, mocht hij uit de doden opstaan (wat weinig waarschijnlijk is).

De PCF, rond en na 1968 bijna de grootste partij van Frankrijk met ruim 20 procent van de stemmen en de grootste arbeiderspartij, werd door rechts smalend “l’oeil de Moscou” genoemd. Vandaag is de plaats als grootste arbeiderspartij ingenomen door het rechtse Rassemblement National (het vroegere Front National) van Marine Le Pen. In het begin van de jaren 80 van de vorige eeuw traden de communisten toe tot een regering van socialisten met François Mitterrand en Radicaux de Gauche. Toen al was duidelijk dat Marchais en zijn PCF eigenlijk de partner ‘op overschot’ waren. Mitterrand was de kandidaat van het Atlantisch bondgenootschap en van Amerika, en stond voor een presidentieel socialisme. Marchais wilde linkser gaan en dacht de PS op die manier te kunnen pluimen, ten voordele van zijn communistische PCF. Het draaide even anders uit. In 1994 zette Marchais een stap achteruit. De PCF was dan al in vrije val. In 2019 haalden de Franse communisten nog amper 2,5 procent bij de Europese verkiezingen.

Dwarsligger Marchais

Georges Marchais stond bekend als dwarsligger. Als enige regeringspartner in die linkse jaren 80 was hij geen voorstander van toetreding van Frankrijk tot de NAVO, maar promootte hij een Franse, onafhankelijke, nationale defensie. François Mitterrand zag het anders. De ‘Rue de Solférino’ – waar het hoofdkwartier van de PS was gelegen – kon ook al niet lachen met de migratie-kritische uitlatingen van dezelfde big boss van de Franse communisten. Communisten tégen migratie? Jazeker, in het belang van de Franse arbeiders.

Op 6 januari 1981 richtte Georges Marchais volgende brief aan de rector van de moskee van Parijs: “De werkgevers en de Franse regering doen een beroep op een massale migratie, net zoals men vroeger zwarten behandelde. Op die manier willen ze het bandwerk door moderne en onderbetaalde slaven laten uitvoeren. Dit bandwerk geeft werkgevers en regering uitzicht op hogere winsten en biedt hen de kans om druk te zetten op de lonen van werknemers, hun arbeidsvoorwaarden en de rechten van de arbeiders in Frankrijk, of ze nu migranten zijn of niet.”

En nog iets duidelijker verder in de brief: “Dit beleid is tegengesteld aan de belangen van buitenlandse werknemers en van de meeste herkomstlanden, net zoals het tegengesteld is aan de belangen van de Franse werknemers. In de huidige crisis is het een middel voor werkgevers en regering om de werkloosheid te verhogen, de lonen te verlagen en de werkomstandigheden te verzwaren. Daarom zeggen wij: men moet deze migratie stoppen, want men riskeert nog meer mensen in de werkloosheid te duwen.” Ja, inderdaad, Georges Marchais valt terstond nog eens dood, mocht hij de huidige communisten bezig zien en horen.

Met het overlijden van zijn weduwe zet de Franse communistische partij bijna op een officiële manier een punt achter de communistische stempel op de Franse politiek.