In 1997 droeg het VK de controle van Hongkong over aan China. De afspraak was dat de voormalige Britse kolonie toch nog 50 jaar een onafhankelijke status zou genieten onder het motto “één land, twee systemen”. China is echter al zes jaar bezig zijn greep op Hongkong te verstevigen. De vrijheid van de burgers wordt stelselmatig afgebouwd. De genadeslag komt er nu aan.

Tot enkele maanden geleden hield het massale protest tegen de groeiende Chinese bemoeienis, vooral vanwege studenten, de ogen van de wereld voldoende op Hongkong gericht om er China van te weerhouden het land volledig in te lijven. Maar het Westen is nu vooral bezig met zichzelf en de problemen veroorzaakt door Covid-19. Het is een bittere vaststelling: het cynische communistische regime maakt gebruik van een wereldcrisis waar het zelf in grote mate verantwoordelijk voor is, om stiekem zijn drakenklauw op Hongkong te leggen.

De erfgenamen van Déat

Woensdag besliste het Nationaal Volkscongres van China de invoering van draconische wetten tegen “subversie”, “separatisme” en “samenwerking met buitenlandse politieke krachten” in Hongkong. Bovendien wil het Chinese regime voortaan zijn eigen ordediensten loslaten op de pro-democratiebetogers. De vrijheid en onafhankelijkheid van Hongkong zullen daarna zuiver theorie worden.

De kwestie toont opnieuw aan hoe weinig internationale afspraken betekenen voor China. Wie bijvoorbeeld denkt dat China, dat tot 2030 zijn CO2-uitstoot mag laten toenemen, na die datum nog het klimaatakkoord van Parijs zal naleven, is wel bijzonder goedgelovig.

Moet Europa hier een zaak van maken? “Mourir pour Dantzig?” was de titel van een artikel van de Franse socialist (en latere collaborateur) Marcel Déat in 1939. Toen Hitler de overhandiging van de stad Danzig (het huidige Gdansk) van Polen eiste, vond Déat dat Frankrijk daar maar moest mee instemmen. Daarmee zou Hitler voldaan zijn, was zijn argument. Vanuit de VS klinkt dreigende taal, maar in Europa bestaat weinig animo om van Honkong een principiële kwestie te maken. De erfgenamen van Déat zijn hier intussen aan de macht.

De erfenis van de burgeroorlog

Voor alle duidelijkheid: niemand heeft het hier over oorlog. China stuurt (nog) geen tanks naar zijn buurlanden. Er is dan ook geen nood aan militaire dreiging of direct gevaar op gewapende escalatie. Maar de kwestie Hongkong is wel belangrijk genoeg om de internationale druk op China te maximaliseren. Ten eerste omdat de bullebak moet beseffen dat het niet zomaar een internationale afspraak kan verbreken. Ten tweede omdat de inzet van het conflict de confrontatie tussen vrijheid en dictatuur is. De betogers kijken naar het westen voor steun en bescherming. Ten derde omdat een te zwak, obligaat protest van de internationale gemeenschap tegenover de annexatie van Hongkong de Chinese honger alleen maar zal vergroten.

Hongkong is immers hoogstens een voorgerecht. De hoofdschotel is Taiwan, de voornaamste obsessie van het Chinese regime sinds de Kuomintangstrijders van Chiang Kai-Check dat eiland hebben ingenomen na de verloren burgeroorlog tegen de communisten van Mao.

Taiwan is in de praktijk onafhankelijk. Onder druk van communistisch China, dat het eiland als een afvallige provincie beschouwt, weigeren de meeste andere landen echter die onafhankelijkheid te erkennen. Ook de welvaart van “het andere China” is een doorn in het oog van het regime van het vasteland. Het BBP per persoon van kapitalistisch Taiwan is, ondanks een gebrek aan bodemrijkdom, nog steeds bijna drie keer zo groot als dat van communistisch China.

“Steek even met de bajonet”

China bevestigde vorige week opnieuw dat het nooit zal dulden dat Taiwan, waar de vrijheidsgezinde strekkingen recent sterker geworden zijn, officieel onafhankelijk zal worden. Het regime sluit ook niet uit dat militaire middelen kunnen gebruikt worden om de ‘hereniging’ tot stand te brengen. China spreekt trouwens over Taiwan in dezelfde bewoordingen als over Hongkong. De vergiftigde appel van “één land, twee systemen” wil men ook daar door de strot duwen.

Er waren voorheen reeds territoriale incidenten waarbij Chinese oorlogsschepen of gevechtsvliegtuigen de Taiwanese grenzen overschreden, maar nog nooit zoveel als de laatste maanden. Taiwan heeft geen officieel verdedigingspact met de VS, maar het is moeilijk voor te stellen dat de Amerikanen afzijdig zouden blijven bij een daad van naakte agressie vanwege China. De inzet is groot.

Taiwan was tijdens de coronamaanden niet het enige slachtoffer van de Chinese provocaties, bedoeld om de weerstand van lokale rivalen te testen. Er waren ook ernstige incidenten met Filipijnse, Vietnamese en Japanse schepen in betwiste zones van de Zuid-Chinese Zee. De Chinese communisten zijn de woorden van hun idool Lenin nooit vergeten: “Steek even met de bajonet. Voel je staal, trek dan terug. Voel je zachte brij, steek dan door.”

De nuttige idioten zijn terug

De desinteresse van links en de gevestigde pers in Europa valt op. Degenen die elke misstap van Bolsonaro uitvergroten, van elke straffe uitspraak van Trump voorpaginanieuws maken en moord en brand schreeuwen bij elke hervorming door Orban, reageren schouderophalend bij de verantwoordelijkheid van China voor de coronacrisis, bij de Chinese diplomatieke agressie tegen westerse landen en bij de brutale onderdrukking van de vrijheid van Hongkong.

Integendeel, telkens de VS harde taal laten horen over de Chinese brutaliteiten, zie je die in onze pers uitgelegd als een manoeuvre van Trump om zijn “falend beleid inzake corona” te verdoezelen (een redenering die vreemd klinkt van een land dat het veel slechter heeft gedaan op dat gebied). En dat volstaat als argument om zelf voortaan weg te kijken. China-kenner Jonathan Holslag stelde de juiste analyse in een interview met De Morgen: “Hoe meer druk Trump zet op Xi, hoe meer woede Europa nu ontwikkelt tegenover Washington dan ten opzichte van China. Eigenlijk zoeken we in onze boosheid op Amerika een uitvlucht om zelf niets te doen.”