Er vallen per miljoen inwoners minder coronadoden in WZC’s in Vlaanderen dan in Wallonië en Brussel. Maar daar vallen veel meer doden in de ziekenhuizen en dat vertekent het beeld.

Sinds bijna acht weken worden de Belgische coronacijfers dagelijks bekendgemaakt. Men beperkt zich daarbij tot het essentiële. Kranten publiceren soms ook het aantal besmettingen per geslacht, provincie of gemeente, maar niemand durft een regionale uitsplitsing publiceren. Het enige wat op regionaal gebied wordt beklemtoond, is dat het percentage doden in de WZC’s in Vlaanderen veel hoger ligt dan in Wallonië en Brussel. Dat komt onze links georiënteerde media goed uit, omdat ze zo een centrumrechtse Vlaamse regering kunnen bekladden en de Vlaamse Minister van Volksgezondheid (Wouter Beke, CD&V) in het nauw kunnen drijven. Zo voert men de druk op om op federaal niveau een Vivaldi-coalitie op de been te brengen.

Het is juist dat in Vlaanderen 56 procent van de overlijdens zich in WZC’s situeert, tegenover slechts 48 procent in Wallonië en 46 procent in Brussel. Maar deze cijfers zeggen niet alles. Wanneer we het aantal doden in WZC’s per miljoen inwoners in de drie regio’s vergelijken, dan blijkt dat dat er in Vlaanderen slechts 353 zijn tegenover 394 in Wallonië en zelfs 509 in Brussel. Wanneer we de totale aantallen overlijdens in WZC’s vergelijken met de bevolkingsaantallen in de regio’s, dan blijken er geen statistisch significante verschillen te bestaan. (Zulke vergelijkingen gebeuren op basis van een zogenaamde chi-kwadraat-test.) De politieke kleur van de ministers van Volksgezondheid in de regio’s speelt hier dus geen rol, tot spijt waarschijnlijk van de linkse Vlaamse media. Dat betekent overigens niet dat het management van de crisis in de WZC’s niet veel beter had gekund, maar dat geldt voor heel België. Waarschijnlijk ligt een groot deel van de oorzaak dus op het federale niveau.

Het verschil ligt in de ziekenhuizen

Er moet dus een andere onderliggende oorzaak zijn waarom het percentage overlijdens in WZC’s ten opzichte van het totale aantal overlijdens in Vlaanderen zoveel hoger ligt dan in de andere regio’s. De verklaring ligt in de totale aantallen coronadoden in ziekenhuizen. De aantallen overlijdens buiten ziekenhuizen en WZC’s zijn namelijk te verwaarlozen. Als we het aantal overlijdens per miljoen inwoners in de ziekenhuizen over de Belgische regio’s vergelijken, dan komen inderdaad wél heel belangrijke verschillen aan het licht. In Vlaanderen ligt het aantal doden in ziekenhuizen per miljoen inwoners slechts op 273, terwijl dat in Wallonië op 416 ligt en in Brussel zelfs bij 592.

Een statistische vergelijking van de totale aantallen met de bevolkingsaantallen bewijst dat deze verschillen 95 procent zeker significant zijn. In vergelijking met andere landen komt Vlaanderen qua overlijdens in ziekenhuizen daarbij dicht in de buurt van Nederland. Onze cijfers liggen zelfs iets lager dan de Nederlandse cijfers, die enkel de ziekenhuisoverlijdens van bevestigde coronagevallen omvatten (309 doden per miljoen inwoners), terwijl de cijfers in Wallonië veel dichter bij die van Frankrijk liggen en zelfs iets hoger uitkomen.

De essentiële vraag

De vraag is dus niet waarom procentueel gezien meer doden in WZC’s in Vlaanderen vallen. De vraag is waarom het dodental in de ziekenhuizen in Brussel en Wallonië statistisch gezien veel hoger is dan in Vlaanderen. Deze vraag is uitermate relevant omdat de inzet van de zorgverstrekkers tijdens de coronacrisis in alle landsdelen als even efficiënt, krachtdadig, genereus en heldhaftig kan worden beschouwd. Voor Brussel kan op de hogere bevolkingsdichtheid en op de betekenisvolle aanwezigheid van mensen uit culturen die het lastig hebben met ‘social distancing’ gewezen worden. Maar dat ligt anders voor Wallonië.

Hoe komt het dat Wallonië toch slechtere resultaten behaalt? De subsidiëring van de gezondheidszorg per inwoner uit de collectieve belastingspot is er hoger dan in Vlaanderen en de bevolkingsdichtheid lager. Overal ter wereld zijn dat factoren die leiden tot een geringere verspreiding van corona en tot een kleiner aantal overlijdens. Waarom in Wallonië niet? Ik meen dat deze vraag een diepgaand onderzoek vereist. Er moet absoluut een sluitend antwoord gevonden worden. Alleen dan – en dan alleen nog als daaruit ook de juiste lessen getrokken worden – kan dit tot oplossingen leiden die in het belang zijn van zowel de gezondheidszorg als de zorgverstrekkers in elk landsdeel.

Ter volledigheid worden hieronder de cijfers per miljoen inwoners grafisch met elkaar vergeleken evenals de resultaten van de statistische testen en de door Sciensano gepubliceerde cijfers bijgevoegd. De cijfers zijn van 8 mei.

Parameter Statistisch relevant verschil aan de hand van chi-kwadraat test?
Aantal besmettingen Neen
Totaal aantal doden Ja, met significantie 90 %
Aantal doden in WZC Neen
Aantal doden in Ziekenhuis Ja, met significantie 95 %