Ik las ooit de theorie dat het symbool van de Graven van Vlaanderen oorspronkelijk een wolf was. Wolven waren voordien ook al gebruikt als Germaanse clantotems. Het wapenschild zou later verchristelijkt zijn naar een leeuw, een dier dat in oude christelijke geschriften werd beschreven als hét koninklijke dier.

Of de theorie klopt of niet, wolven hebben altijd een belangrijke rol gespeeld in de Europese mythologie. Als kind dreigde mijn moeder met de boze wolf als ik mij niet braver zou gedragen. Het aantal traditionele sprookjes waarin de wolf de slechterik speelt, is te groot om op te noemen.

Eerherstel

Voor de weerwolf, een mens die ‘s nachts in een op bloed beluste wolf verandert, is een bijzondere plaats weggelegd in de mythische angst voor het dier. Toen de Franse jager Jean Chastel in 1767 een wolf doodde die verantwoordelijk werd geacht voor de dood van meer dan honderd inwoners van de Gévaudan, had hij in zijn kogels een legering van zilver verwerkt, omdat alleen dit metaal geacht werd een ‘loup-garou’ te kunnen doden.

De wolf heeft sindsdien eerherstel gekregen. Dierenvrienden zullen niet nalaten je er op te wijzen dat wolven niet van nature op mensen jagen en enkel in zeer uitzonderlijke omstandigheden voor ons een gevaar betekenen. Dat kan kloppen, maar de vrees voor wolven kwam niet uit het niets. De dieren raakten vaak geïnfecteerd door hondsdolheid en werden dan mensendoders. Rabiës is grotendeels verdwenen in Europa, hoewel hondsdolle wolven vorig jaar nog enkele mensen aanvielen in Wit-Rusland.

Wolven waren uiteraard het gevaarlijkst voor het vee. Voor een boer in de Middeleeuwen kon het verliezen van zijn veestapel armoede, honger en zelfs dood betekenen. Zo dramatisch is het vandaag allemaal niet meer, maar de avonturen van Billy, de wolf die door Vlaanderen zwerft, laten voelen dat het samenleven van mensen en wolven nog steeds problematisch is.

De Duitse wolven

De laatste wolf van Vlaanderen werd in 1736 gedood in Knesselare. Dode wolven leverden een premie op, dus mogen we veronderstellen dat de mensen van die tijd niet rouwig waren dat het roofdier was verdwenen. Het dier begon aan zijn terugkeer rond 2000, toen Poolse roedels de Duitse grens overstaken. In Duitsland, waar men altijd wat groener gezind is dan in de rest van Europa (zelfs Hitler was overtuigd ecologist), vond men dat uiteraard geweldig.

Het Duitse enthousiasme is sindsdien bekoeld. Wolven doen wat wolven doen: andere dieren doden. In een westers land zitten de meeste en gemakkelijkste prooien niet meer in het wild, maar op het erf. In 2017 hebben Duitse wolven 1667 boerderijdieren gedood, waarvan meer dan 1300 schapen. De dood door een wolf duurt langer dan de dood op de slachtvloer, maar om een of andere reden maakt het pijnlijke einde van een schaap of koe minder emotie los dan het neerschieten van een wolf.

Dierenrechten zijn een gevoelig thema (ik kreeg zelf ook wat boze reacties na mijn artikel over katje Lee) en weinig Duitse partijen wagen zich aan het wolvenprobleem. De AfD, de partij die ook moediger is op andere thema’s, durft het wel en stelt voor de populatie van wolven te beperken door het opheffen van het jachtverbod wanneer een grens wordt overschreden. Voorspelbaar in deze tijden van emopolitiek en ideologische opzweping, werd de houding van de partij inzake wolven vergeleken met die inzake vluchtelingen. Het AfD zou eigenlijk liefst beide groepen beperken en neerschieten, schreef Der Spiegel. Maar nu gaan ook bij CDU/CSU, met heel wat boze boeren in de achterban, stemmen op om de wolvenpopulatie te beperken en veetelers het recht te geven hun kudde te beschermen met kogels.

De Duitse inval

Enkele weken geleden is een Duitse wolf, die men nu ‘Billy’ noemt, de grens met Vlaanderen overgetrokken. Eerder waren er al soortgenoten in Wallonië. De kranten brengen dat als geweldig nieuws. Zoals gebruikelijk in alles wat met natuur en ecologie te maken heeft, gaan ze hun informatie vooral zoeken in activistische milieus, in dit geval bij Jan Loos, de man achter de groepering “Welkom Wolf”. Loos blijkt ook in een vendetta verwikkeld met de jagers van de Hubertus Vereniging Vlaanderen.

Billy vierde zijn aankomst met een banket van twee schapen in Duffel en een koe in Berlaar. Verontruste veehouders begonnen hun dieren op te hokken en zelfs ‘s nachts de wacht op te trekken.

Vrijdagochtend haalde BIlly weer het nieuws toen hij in Turnhout door een bestelwagen werd aangereden, niet echt verbazend voor een rondzwervend dier in het land met het dichtste wegennet ter wereld. De ongerustheid was groot. Maandag kwam dan toch de opluchting: Billy had weer twee schapen gedood. “Wolf Billy in goede conditie”, titelde Het Laatste Nieuws. De schapen waren vermoedelijk in minder goede conditie.

Een gek idee

België zou België niet zijn als er geen compromis uit de bus zou komen op kosten van de belastingbetaler. Vee gedood door een wolf wordt al terugbetaald. Welkom Wolf, de Boerenbond en een aantal Kempense burgemeesters vragen nu aan minister Zuhal Demir subsidies voor speciale afspanningen en andere maatregelen om het vee te beschermen. “Het gaat om een pak geld,” zegt Maarten Kemp van een landbouworganisatie uit Geel. Eric Goris, een Berlaarse herder van 75 schapen, stelt zich vragen: “Blijft de wolf, dan moeten duizenden dieren in onze regio in hun kot of in een aangepaste weide staan. En dat allemaal door de komst van één wolf. Dat vind ik persoonlijk nogal een gek idee.” Je drukt het nog braaf uit, Eric.

En na al die kosten zullen Billy en zijn makkers harmonieus met ons kunnen samenleven, toch? Die vraag schijnt niemand zich te stellen. Billy heeft immers al een tussenstop in Nederland gemaakt, in de omgeving van Den Bosch. Daar werden, tegen aanzienlijke kost, alle weiden van nieuwe afspanningen voorzien. Toen zijn restaurant gesloten bleek, trok de wolf dan maar naar het Kempenland. We mogen aannemen dat Billy daar niet is om de parel aan de Dietse kroon te bewonderen. Als hij geen toegang meer heeft tot het Kempense wandelbuffet, kan hij de schapen van Leuven of Limburg gaan terroriseren.

Groen sentimentalisme is geen goede raadgever. Vlaanderen is een dichtbevolkt land, dat met zijn hoge graad van urbanisatie, dicht wegennet en beperkte open natuur, niet geschikt is voor wolven. Er zijn heel wat gebieden in Europa, zeker in het oosten, waar ze op natuurlijke wijze kunnen leven. Het is, zoals Eric Goris zegt, “een gek idee” om veel geld te besteden om hier een paar wolven te laten rondlopen in een ongemakkelijke en op termijn onhoudbare relatie met de mens, allemaal omwille van theoretische ‘biodiversiteit’ en een goed gevoel.