Minder inkomsten en meer uitgaven door de coronacrisis: de budgettaire tsunami raakt ook de Waalse gemeenten. Komt er nog bij dat de hervorming van de personenbelasting onder de regering-Michel ook op lokaal vlak geld kost. Een reddingsboei van de Waalse regering zit er niet direct aan te komen.

De Henegouwse gemeente La Louvière verdubbelt de subsidies voor lokale carnavalsverenigingen van 37.000 naar 73.000 euro. Kwestie van de eigen folkloristische organisaties van de dood te redden. Deze extra uitgaven zijn niet indrukwekkend als we ze afzetten tegenover de totale meerkost die de coronacrisis voor de begrotingen van de 262 Waalse gemeenten met zich meebrengt. Zo moesten ze de voorbije maanden diep in de geldbeugel tasten om zo veel mogelijk agenten uit het lokale korps aan de slag te houden. Die moesten de navolging van de verschillende coronamaatregelen controleren. Maar agenten aan de slag betekent ook meer lonen uit te betalen. Ondertussen moet er ook meer geld worden uitgegeven om de veiligheidsdiensten “coronaproof” te maken, zoals dat heet. Mondmaskers die moeten worden aangekocht en verdeeld, uitgaven voor het ontsmetten en virusvrij maken van lokalen en materiaal dat zowel door de gewone ambtenaren als door politie en brandweer worden gebruikt.

Inkomsten in het gedrang

Naast de uitgaven vormt ook de inkomstenkant een uitdaging. Tal van lokale belastingen worden geheven op kleine bedrijven in sectoren als de horeca. Deze sectoren liggen al weken stil. De Waalse gemeenten kunnen die taksen blijven heffen, maar als de cafés en restaurants die niet kunnen betalen, hebben ze weinig zin. Een belangrijk deel van de belastinginkomsten van de gemeenten komt uit de onroerende voorheffing op de woningen. Maar wat met de vele gezinnen die de komende maanden in financiële moeilijkheden komen en deze belasting niet kunnen betalen?

Men mag niet vergeten dat de fiscale inkomsten van de Waalse gemeenten zo’n 2 miljard euro per jaar bedragen. Dat is 40 procent van hun inkomsten. Volgens de meest recente cijfers kijken de Waalse gemeenten in 2020 aan tegen een deficit van 180 miljoen euro. Volgend jaar zou dat oplopen tot 300 miljoen euro. De Waalse regering heeft al het licht op groen gezet voor een lokaal deficit van 3 procent in 2020 en zelfs 5 procent in 2021.

Provisies voor crisisperiodes mogen nu worden aangesproken. De putten dreigen bovendien nog groter te worden dan momenteel voorspeld. Zo is er onduidelijkheid over de miljoenen aan dividenden uit de intercommunales waar de Waalse gemeenten recht op hebben. Zullen die dividenden nog worden uitbetaald? Zal er überhaupt voldoende winst worden geboekt om die dividenden toe te kennen? Andere uitdaging is de uitbetaling van de leeflonen, waarvan een deel door de lokale besturen moeten worden opgehoest.

Hulp van Waalse regering?

En dan is er nog de erfenis van de regering-Michel. Eén van de belangrijke en noodzakelijke realisaties van de Zweedse coalitie is de hervorming van de personenbelasting. Die kwam neer op een verlaging van de fiscale druk. Het gros daarvan had federaal een effect, maar ook de lokale besturen voelden de impact van de belastinghervorming. Zij heffen immers opcentiemen op die personenbelasting, maar wanneer die federaal verlaagd wordt, dan dalen ook de opbrengsten voor de gemeenten. Die zouden in 2020-2021 zo’n 6 tot 12 procent lager liggen, dat is een daling van 60,6 tot 121,2 miljoen euro.

En zo blijven de Waalse lokale tekorten maar uitdiepen. Gooit de Waalse regering een reddingsboei? Dat is moeilijk, want de regering in Namen moet zelf vechten tegen oplopende begrotingstekorten. De enige realistische piste voor de steden en gemeenten is die van de zoektocht naar kredieten om de uitgaven te financieren. Dat zou dan niet alleen via Belfius, de huisbank van de lokale besturen, gebeuren. Er wordt gedacht aan leningen via een Waals fonds waarbij de intresten door de Waalse regering worden betaald. Ook financieringen via andere private partners is een optie. Al is de vraag wat de rentevoeten zullen zijn die hier gehanteerd worden, wanneer duidelijk wordt dat die kredieten over een zeer lange periode zullen worden terugbetaald.