Iedereen heeft het over het dieprode budget van de Franse Gemeenschap sinds bevoegd minister van Begroting Frédéric Daerden vorige week aan de alarmbel trok. Maar ook de begroting van de Waalse regering zit door de coronacrisis in zwaar weer.

“De PS heeft zijn rekening gemaakt.” Dat was de terechte analyse van De Tijd-columnist Rik Van Cauwelaert op Terzake toen hem gevraagd werd waarom de PS van Paul Magnette plots wel bereid lijkt om diepgaande federale formatiegesprekken te voeren met de N-VA. Voor de PS is niet alleen een regeerakkoord op korte termijn cruciaal.

Ook een nieuwe staatshervorming met een nieuwe financieringswet als sluitstuk na 2024 is een prioriteit. Want de Franse Gemeenschap – bevoegd voor onder andere cultuur en preventieve gezondheidszorg – zit opnieuw om geld verlegen. Frédéric Daerden, Franstalig minister van Financiën en Begroting en zoon van wijlen Michel Daerden, liet dat in een interview een paar weken geleden duidelijk verstaan. De schuld van de Franse Gemeenschap loopt op in de miljarden en zou straks van 76 naar 96 procent van het budget stijgen. Tegen het einde van de legislatuur zou die schuld 130 procent van het budget bedragen. Daerden daarover in de Franstalige beurskrant L’Echo: “De Franse Gemeenschapsregering besteedt nu zo’n 2 procent van haar budget – zo’n 200 miljoen euro – aan intresten. Door de crisis stijgt dat naar 3 procent, of 300 miljoen euro.”

Belastinginkomsten

Het probleem van de Franse Gemeenschap is dat ze voor de inkomsten volledig afhankelijk is van federale dotaties en geen belastinginkomsten heeft. En die inkomsten stijgen niet langer met een goede 1 procent, maar dalen met 10 procent. Dat heeft onder andere te maken met het feit dat die inkomsten bepaald worden door de economische groei. Komt er nog bij dat de financieringswet die de geldstromen tussen federale overheid en deelstaten regelt een aantal solidariteits- en compensatiemechanismen bevat voor de minder welvarende deelstaten, zoals de Franse Gemeenschap. Die mechanismen doven na 2024 langzaam uit.

Men voelt de PS al komen: waarom geen nieuwe staatshervorming waarbij veel extra middelen voor de Franstaligen worden gecompenseerd door een beperkte toename van de autonomie voor Vlaanderen? Zoals bij vroegere staatshervormingen het geval was. Een andere optie is dat de Franstaligen zelf orde op zaken stellen en net als in Vlaanderen de instellingen van gemeenschappen en gewesten fuseren.

Dat kan, maar daarmee is het financiële probleem niet opgelost. De Waalse regering staat niet te springen om de put van de Franse Gemeenschap te vullen. Want de Waalse begroting bevindt zich ook in zwaar weer. Het tekort van de Waalse regering loopt op tot 1,8 miljard euro. Een evenwicht tegen 2024 was het doel, maar is nu totaal onrealistisch. Minister van Begroting Jean-Luc Crucke (MR) heeft dit jaar al 4 miljard euro aan leningen afgesloten. Het zal moeilijk worden om die op een deftige manier te financieren. Door de lagere groei zullen er minder middelen binnenkomen voor de personenbelasting, zo’n 400 miljoen euro.

Griekse begroting

Toch maakt Crucke zich geen zorgen. Het kredietratingagentschap Moody’s verandert de langetermijn-kredietscore van het Waals gewest niet en behoudt ze op A2. Dat wil zeggen dat er geen hogere rentes komen op toekomstige financieringen. Crucke slaat zich op de borst en zegt dat zijn administratie goed heeft onderhandeld met Moody’s om een daling van de rating te vermijden. Vraag is of Crucke wel beseft dat die rating weinig met de financiële situatie van Wallonië te maken heeft. Je kan je bovendien vragen stellen bij de vaak dubbelzinnige houding van deze ratingbureau’s: goed tien jaar geleden werd de precaire toestand van de Griekse begroting steevast onderschat.

In dit geval baseert men zich voor ratings op de terugbetalingscapaciteit. Waarbij men de facto op België focust en niet op één regio. En dus ook Vlaanderen. De redenering is: indien Wallonië niet genoeg geld heeft om de leningen terug te betalen, dan kan het aankloppen bij de federale overheid. Die kan dan het geld gaan halen bij de spaarders, werknemers en ondernemers in Vlaanderen. Via belastingen uiteraard. Wallonië scoort goed dankzij de economische stolp van het welvarende Vlaanderen. De structurele problemen van de miljardenput die men in Namen steeds dieper heeft doen worden, zijn daarmee niet verdwenen.