Zelfs naar de normen van het Nabije Oosten is Alqosh een heel oude stad. Ze werd gesticht in 1500 voor Christus, in het noorden van wat nu Irak is, op 45 kilometer van de oude stad Nineve. Toen was het een cultusplaats waar Assyrische goden werden vereerd. Dat zijn zeer, zeer oude adelbrieven. Zelfs Rome werd pas in 753 voor Christus gesticht.

In 640 na Christus werd Alqosh een centrum van het oosterse christendom. In de oude synagoge bevindt zich de graftombe van de Bijbelse profeet Nahum, die ooit de val van de Assyrische hoofdstad Nineve voorspelde. Wij hadden daarover een telefonisch gesprek met Athra Kado, voormalig woordvoerder van de “Nineveh Plain Protection Units” (NPU), een Assyrisch-christelijke gewapende macht die de christenen in de Nineve-vlakte in Irak tracht te beschermen tegen IS en andere radicale en racistische groeperingen.

De huidige toestand van Alqosh omschrijft Kado als volgt: “IS is niet tot hier geraakt, maar kerken, huizen en antieke monumenten, zoals het graf van Nahum, zouden dringend hersteld en gerestaureerd moeten worden. In de bredere regio, waar IS wel heeft toegeslagen, is eveneens nog veel dat heropgebouwd moet worden. De hulp daarvoor zou best rechtstreeks naar hier gestuurd worden, niet via Irak of de Koerdische besturen. Het zou ideaal zijn als er hier ter plaatse een fabriek zou komen om cement te produceren, zodat bij de heropbouw of renovatie gebruik gemaakt kan worden van de juiste materialen. Zo kunnen we de oude huizen en de erfenis van Alqosh in ere houden. Bovendien zou zo’n fabriek zorgen voor werk.”

Wat zou de katholieke kerk voor jullie kunnen doen?

De steun van de katholieke kerk wordt meestal misbruikt voor de politieke agenda van de Koerden, die ons hier overheersen. Sommige van onze eigen bisschoppen zeggen hier openlijk: “Welke regering we hier ook hebben, we steunen die.” (Dit is in de oosterse kerken, inclusief de verschillende orthodoxe kerken, eerder de regel dan de uitzondering. In het Midden-Oosten is dat niet noodzakelijk alleen maar kruiperigheid. Het is dikwijls ook doodsangst. Kerkleiders klampen zich vast aan de heersende macht omdat ze vrezen dat hun gelovigen anders afgemaakt zullen worden. Nvdr.) Steun voor de Koerden helpt ons niet vooruit en geraakt slechts heel beperkt tot bij ons. Ze gebruiken die steun zelfs om hun milities te versterken en de druk op ons en de Jezidi’s zo nog verder te verhogen. Iedere vorm van steun zou rechtstreeks naar ons moeten komen.

Hoe ziet de toekomst van de christenen in Alqosh er uit?

Als het zo voortgaat, zijn hier in de toekomst geen christenen meer. Het conflict dat de Koerdische Autonome Regio veroorzaakte en nog altijd veroorzaakt met de Iraakse regering, is de voornaamste reden dat IS tot bij onze dorpen in de Nineve-vlakte is kunnen geraken. En nu IS verdwenen is, worden we nog altijd bedreigd door vijandelijke machten die ons hun politieke agenda willen opleggen. Niet in het belang van onze mensen, maar alleen in het belang van hun eigen leiders. De gevaarlijkste groepen zijn de sjiitische partijen die onder bevel staan van Iran en de Koerdische racistische partijen. Die vinden dat wij allemaal Koerden moeten zijn: christelijke Koerden, Jezidi-Koerden… enzovoort. Maar wij zijn geen Koerden en ook geen Arabieren. Wij zijn een ander volk. Wij wonen hier al duizenden jaren. Lang vóór de eerste Arabieren hier kwamen. Velen van die Koerden gedragen zich absoluut racistisch tegen ons. Sommigen zijn ook nog eens soennitische fanatici. Niemand beschermt ons. Iedereen wil afnemen wat van ons is.

Hoe noemt jullie organisatie zichzelf?

Onze beweging, de “Assyrian Democratic Movement” of ADM, vraagt niet om een buitenlandse militaire interventie, geen “boots on the ground”. (Strijders van het ADM vochten in de jaren ’80 en ’90 samen met de Koerden tegen het regime van Saddam Hoessein, nvdr.) We moeten alleen de middelen krijgen om onszelf te verdedigen. Steun ons zodat we onszelf kunnen beschermen. We willen wel internationale politieke erkenning en bescherming en toezicht door internationale organisaties. We hebben dringend nood aan de heropbouw van infrastructuur. Alles is hier nog verwoest. Bijna iedereen is getraumatiseerd. De Koerden willen de controle over ons grondgebied, maar ze bouwen hier niets op. Zij hebben het recht niet om hier de plak te zwaaien. En de door Iran gesteunde sjiitische groepen ook niet.

Wat is jullie einddoel? Een onafhankelijke christelijke staat is allicht geen realistische optie?

Dat beseffen wij ook. We gaan niet proberen ons van Irak af te scheuren. We streven wel naar de oprichting van een afzonderlijk provincie voor de minderheden in Irak, de “Nineveh Plains Province”. In 2014, nog vóór de opkomst van IS, was daar binnen de Iraakse ministerraad al een principiële beslissing over genomen. Maar toen verscheen IS op het toneel. Er brak een regelrechte oorlog uit en dat besluit werd nooit uitgevoerd. In het begin kon Irak niets tegen IS beginnen. IS veroverde onze provincie en toen heroverden de Koerden het noordelijke deel van de Nineve-vlakte. Daardoor konden ze hun claim op de provincie versterken, maar wij willen helemaal niet opgeslokt worden door de Koerdische staat.

Als de “Nineveh Plains Province” echt wordt opgericht, zullen christenen en Jezidi’s er in de meerderheid zijn. Er wonen heel wat Arabieren die daar door Saddam Hoessein zijn neergepoot om de demografische verhoudingen hier te veranderen en onze provincie te arabiseren. Daarnaast is er ook een kleine Arabische minderheid die hier al heel lang woont. We willen geen eigen milities. Dat woord heeft hier een verschrikkelijke bijklank gekregen. Wij willen geen eigen leger. Wij willen dat de troepen, de politiekorpsen en de afdelingen van de inlichtingendienst die onze provincie moeten verdedigen, ook daar gerekruteerd worden, uit onze eigen rangen. Overwegend christelijke politie- en legereenheden dus die ook worden ingezet om het eigen grondgebied te verdedigen, maar die deel blijven uitmaken van het Iraakse leger. Voor de politie zijn daar al precedenten van. In Baghdeda (de oorspronkelijke Assyrische naam voor het Assyrisch-christelijke Qaraqosh, nvdr.), dat sinds IS wordt gecontroleerd door de NPU en de Iraakse politie, worden veel politiemensen ter plekke gerekruteerd. Baghdeda telt al 600 mannen bij de NPU, dat een officieel onderdeel is van het Iraakse leger. In totaal zijn er al meer dan 2000 mannen geregistreerd. De NPU tracht hen via de Iraakse regering te rekruteren om alle dorpen in de Nineve-vlakte te verdedigen en de controle door onze eigen mensen in onze dorpen te verhogen.

Wat kan Europa doen om jullie te helpen?

Europa zou druk moeten uitoefen op de Iraakse regering om ons toe te laten zelf soldaten te rekruteren om de Nineve-vlakte te verdedigen. Daarnaast kan Europa druk uitoefenen op de Koerdische Autonome Regio om zijn troepen weg te halen uit de Nineve-vlakte. Op die manier zullen we samen met de andere minderheden onze provincie kunnen beschermen en met eigen middelen opbouwen, zonder agenda’s van buitenaf. We willen niet onder controle staan van de Koerdische Autonome Regio of van andere groepen.

Kunnen jullie binnen Irak overleven?

In Irak zijn de wetten beter dan de politieke heersers. Een deel van die wetten dateert nog uit 1970, vóór Saddam Hoessein aan de macht kwam. Een ander deel werd opgesteld na de val van Saddam. Ook de huidige Grondwet werd opgesteld na het einde van de Saddam-dictatuur (deels onder supervisie van de VS. Ze werd in 2005 goedgekeurd in een referendum, met een meerderheid van 79 procent. Nvdr.). Die Grondwet en die wetten zijn heel behoorlijk. Maar intussen zijn er gevaarlijke elementen aan die wetgeving toegevoegd. Daardoor heeft de islamisering een sterke impuls gekregen, de invloed van de sjiieten en van Iran is erdoor vergroot en de Koerden hebben er meer macht door gekregen. Al bij al hebben we aanvaardbare wetgeving, maar de manier waarop de politici die in beleid omzetten, is absoluut onaanvaardbaar. We zullen enkel kunnen standhouden indien we onze eigen politieke vertegenwoordigers hebben en eigen mensen in de veiligheidsdiensten en het leger, zodat wat in 2014 is gebeurd, zich niet meer zou herhalen.

Jakob Kürüm en Paul Bäumer