Er zijn beelden uit 2018 opgedoken waarin te zien is hoe een man, die zich agressief gedroeg bij het inschepen op een vlucht naar Slovakije, hardhandig in bedwang wordt gehouden door een politieploeg van de luchthaven van Charleroi. Op de beelden zie je hoe een agent een kwartier lang op de borstkas van de man zit. Enkele anderen maken grappen tijdens de interventie, waaronder een jonge agente die de Hitlergroet brengt.

Snorretje

Het is duidelijk dat het gebaar van de agente een slechte grap is (volgens haar advocaat een reactie op het boze geroep en getier van de man in een taal die op Duits leek). Ze houdt trouwens, net als John Cleese dat deed in een legendarische aflevering van Fawlty Towers, haar vingers onder de neus, in een poging tot uitbeelding van Hitlers snorretje. Dat is niet bepaald het gedrag van een overtuigde nationaalsocialiste. Wie dat doet, spot uiteraard met de dictator.

Hoewel het onderzoek nog loopt, heeft één betrokkene al een sanctie gekregen: overplaatsing naar de binnendienst. Dat is niet een van de agenten die op de man zit of een van de andere lachende agenten, maar de jonge agente die de imitatie van Hitler deed…

Marc Van Ranst kreeg ook te maken met een Hitlergroet. Hij postte op Twitter enkele foto’s van een man met gestrekte arm die hem in het station van Mechelen (volgens zijn eigen verklaring) bedreigde en uitschold voor “linkse rat”. Van Ranst diende geen klacht in. Maar de twitterocratie waakt. De liberale burgemeester van Mechelen, Alexander Vandersmissen, liet in een tweet weten dat zijn politiediensten onmiddellijk een onderzoek waren gestart. De man was helaas onherkenbaar door zijn mondmasker.

De eed van de Horatii

Deze week werd ook bekendgemaakt dat een standbeeld voor het Olympisch Stadion van Amsterdam zal worden weggehaald. Het is een atleet die de Olympische groet brengt, met gestrekte arm dus. Een woordvoerder zegt dat toeristen soms geschokt zijn door dit beeld. Hij stelt ook dat zijn organisatie contact heeft genomen met historici en dat die bevestigen dat het gebaar rechtstreeks te maken heeft met de ‘fascistische groet’. Dat is niet waar, maar de waarheid heeft nog weinig waarde in tijden van ideologische hysterie.

Wat wel klopt is dat de groet met gestrekte arm recenter is dan velen denken. Die gaat niet terug naar een Romeinse groet, zoals je die soms uitgebeeld ziet in films of stripverhalen. Er is geen enkel bewijs dat Romeinen ooit dit gebaar gebracht hebben. De misvatting gaat terug naar toneelspelers uit de 17de en 18de eeuw, die de Romeinen in hun stukken op deze bijzondere wijze lieten groeten. Vooral het schilderij “De eed van de Horatii” uit 1784 van Jacques-Louis David maakte de mythe populair van de gestrekte arm als antieke groet.

Het gebaar werd op de Olympische spelen van 1924 geïntroduceerd door Pierre De Coubertin. In dezelfde periode begonnen de fascisten, in navolging van Gabriele D’Annunzio, ook de gestrekte arm te gebruiken, als verwijzing naar het oude Rome, maar er was geen verband tussen beide fenomenen, tenzij in de gemeenschappelijke vergissing over de oorsprong van het gebaar.