Uitgesloten van de federale onderhandelingen en Vlaams minister-president Jan Jambon die aangeschoten wild is. N-VA zit momenteel in de hoek waar de klappen vallen. Sommigen dromen al van een definitieve neergang van de Vlaams-nationalistische partij. Daarvoor is het nog te vroeg. De N-VA kan straks misschien kapitaliseren met kritiek op de Vivaldi-postjespakkerij. En vervroegde verkiezingen hoeven evenmin uit te draaien op een ramp.

“Als je in de stront zit, moet je vliegen.” Deze uitspraak van Bart De Wever is dezer dagen zeker van toepassing op zijn partij. Het lijkt erop dat de N-VA, die het politiek spel lange tijd controleerde, plots de regie kwijt is en maar niet uit de drek raakt. Na het laken naar zich toe te hebben getrokken tijdens de federale formatie en een onmogelijk geachte basisdeal met de PS te hebben afgesloten, overspeelde Bart De Wever zijn hand. De Franstalige socialisten wilden niet weten van twee liberale partijen in een federale regering. Maar in plaats van zelf de Open Vld of de MR te dumpen, lieten Magnette en Co Bart De Wever het vuile werk opknappen. De Antwerpse burgemeester viel MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez frontaal aan. Dat had een averechts effect. Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert klitte nog harder vast aan zijn Franstalige evenknie. En via een vreemde carambole zaten we plots bij de preformatie van een paarsgroene regering. Of een Vivaldi-regering indien de CD&V aansluit. De N-VA zou zo federaal naar de oppositiebanken worden verwezen.

En dan moest Vlaams minister-president Jan Jambon nog in het oog van de Chovanec-storm terecht komen. Verder in dit nummer gaan we dieper in op de essentie van de zaak. Politiek gezien dient vooral benadrukt te worden dat de tegenstand bloed had geroken. Jan Jambons kop moest rollen. De verdediging van de N-VA verliep vaak stroef. Dat was des te moeilijker omdat de politieke tegenstanders van de N-VA de volle steun kregen van de mainstream-media. De intentieprocessen in De Standaard en De Morgen waren journalistiek onwaardig. Jan Jambon zelf versnelde de communicatie. Peter De Roover, Kamerfractievoorzitter van de N-VA, moest in de media zijn oude “buddy” van de Vlaamse Volksbeweging te hulp snellen. Bart De Wever bleef wat op de achtergrond. Ook uit kringen die meestal positief staan tegenover de N-VA kwam kritiek. Ook binnen de partij zelf begint men zich vragen te stellen over “Sterke Jan”.

Vivaldi of paarsgroen geven een boost

Sommige opiniemakers zoals Joël De Ceulaer van De Morgen maakten er zich al vrolijk over: dit zou wel eens de definitieve ondergang van de N-VA kunnen inluiden. Ook verschillende Franstalige journalisten waren die mening toegedaan. Ze zouden zich wel eens kunnen vergissen. Het is natuurlijk zo dat het Vlaamse electoraat volatieler is dan ooit en dat de ongeveer 25 procent die de N-VA bij de vorige verkiezingen haalde nog verder zal dalen bij een volgende stembusgang. Met het Vlaams Belang als winnaar. Maar peilingen tonen ook aan dat de analyse van de communicerende vaten tussen de V-partijen niet meer klopt. Het gewicht van de V-partijen blijft gestaag toenemen.

En vooral: als straks een Vivaldi- of paarsgroene regering aantreedt, dan kan de N-VA naar hartenlust oppositie voeren. De vrees dat de partij van Bart De Wever in de oppositie zal worden weggedrukt door het Vlaams Belang klopt niet. De twee partijen kunnen eigen accenten leggen.

Wat een extra troef is, is dat er momenteel niet echt ten gronde over de inhoud van het regeerakkoord wordt onderhandeld. Het gaat om een aantal algemene principes, onder andere op het vlak van belastinghervormingen. Men kan er gif op innemen dat de meer gedetailleerde gesprekken binnen een Vivaldi- of paarsgroene coalitie snel tot gekibbel zullen leiden.

Wat de voorbije dagen ook duidelijk geworden is, is dat de formatiegesprekken deels stroef verlopen omwille van persoonlijke carrière-ambities en postjespakkerij. CD&V zou op dat vlak de lat hoog leggen en het premierschap eisen voor Koen Geens. Terwijl Alexander De Croo van Open Vld al aan het warm lopen was. Komt er nog bij dat de Kamerfractie van de christendemocraten voor Vivaldi is omdat een paar verkozenen dan hun zitje behouden. Bij een regering zonder CD&V keren Koen Geens, Nathalie Muylle en Pieter De Crem immers gewoon terug als Kamerlid en verliezen drie andere CD&V’ers hun zetel. Een weinig fraai schouwspel is dit.

Collectief geheugenverlies bij Open Vld

We hebben het hier al meermaals gehad over het economisch rampscenario dat paarsgroen zal worden. Ook hier kan de N-VA op kapitaliseren. Bij Open Vld heeft men de bocht al gemaakt en worden de liberale economische principes nog maar eens overboord gegooid. Zeker bij de jonge garde die droomt van postjes op de kabinetten. Daar lijden ze blijkbaar aan een acuut geval van politiek geheugenverlies. Misschien is het omdat ze toen nog in de lagere school zaten, maar zijn de blauwe jongelui de dramatische paarsgroene en paarse periode van 1999-2007 al vergeten?

Het zou natuurlijk ook kunnen dat de formatie straks vastloopt en dat we naar vervroegde verkiezingen gaan. Daar hoeft N-VA niet echt bang voor te zijn. Ook al was de preformatie-deal met de PS duidelijk te links, Bart De Wever kan zich profileren als verantwoordelijk politicus. Dat zal Egbert Lachaert niet kunnen zeggen. Eerst blokkeerde hij paarsgeel en nu zou hij ook het paarsgroene project niet kunnen lanceren. Een resultaat onder de 10 procent voor Open Vld lijkt onvermijdelijk bij een vervroegde stembusslag.