Het was wachten op het eerste crisismoment tijdens de Vivaldi-formatie en die kwam er tamelijk snel. Met dank aan wie anders dan Georges-Louis Bouchez. Net als bij vorige politieke ruzies komt hij als winnaar uit de strijd, want de MR-voorzitter blijft de politieke regie in handen houden. Toch zijn er ook andere winnaars van deze saga. En zijn er verliezers, zeker aan Vlaamse kant.

Politicoloog Carl Devos (UGent) probeert er de moed in te houden. De crisis tijdens de Vivaldi-onderhandelingen van vorig weekeinde zou tot een catharsis kunnen leiden met uiteindelijk een oplossing. De spanningen lopen hoog op, MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez doet wat krasse uitspraken in de pers, hij gedraagt zich onhebbelijk aan de onderhandelingstafel en de Vivaldi-boel dreigt te ontploffen. Volgens Devos is de kans reëel dat de redelijkheid uiteindelijk de bovenhand haalt.

Op het moment dat we deze tekst afsluiten, is nog niet duidelijk of de regeringsformatie een doorstart krijgt. Maar zelfs als dat het geval is, staat de trein met socialisten, liberalen, groenen en CD&V nog niet echt op de sporen. De ideologische verschillen binnen Vivaldi zijn zo groot dat er vroeg of laat nieuwe ruzies zullen ontstaan, of het nu over de begroting, de sociale zekerheid, belastingen, immigratie of veiligheid gaat. Ondertussen is wel duidelijk wie de winnaars en de verliezers zijn van deze saga. Het slagveld geeft een pijnlijke aanblik. Want veel spelers hadden al wat kaarten op tafel gelegd.

Bouchez heeft iedereen aan de leiband

De MR-voorzitter gedraagt zich als een olifant in een porseleinwinkel en dat doet hem blijkbaar plezier. Ondanks zijn onhebbelijke en arrogante optreden zijn de andere partijen zo ver mee gestapt in het Vivaldi-verhaal dat ze niet meer terug kunnen. Bouchez blijft iedereen jennen, zelfs de ‘vrienden’ van Open Vld. Zeker wanneer hij verklaart dat hij de enige is die de rechtse liberale standpunten verdedigt, zoals zijn verzet tegen hogere belastingen. Open Vld kan dat niet volgens Bouchez, want zij willen straks de premier leveren met Alexander De Croo. Lees: zij zitten hier gewoon voor de postjes.

Bouchez maakt ook duidelijk dat hij niet bang is van verkiezingen. Dus ofwel komt Vivaldi en kan hij constant het hoge woord voeren en waar nodig stokken in de wielen steken. Indien de boel ontploft volgen verkiezingen en volgens peilingen staat de MR op winst.

Open Vld is dan weer de verliezer van deze “crisette”. Voorzitter Egbert Lachaert en co worden gezien als een bende postjespakkers. Ze kunnen zich nu niet meer loskoppelen van de kleine blauwe Napoleon uit Bergen. Ondertussen komt Tess Minnens, voorzitster van Jong Open Vld op Radio 1 vertellen dat “het mijn aanvoelen is dat Georges-Louis Bouchez al enkele maanden geframed wordt”. De Open Vld als bijhuis van de MR dus. De houding van Minnens verbaast niet. Een hele groep jonge Open Vld’ers, behorende tot de linkervleugel van de partij, staan al te trappelen om kabinetten te vullen.

Conner Rousseau heeft de wind mee

Ondertussen lijkt preformateur en sp.a-voorzitter Conner Rousseau een windhaan. Eerst wou hij niet verder praten met de MR, dan laat hij de deur opnieuw open. Een persconferentie op het einde van het VRT en VTM-journaal maandag leek een welgekomen reddingsboei. Toch zou men “mateke” niet mogen onderschatten. Rousseau heeft de wind mee. Hij is evenmin bang van verkiezingen en weet dat hij wat stemmen van de groenen kan terugwinnen.

En binnen een Vivaldi-regering zal de sp.a de prijs opdrijven. Open Vld ligt in de touwen en om verder te doen met Bouchez zal de Vlaamse socialist de prijs opdrijven. De sociale eisen rond hogere pensioenen en uitkeringen zijn een minimum minimorum voor Rousseau.

Dat weet ook PS-voorzitter Paul Magnette. Hij is een van de winnaars van deze vaudeville. Hij zal eveneens de druk opvoeren om meer linkse accenten in het regeerakkoord te krijgen. En mag zich in de handen wrijven als hij naar de Wetstraat-krabbenmand kijkt. Nadat N-VA-voorzitter Bart De Wever einde juli de aanval had ingezet op Bouchez, Magnettes aartsrivaal, is het nu Conner Rousseau die het vuile werk mag opknappen. De fel geplaagde Vlaamse partijen hadden beter gezegd aan Magnette: los het zelf op als je van Bouchez af wilt.

CD&V ook met de billen bloot

Waar weinig over gesproken wordt, is de pijnlijke manier waarop CD&V met de billen bloot staat. Want toen de federale formatie dit weekeinde in een eindfase leek te komen, gooide partijvoorzitter Joachim Coens zijn kaarten op tafel. Desnoods was Hilde Crevits bereid om van het Vlaamse naar het federale niveau te springen en haar intrek te nemen in de Wetstraat 16. Dat zou dan de compromisfiguur worden. Alleen heeft Crevits daar zelf geen zin in.

Vraag is nu wel welk signaal de CD&V daarmee geeft aan haar Vlaamse regeringspartner N-VA. Maandag volgt de Septemberverklaring van minister-president Jan Jambon (N-VA). Staan N-VA en CD&V, samen met de weinig betrouwbare Open Vld, nog achter het Vlaams regeerakkoord en wil men verder doen?

Bij de N-VA kijkt men in elk geval met genoegen naar het federale schouwspel en maakt men zich op voor een harde oppositie. Dat kan lonend worden. Maar als de Vlaamse regering tegelijk een notarisregering wordt zonder visie, dan dreigt de bonus voor de partij van Bart De Wever mager uit te vallen bij de volgende verkiezingen.