PS-kopstukken hebben om de zoveel jaar een afspraak met gesjoemel en schandalen. Ibramco in de jaren ’70, Agusta in de jaren ’90 en 15 jaar geleden kwam de persoonlijke verrijking van partijkopstukken in Charleroi aan het licht. De Franstalige socialisten leden er electoraal onder, maar konden zich na een tijd herpakken. Ook in Charleroi.

Er was eerst de Ibramco-affaire in 1973-1974 rond de bouw van een Iraanse olieraffinaderij in België die de belangen van de PS diende. Het betekende het einde van de al wankele regering onder leiding van de Waalse socialist Edmond Leburton. De socialistische premier zelf verdween naar de achtergrond, maar de PS kon de electorale schade beperken. Het verlies werd genomen en men deed gewoon verder. Idem met de Agusta-smeergeldaffaire in de jaren ’90. Het betekende het politieke einde van kopstukken als Guy Mathot, Guy Coëme en Guy Spitaels, maar van een ondergang van de PS was geen sprake. Halverwege vorig decennium, in de herfst van 2005, sleepte een reeks schandalen de Waalse minister-president, Jean-Claude Van Cauwenberghe (PS), mee. Vriendjespolitiek en gesjoemel waren in Charleroi, waar Van Cauweberghe de plak zwaaide, de normaalste zaak ter wereld. Rekeningen met zwart geld, het toekennen van overheidscontracten aan bevriende bedrijven, het opsplitsen van dossiers door ambtenaren zodat ze onder een bepaalde drempel bleven en er dus geen openbare aanbesteding nodig was… Lokale PS-bonzen als Jacques Van Gompel, Lucien Cariat en Claude Despiegeleer mochten vertrekken. PS-voorzitter Elio Di Rupo verklaarde dat hij “de parvenu’s beu was”. De PS leed in 2007 een verkiezingsnederlaag en moest voor het eerst sinds de invoering van het algemeen stemrecht in Wallonië de liberale MR laten voorgaan. Maar de jaren daarop herpakte de partij zich. In 2010 was Di Rupo met zijn partij opnieuw de onbetwiste leider en schopte hij het zelfs tot premier.

Magnette

En hoe zit het met de PS van Charleroi na de schandalen? De partij doet het in het Zwarte Land goed. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 haalde ze meer dan 41 procent van de stemmen en 26 van de 51 zetels. Een verlies van 6 procent in vergelijking met 2012, maar beter dan in 2006 toen de partij in de nasleep van de schandalen 38 procent haalde en 23 zetels. De absolute meerderheid in het rode bastion was toen veraf.

Dat de PS uiteindelijk kon standhouden in Charleroi is te danken aan Paul Magnette, zelf afkomstig uit de regio. In 2009 kreeg hij de opdracht om lokaal orde op zaken te stellen. De clan-Van Cauwenberghe, waarvan nochtans een aantal figuren een tijdlang in de gevangenis was beland, had weinig zin om baan te ruimen. Magnette had enige tijd nodig om zijn gezag te vestigen. Een keerpunt waren de gemeenteraadsverkiezingen van 2012. Magnette haalde 24.220 voorkeurstemmen, het hoogste aantal van Wallonië. Hij kwam in de buurt van de historische score van Van Cauwenberghe in 1988: 30.000 stemmen.

Reden van het succes: plannen rond economische reconversie van de regio én geen vernietigingsaanval op de oude PS’ers. Voor de show werden een aantal figuren van de Van Cau-clan op de lijst gezet. Daarna werden ze afgeserveerd naar allerlei intercommunales.

Zwakke oppositie

“Paul Magnette heeft de PS in Charleroi gered”, is in de partij te horen. Al heeft hij ook geluk gehad met de jarenlange zwakke oppositie. MR-kopstuk Olivier Chastel bracht de schandalen aan het licht, maar na verloop van tijd hield hij zich steeds minder bezig met de stad. Chastel werd nationaal partijvoorzitter. Ecolo heeft het altijd moeilijk gehad om in de regio door te breken en kan als coalitiepartner weinig kritiek uiten. De cdH zag zijn electoraat net als in de rest van Wallonië verder afkalven.

De enige echte concurrent is de PTB, met 15,7 procent de tweede grootste partij. De neocommunisten kijken al naar 2024. Magnette zelf was als PS-voorzitter en federaal onderhandelaar de voorbije maanden steeds minder aanwezig in de stad. Daar hoopt de PTB van te profiteren. Magnette zelf zou voortaan inzetten op de middenklasse als nieuw electoraat om het mogelijke verlies aan extreemlinks goed te maken.