Zonder de coronacrisis en zijn botte publieke optreden had Donald Trump wellicht de presidentsverkiezingen gewonnen. Want tijdens zijn eerste mandaat versnelde de groei, daalde de werkloosheid op een zelden geziene manier en zagen zowel de rijken als de lagere inkomens hun welvaart toenemen. Te danken aan de belastingverlagingen die Trump doorvoerde.

“Biden wint. Voor zowat elk probleem waar de VS en de wereld mee worstelen, is dit minstens één stap vooruit.” Dit tweette Europarlementslid en voormalig minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) toen de nieuwszenders de verkiezing van Joe Biden tot VS-president officialiseerden. Een vreemd bericht, want dit wil zeggen dat Donald Trump de voorbije vier jaar niets goeds heeft gedaan. Nochtans voerde de president een economisch beleid van belastingverlagingen en stimulering van de aanbodkant van de economie die bij Van Overtveldt – die doctoreerde op de liberale Chicago School – als muziek in de oren moest klinken. Trumponomics waren gebaseerd op belastingverlaging als stimulus voor de economie. En dat lukte. Trump hoopte op een groei van 4 procent, het werd 2 tot 3 procent op jaarbasis. Tot de uitbraak van de coronacrisis dit voorjaar kende de VS-economie een constante groei die aanvatte na de financiële crisis van 2008-2009. Het was het langste economisch herstel uit de Amerikaanse geschiedenis.

Laagste inkomens

Met resultaat. Niet enkel de hoogste inkomens zagen hun koopkracht dankzij de belastingverlagingen stijgen, ook de laagste inkomens staan er beter voor dan vier jaar geleden. De 20 procent laagste reële lonen stegen met 5 procent. Een belangrijke en historische toename in een land dat bekend staat voor zijn grote ongelijkheid en beperkte stijging van de reële koopkracht sinds de jaren ’80. Zij die vooral geprofiteerd hebben aan de onderkant van de inkomensladder zijn latino’s en zwarten. Waar ze vroeger werkloos waren, hebben ze nu een job. Velen van hen stemden tegen alle verwachting in voor Trump, waardoor hij toch staten als Texas en Florida kon behouden. De werkloosheid daalde tijdens het vorige presidentschap tot 3,5 procent. Historisch laag. Bijkomend voordeel voor de lage inkomens was het strenge migratiebeleid van de vorige president. Minder nieuwkomers betekent ook minder neerwaartse druk op de lonen. Komt er nog bij dat de handelsconflicten met China amper gewogen hebben op de Amerikaanse groei. Het gevolg van een sterke binnenlandse markt.

Techgiganten

Aan het succes van Trumponomics kwam dus een einde met de coronacrisis. We weten niet wat een tweede luik van dit beleid in de periode 2021-2024 zou zijn geweest. Zou Trump bijvoorbeeld de aanval hebben ingezet op de techgiganten als Google, Facebook, Apple en Amazon en hen hebben verplicht om zich op te splitsen om meer concurrentie en innovatie en dus groei op deze markt te krijgen?

Hoe zou hij het hoge begrotingstekort van 5 procent en de staatsschuld van 109 procent van het bbp hebben aangepakt? Zou hij er zich weinig van hebben aangetrokken en de belastingen nog verder hebben verlaagd? We weten het niet.

In elk geval is de pagina van Trumponomics voor vier jaar omgeslagen. Joe Biden zal net als zijn voorganger een expansief beleid voeren, maar dat zal deze keer niet gebeuren via lagere belastingen, integendeel. Er is sprake van hogere taksen, onder andere het terugdraaien van de verlaging van de vennootschapsbelasting. Biden wil een keynesiaans beleid voeren gebaseerd op overheidsuitgaven en –investeringen. In post-coronatijden kan dit de groei inderdaad ondersteunen. Maar of dit een halt zal toeroepen aan de stijgende armoede (15 procent van de bevolking), is nog de vraag. Biden kan opnieuw werk proberen te maken van een gezondheidssysteem naar Europees model. Zijn argument is dat dit een noodzaak is omdat 30 miljoen Amerikanen geen ziekteverzekering hebben. Alleen moet hij daarvoor een meerderheid hebben in de Senaat. Die is er nog niet, maar kan er wel komen na de jongste verkiezingen voor twee zetels in januari in de staat Georgia. Met een Republikeinse meerderheid kan Biden zijn binnenlandse economische plannen niet uitvoeren.